🔻البته امن‌بودن آن مکان مقدس، فقط به‌معنای امنیت جانی نیست؛ بلکه باید بالاترین گفت‌وگوهای اعتقادی و کلامی نیز در آنجا صورت بگیرد و تمام کمالات انسانی می‌تواند از آنجا صادر شود. تمام این اتفاقات، با امنیت همراه است. قرآن درباره انسانی که رشد فکری داشته باشد و از فطرتش منحرف نشود و آن را به فعلیت برساند، می‌فرماید: «الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ» (انعام، ۸۲) «کسانی که ایمان آوردند و ایمانشان را به ستمی نیامیختند، امن بودن برای آنان است و آنان راه‌یافتگانند».

🔻 وقتی خداوند می‌فرماید کعبه محلی امن است، به این معناست که تمام مسلمانان وظیفه دارند که آنجا را امن نگه دارند و بدانند که اگر کسی امنیت آنجا را مورد تعرض قرارداد، یا در تأمین این امنیت کوتاهی کرد، با تعرض به مکان‌های دیگر تفاوت بسیاری دارد و در اینجا، به تقابل با خدای متعال رفته است.
🔸
🕋 کعبه، براساس خلوص در توحید بنا نهاده شده است. تمام احکام کعبه و حج، این ظرفیت را دارند که انسان را به خالص‌ترین مرتبۀ توحید برسانند؛ به‌همین‌دلیل، تمام اعمال عبادیِ دیگر نیز در حج وجود دارند. در نظام کعبه باید اطاعت تام وجود داشته باشد، تا توحید خالص محقق شود در اعمال حج، تسلیم محض بودن کاملاً روشن است؛ لذا خداوند دیوارهای کعبه و آن محیط را از سنگ و خاک عادی قرار داده است؛ نه از سنگ‌های فاخر و قیمتی؛ تا خضوع، در نهایت تعبد و اخلاص تام محقق شود.

🔻 اعمال حج با این هدف به‌وجود آمده‌اند که اطاعت مطلق را در انسان‌ها ایجاد کند و آنها را طاهر گردانیده، به‌سوی توحید ببرد. انسان مراتبی دارد که با سیر در مراتب کعبه به فعلیت می‌رسد. مراتب کعبه نیز به مراتب انسان کامل، یعنی امام معصوم وابسته است. قرآن می‌فرماید: «لَا أُقْسِمُ بِهَذَا الْبَلَدِ وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهَذَا الْبَلَدِ» (بلد، ۱و۲) «قسم نمی‌خورم به این شهر درحالی‌که تو در آن جای داری». یعنی این سرزمین، تمام عظمتش را از کسی پیدا می‌کند که در آن ساکن است؛ یعنی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله).
🔸
🕋 کعبه تجلی‌گاه انسان کامل است. افعال هر کسی، تنزل‌یافتۀ‌ وجود آن شخص است. بنای کعبه نیز مرتبۀ نازلۀ وجود ابراهیم خلیل (علیه السلام) است که انسان کاملِ آن دوره بوده. بنابراین وقتی خداوند به انسان‌ها امر می‌نماید که به‌سوی کعبه بروند و آن اعمال را انجام دهند، درواقع به‌سوی مقام انسان کامل می‌روند؛ یعنی انسان‌ها باید لحظه‌به‌لحظه، به‌سوی انسان کاملِ زمان خود رو کنند. این نگاه است که به تمام حرکات و سکنات آنها جهت داده و آنها را به‌سوی توحید می‌کشاند. فقط مکتب شیعه است که امام زنده دارد. لزوم وجود امام حیّ در شیعه به ‌این جهت است که تمام روابط عالم وجود، به واسطه او معنا پیدا می‌کند.

🔻 شیعه اعتقاد دارد که حضرت ولی‌عصر (ارواحنا فداه) هر ساله در موسم حج حضور دارند و هنگامی که مردم به زیارت بیت‌الله‌ الحرام می‌روند، درحقیقت، باید به‌دنبال یافتن و دیدن و بیعت با او ـ که ولیّ زمان است ـ باشند. امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «يَفْقِدُ النَّاسُ إِمَامَهُمْ فَيَشْهَدُ الْمَوْسِمَ فَيَرَاهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ‏»، مردم، امام خود را نمی‌یابند. او در موسم [حج] حضور پیدا می‌کند، آنان را می‌بیند، ولى آنان وى را نمی‌بینند (کمال‌الدین، ج٢، ص٣۴۶).

🔻 امام صادق (علیه السلام) همچنین می‌فرمایند: «مَنْ نَظَرَ إِلَى الْكَعْبَةِ بِمَعْرِفَةٍ فَعَرَفَ مِنْ حَقِّنَا وَ حُرْمَتِنَا مِثْلَ الَّذِي عَرَفَ مِنْ حَقِّهَا وَ حُرْمَتِهَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ كَفَاهُ هَمَّ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ» (اگر کسی همراه با معرفت، به کعبه نگاه کند و همچنان‌ که حق و حرمت کعبه را شناخت، با همان شناخت حرمت کعبه به حق و حرمت ما اهل‌بیت را نیز آگاه شود، خداوند گناهانش را می‌بخشد و امور دنیا و آخرتش را کفایت و سرپرستی می‌نماید)؛

🔻 درحقیقت، سیر به‌سوی توحید الهی، از راه توحید ولایی است. در زیارت جامعه کبیره می‌خوانیم: «مَنْ أَرَادَ اللَّهَ بَدَأَ بِكُمْ وَ مَنْ وَحَّدَهُ قَبِلَ عَنْكُمْ وَ مَنْ قَصَدَهُ تَوَجَّهَ بِكُمْ» (هركه آهنگ خدا كند، به‌وسيله شما آغاز می‌كند و هركه او را به يكتايى پرستد، طريق توحيدش را از شما مى‌پذيرد و هركه قصد حق كند، به شما توجه می‌نمايد). یعنی راه رسیدن به کعبه و حقیقت بیت‌الله، زیارت امام (علیه السلام) است.

🔻 اینکه امیرالمؤمنین (علیه السلام) در کعبه متولد می‌شود، به این معناست که باطن کعبه را باید در امام جست‌وجو کرد. وقتی زمان تولد عیسی(علیه السلام) فرا می‌رسد، خداوند به مریم (سلام الله علیها) امر می‌کند که از معبد دور شود، اما دیوار کعبه برای مادر امیرالمؤمنین (علیه السلام) شکاف می‌خورد و او وارد می‌شود.