🍀در جامعهای که هنوز، به تعبیر آبراهام مزلو -روانشناس آمریکایی- نیازهای اولیه شهروندانش یعنی نیازهای جسمانی یا فیزیولوژیک آنان، مانند خوراک، پوشاک، مسکن، آب و هوای سالم، خواب، استراحت و غریزه جنسی، برآورده نشدهاند، سخن از اخلاقیزیستن، آب در هاون کوبیدن است.
بنابراین، شاید بتوان گفت که همه کسانی که صادقانه، و نه از سر ریا و تزویر و مکر و خدعه، دغدغه اخلاقیزیستن انسانها را دارند باید از اینجا آغاز کنند که جامعهای برخوردار از حد نصاب بهرهوریهای اولیه پدید آورند. در جامعهای که همه نمیتوانند با هشت ساعت کار شرافتمندانه زندگی آبرومندانه و درخوری داشته باشند و، در نتیجه، باید یا کمیت کارشان را افزایش دهند و دوازده و چهارده و شانزده ساعت، در شبانهروز کار کنند و یا کیفیت کارشان را کاهش دهند و شرافتمندانهبودن کارشان را فدا کنند و به کمفروشی و گرانفروشی و احتکار و دزدی و اختلاس و رشوه و کمکاری و تقلب و فریبکاری و زد و بند و... روی آورند، در چنین جامعهای، اخلاقیزیستن به حدی دشوار میشود که غالب مردم آن را وامینهند و، بنابراین، نظامهای سیاسی که دغدغه اخلاقیزیستن مردم را دارند، اگر در این دعوی صادقاند، به جای هر کار دیگری باید اوضاع و احوالی فراهم آورند که هر شهروندی بتواند با هشت ساعت کار شرافتمندانه زندگی آبرومندانه و درخور داشته باشد و الا دعویشان یا کاذب است یا به شوخی شبیه است.
«استاد مصطفی ملکیان»
@renaissancetranslate