دیکتاتور مدتی است که در میان جمع حضور نیافته و از ترس سقوط و مرگ به پناهگاه رفته است. صدام نیاز به روحیهبخشی به نیروهای کمتوان و در آستانهٔ تلاشی خود دارد.
او و نیروهای امنیتیاش ابتدا عدهای از طرفداران و نوچهها را جمع میکنند. کسانی از مقامات میدانند که صدام در میان جمع حظور خواهد یافت اما تعدادی که قرار است دچار شور و هیجان بشوند از احتمال حضور او کاملا بیخبر هستند. همیشه شرایط بحرانیای وجود دارد که دیکتاتور نیاز به "تئاتر شور" داشته باشد.
صدام حسین برای ایجاد شور، هیجان و وفاداری در جمعهای مردمی، از مجموعهای پیچیده از ترفندهای روانشناختی، تبلیغاتی و امنیتی استفاده میکرد. این روشها کاملاً مهندسیشده بودند و با همکاری نهادهای امنیتی (مانند مخابرات و جهاز الأمن الخاص)، رسانههای حکومتی و ساختار حزب بعث اجرا میشدند. "سرویس امنیت ویژه" یا همان "جهاز الأمن الخاص"، برجستهترین نهاد امنیتی در عراق در دوران حکومت صدام بود.
صدام برای پوشاندن شکستها و ناتوانیهایش چگونه از پروپاگاندا استفاده میکرد؟
۱- ایجاد "تئاتر شور": افراد حاضر در سالنها یا خیابانها از پیش گزینش میشدند—از اعضای حزب بعث، دانشجویان بسیجشده، کارکنان امنیتی. آنها مانند تئاتر، از قبل تمرین میکردند که چه موقع شعار بدهند، دست بزنند، فریاد بزنند یا گریه کنند.
۲- "ورود ناگهانی": عنصر غافلگیری برای ایجاد هیجان!
صدام در شرایط بحرانیاش بدون اعلام رسمی یا با تأخیر نمایشی وارد مجلس میشد؛ تا با ورودش، جمعیت از جا برخیزد و فریاد بزند؛ این تکنیک احساس کاریزماتیک بودن او را تقویت میکرد.
برای مثال در ۹ آوریل ۲۰۰۳، همزمان با فروریختن ساختار حکومتی رژیم بعث در عراق، صدام حسین بدون اطلاعرسانی قبلی از پناهگاه خود خارج شد و بهصورت غافلگیرانه در جمعی از شهروندان یکی از محلههای بغداد ظاهر شد. این اقدام ناگهانی که واپسین حضور عمومی او پیش از ناپدید شدن تلقی میشود، در تحلیل بسیاری از ناظران تلاشی برای حفظ وجههٔ رهبری و نمایش پایداری در آستانهٔ سقوط کامل دولت بعثی بود. تصاویر این حضور از سوی رسانههای رسمی ضبط و پس از چند روز با هدف تقویت روحیهٔ عمومی و ایجاد تصور تداوم قدرت از تلویزیون عراق پخش شد
۳- استفاده از موسیقی، شعار و مداحی حزبی مداحان بعثی و عشیرهای با اشعاری حماسی یا قبیلهای، نام صدام را تمجید میکردند. شعارها هماهنگشده شده بود مانند "بالروح بالدم نفدیک یا صدام" (با جان و خون، فدای تو میشویم ای صدام)
۴- استفاده از کودکان، زنان و عشایر
زنان با لباس سنتی شعارهای قبیلهای میدادند که نماد "حمایت مادرانه" از رهبر بود. شخصیتهای عشایری صدام را به عنوان "شیخ الشیوخ" تجلیل ووفاداری قبیلهای را تقویت میکردند.
۵- بهرهبرداری از رسانه و دوربین
صحنهها بارها از زوایای مختلف فیلمبرداری میشدند و در "تلویزیون ملی" با تدوین هیجانی پخش میشد. آنها با گرفتن نماهای بسته از چهرههای گریان حالت احساسی خلق میکردند. سپس این تصاویر در تلویزیون دولتی بارها بازپخش میشدند تا تصویر "صدام محبوب" تثبیت بشود.