فرانسیس بیکن در آغاز دوران مدرن کوشید نشان دهد چرا انسانها در فهم جهان خطا می‌کنند. او این خطاها را در قالب چهار «بت» یا مانع شناختی توضیح داد. قبیله، غار، بازار و نمایش.
آنچه بیکن به عنوان مانع علم معرفی کرد امروز می‌تواند کلید فهم سیاست در نظامهای استبدادی به ویژه جمهوری اسلامی باشد؛ زیرا همین خطاها به ابزار سلطه تبدیل شده اند.

بت قبیله از خطاهای مشترک انسانی سرچشمه می‌گیرد، تمایل به ساده سازی ترس جمعی یا دشمن پنداری در جمهوری اسلامی، این نقطه ضعف را به سرمایه سیاسی بدل کرده است. با دامن زدن به ترس از دشمن خارجی جامعه را در حالت اضطراب دائمی نگه می‌دارد تا پرسشگری به حاشیه رانده شود.

بت غار خطاهای فردی و شخصی است؛ هرکس در غار تجربه های محدود خود زندانی است. حکومت این غارها را تقویت می‌کند برای مذهبی ها با وعده ثواب برای ملی گرایان با شعار استقلال برای جاه طلبان با امتیاز و مقام فرد هرچه بیشتر در غار خویش فرو رود کمتر توان دیدن واقعیت مشترک خواهد داشت.

بت بازار همان فساد زبان است؛ جایی که واژه ها تحریف یا تھی می شوند. در قاموس رسمی «آزادی» به «بی بندو باری»، «انتخابات» به «بیعت» و «دموکراسی» به مردم سالاری دینی بدل می‌شود. وقتی زبان دروغ می‌گوید، اندیشه هم اسیر میشود.

و سرانجام بت نمایش بزرگترین ابزار استبداد جمهوری اسلامی با رژه ها سخنرانیها و روایتهای رسمی پرده ای نمایشی بر واقعیت می‌کشد. فقر به امتحان الهی شکست به «پیروزی» و اعتراض به توطئه دشمن ترجمه می‌شود در حالی که مردم در زندگی روزمره جز ناکامی و رنج نمی‌بینند.

بیکن هشدار داده بود که شناخت بی‌شکستن بتها ممکن نیست. اگر امروز این هشدار را جدی نگیریم نمایش استبداد همچنان ادامه خواهد یافت و ما در چهار دیوار خطاها زندانی خواهیم ماند.

#انقلاب_ایران
@designmanufacturing

Comments

Be the first to add a comment