✳️ این پرسش را فراوان شنیدهام که :
چرا خواندن متنهای سدههای گذشتۀ فارسی برای فارسیگویان و فارسینویسان بهنسبت ساده یا بهتر است بگوییم شدنی است ولی همین کار برای زبانهایی مانند انگلیسی به این سادگی نیست؟ ❇️ میتوان دلیلهایی برای این پدیده برشمرد؛ برای نمونه:
◀️ یک:
معیار شدن زبان فارسی و کاربرد آن به عنوان #زبان_رسمی و ادبی و علمی در حدود هزار سال پیش رخ داده است و قرنها پیش از آن، زبان فارسی از نظر #زبانشناسی_تاریخی وارد دورۀ «نو»ی خود شده بوده یعنی زبانی با ویژگیهای کمابیش همگن و با عنوان علمیِ #فارسی_نو پدید آمده بوده است، در حالی که برخی از زبانهای مطرحِ امروز در آن زمان هنوز دورۀ «کهن/باستان» و یا دورۀ «میانه»ی خود را میگذراندهاند و از حالتی که امروز دارند به اندازۀ یک یا دو مرحله دگرگونی عمده و گسترده فاصله داشتهاند.
◀️ دو:
هزار سال پیش هم دستور فارسی تا به حدی ساده شده بوده که دگرگونیهای بیشتر در آن، برای نمونه در طول زمان، اغلب مشکلی بنیادین در فهم زبان پدید نمیآورده.
◀️ سه:
#خط_فارسی (همانند دیگر خطهای منطقه، از جمله خط عبری و خط آرامی که نظامی مشابه دارند) به گونهای طراحی شده که اختلاف لهجه و بسیاری از دگرگونیهای آوایی که در خلال زمان رخ میدهند نتوانند مانعی برای ارتباط نوشتاری پدید آورند.
◀️ چهار:
موفقیت در معیارسازی زبان به گونهای که مردمان سرزمینهایی پرشمار در جغرافیایی پهناور و زمانی دراز با تکیه بر این معیارها بتوانند با هم ارتباط برقرار کنند. (هدف ایجاد #زبان_معیار همین است)؛
◀️ پنج:
موفقیت در پیریزی سنتی آموزشی در سدههای گذشته که صورت معیار فارسی را به نسلهای بعد و به دوردستها منتقل میکردهاست. فراموش نکنید که فقط شما نیستید که در مدرسه یاد میگیرید شاهنامه را بفهمید، حافظ هم حدود چهارصد سال پس از فردوسی یاد گرفته بود چگونه شاهنامه بخواند و بفهمد. هفتصد سال پس از فردوسی، یعنی سیصد سال پیش هم در هند و عثمانی همین مهارت را از راه همین سنتها یاد میگرفتند؛
◀️ شش:
حکومتهایی نیرومند، بزرگ و ثروتمند از حدود هزار سال پیش و در جغرافیایی گسترده که بعدها از هند تا عثمانی کشیده شد زبان فارسی را به عنوان زبان رسمی خود به کار میبردند و از این زبان در درون امپراتوری خود و برای ارتباط با امپراتوریهای همسایه استفاده میکردند. برای این منظور، یعنی برای کاربرد بینالمللی، نیاز بوده که زبان به درجات بالایی تثبیت و معیار شده بوده باشد.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan