رویکرد ناسیونالیسم مبتنی بر رمانتیسیزم، قائل به برابری همه انسانها و جهان شمول بودن حقوق ذاتی آنها نیست طبق این رویکرد جامعه بشری یا بشریت مفهومی انتزاعی و بی معنا است انسانها اعضای ملتها و فرهنگ های متفاوتند و از این رو شأن و منزلت یکسانی ندارند. ارزش انسان به فردیت او نیست بلکه به ملیت و فرهنگ اواست انسان هویت فردی ندارد بلکه در تعلق به جمع یعنی ملت یا فرهنگ خاصی شخصیت پیدا می کند. دو فیلسوف مهم آلمانی در شکل گیری ناسیونالیسم رمانتیک نقش اساسی داشتند یکی «هردر» و دیگری «نیچه». اولی بر این واقعیت انکارناپذیر تاکید داشت که جامعه بشری ازملتهارنگهای متفاوتی تشکیل شده است. او از تنوع فرهنگی دفاع می کرد و ان یکسان سازی فرهنگی بود. این رویکرد به خودی خود مسئله ساز نبود .یا الزاما در تضاد با فلسفه حقوق بشر قرار نداشت بلکه می توانست مقوم آن تلقی شود. اما آنچه مشکل آفرین شد آمیختن تنوع فرهنگی با نوعی داروینیسم اجتماعی بود. «نیچه» با الهام از نظریه انتخاب طبیعی و بقای اصلح داروین بر نابرابری میان انسانها تاکید ورزید و به ستایش از «ابرانسان» و روح برتری طلبی و ستیزه جویی پرداخت و فلسفه برابری و صلح طلبی انسانها در نهضت روشنگری را که ملهم از تعالیم مسیحیت بود به اخلاق بردگان تعبير کرده و نادرست دانست. ناسیونالیسمی که بر اساس ترکیبی از تنوع فرهنگی و جمع گرایی (تاکید بر تعلق به جمع به جای فردیت) هردر و داروینیسم رمانتیک نیچه در آلمان شکل گرفت تبدیل به ایدئولوژی بسیار خطرناکی شد. طبق این ایدئولوژی،جوامع نه فقط از نظر فرهنگی، بلکه از نظر زیست شناختی نیز،متمایز تلقی می شدند و نه فقط باید از ممیزه فرهنگی خود پاسداری می کردند، بلکه می بایست از نظر سیاسی و با ستیزه گری نیز آن را مورد تاکید و تصریح قرار می دادند. باید تاکید شود که ستیزه گری بیش از آن که وسیله باشد، هدف محسوب می شد و مبین و پیش شرط سرزندگی حقیقی به شمار می آمد. به سخن دیگر، جوامع و فرهنگ های برتر برای حفظ برتری خود باید دائما مبارزه می کردند و جوامع و فرهنگ های پست تر را تحت سلطه خود قرار می دادند. این ایدئولوژی ناظر بر ستیز میان ملتها و فرهنگ ها، که زاده المان سده نوزدهم میلادی بود به اشکال مختلف در اروپا و سپس در سایر نقاط جهان طرفدارانی پیداکرد، و در کنار ایدئولوژی ستیز طبقاتی مارکسیستی، اتش بیار معرکه در جنگ جهانی در سده بیستم میلادی شد. از کتاب اقتصاد و دولت در ایران نوشته موسی غنی نژاد