"ما که هنوز اثبات نکرده‌ایم خودمان مسلمانیم، چه‌طور می‌‌خواهیم ثابت کنیم اسلام بهترین دین است؟! "
مصطفی ملکیان
فرض کنید من برای شما اثبات کردم که زیباترین ساختمان در شهر اصفهان فلان بنا است و فرض کنید واقعاَ اثباتم اثبات موفقی باشد؛ چون اطلاعات هنری و معماری من بسیار بالا است. بعد شما برمی‌گردید و به من می‌گویید خوب این ساختمان به تو چه ربطی دارد؟ تو چرا مباهات می‌کنی؟ من چه می‌توانم بگویم. من فرض می‌کنم شما با تمام اصول فلسفی و روان‌شناختی و عرفانی و اخلاقی، با تمام زرادخانه‌ی فکری‌تان ثابت کردید که اسلام کامل‌ترین دین جهانی است؛ اگر من به شما گفتم این که اسلام کامل‌ترین دین جهان است، چه ربطی به تو دارد؟!
کی‌یر کگور به مسیحیان گفت؛ مسیحیان، اول اثبات کنید خودتان مسیحی هستید، بعد اثبات کنید مسیحیت کامل‌ترین دین است. ما که هنوز اثبات نکرده‌ایم خودمان مسلمانیم، چه‌طور می‌‌خواهیم ثابت کنیم اسلام بهترین دین است؟!
مطلب بعدی این که تا وقتی که ما انسان‌هایی را که رذایل دارند، انسان‌های شرور می‌دانیم نه انسان‌های بیمار، تلقی دینی درستی نداریم. همان‌طور که جسم من دست‌خوش بیماری می‌شود یا قلبم یا معده‌ام، ذهن و روان من هم دست‌خوش بیماری می‌شود. آیا جای سؤال نیست که کسی را که جسمش بیمار می‌شود پیش پزشک می‌بریم و کسی را که ذهن و روانش بیمار می‌شود، شلاق می‌زنیم؟! چه تفاوتی بین بدن و ذهن و روان وجود دارد؟!
تلقی شر با بیماری فرقش این است که اگر معتقد شدید فلان خصلت روانی و ذهنی کسی بیماری است، سه حالت پیدا می‌کنید؛ اول دلتان به حال او می‌سوزد، دوم سعی می‌کنید تا آن‌جا که در توان‌تان هست او را به یک پزشک برسانید؛ سوم این که اگر بیمار را به پزشک رساندید دیگر پزشک از فردا صبح به بیمارتان تلفن نمی‌کند که اگر این دارو را نخوری سه ضربه شلاق و اگر مرتب نخوری یک ضربه شلاق و... پزشک می‌گوید من نسخه را می‌پیچم و می‌گویم طبق نسخه عمل کن اما من پاسبان و پلیس و قوه قضاییه برای تو ندارم. خود قرآن می‌گوید ما راه را به شما نشان می‌دهیم برای این که کسانی که به راه نجات می‌خواهند بروند با چشم باز و کسانی هم که به راه هلاک می‌خواهند بروند با چشم باز بروند.
یکی از وصف‌هایی که در نهج‌البلاغه در مورد پیامبر آمده «طبیب دوار بطبه» طبیب دوره‌گرد، طبیب بود، نه شلاق‌به‌دست، نه عسس، نه پلیس.
نکته آخر این است که دین اسلام اگر بخواهد برای ما نفع داشته باشد باید همراه با استدلال‌گرایی باشد. به تعبیر قرآن: «قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین.» برهان به معنی سخن روشن. یک سخن و دلیل روشن بیاورید اگر راست می‌گویید. ما مسلمانان آیا از این قاعده معافیم؟ فقط یهودی‌ها باید دلیل روشن بیاورند در عقایدشان تا قرآن توبیخشان نکند؟ استدلال‌گرایی یعنی استفاده از نیروهای باورانندة بشری. ما با توسل به نیروهای باوراننده می‌توانیم بی‌باور را به آستانه باور بکشانیم. به فرد بی‌باور می‌‌گوییم من به خدا باور و اعتقاد دارم. تو هم به استدلال من گوش بده. شاید تو هم به آستانه باور به وجود خدا برسی!
اگر نیروهای باوراننده در جامعه‌ای مفقود شدند و کسی استدلال نکرد، یا فریب‌کاری جای‌گزین آن می‌شود یا خشونت. برای کسانی که ذهن‌های ساده‌لوح دارند و زودباورند (عوام‌الناس)، فریب‌کاری واسطه قرار می‌گیرد و برای کسانی که ذهن‌های تیز دارند و فریب نمی‌خورند (خواص)، خشونت به کار گرفته می‌شود.
صلاح جهان اسلام این است که استدلال‌گرایی وارد حوزة دین شود. اگر بخواهیم عوام‌الناس را با فریب به این سو و آن سو نکشانیم و خواص را به زندان و جرم و جریمه نکشانیم، چاره‌ای جز این نیست که به استدلال‌گرایی برگردیم و ببنیم برای ادعاهای خود چه استدلال‌هایی داریم.
#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست
مصطفی ملکیان
فرض کنید من برای شما اثبات کردم که زیباترین ساختمان در شهر اصفهان فلان بنا است و فرض کنید واقعاَ اثباتم اثبات موفقی باشد؛ چون اطلاعات هنری و معماری من بسیار بالا است. بعد شما برمی‌گردید و به من می‌گویید خوب این ساختمان به تو چه ربطی دارد؟ تو چرا مباهات می‌کنی؟ من چه می‌توانم بگویم. من فرض می‌کنم شما با تمام اصول فلسفی و روان‌شناختی و عرفانی و اخلاقی، با تمام زرادخانه‌ی فکری‌تان ثابت کردید که اسلام کامل‌ترین دین جهانی است؛ اگر من به شما گفتم این که اسلام کامل‌ترین دین جهان است، چه ربطی به تو دارد؟!
کی‌یر کگور به مسیحیان گفت؛ مسیحیان، اول اثبات کنید خودتان مسیحی هستید، بعد اثبات کنید مسیحیت کامل‌ترین دین است. ما که هنوز اثبات نکرده‌ایم خودمان مسلمانیم، چه‌طور می‌‌خواهیم ثابت کنیم اسلام بهترین دین است؟!
مطلب بعدی این که تا وقتی که ما انسان‌هایی را که رذایل دارند، انسان‌های شرور می‌دانیم نه انسان‌های بیمار، تلقی دینی درستی نداریم. همان‌طور که جسم من دست‌خوش بیماری می‌شود یا قلبم یا معده‌ام، ذهن و روان من هم دست‌خوش بیماری می‌شود. آیا جای سؤال نیست که کسی را که جسمش بیمار می‌شود پیش پزشک می‌بریم و کسی را که ذهن و روانش بیمار می‌شود، شلاق می‌زنیم؟! چه تفاوتی بین بدن و ذهن و روان وجود دارد؟!
تلقی شر با بیماری فرقش این است که اگر معتقد شدید فلان خصلت روانی و ذهنی کسی بیماری است، سه حالت پیدا می‌کنید؛ اول دلتان به حال او می‌سوزد، دوم سعی می‌کنید تا آن‌جا که در توان‌تان هست او را به یک پزشک برسانید؛ سوم این که اگر بیمار را به پزشک رساندید دیگر پزشک از فردا صبح به بیمارتان تلفن نمی‌کند که اگر این دارو را نخوری سه ضربه شلاق و اگر مرتب نخوری یک ضربه شلاق و... پزشک می‌گوید من نسخه را می‌پیچم و می‌گویم طبق نسخه عمل کن اما من پاسبان و پلیس و قوه قضاییه برای تو ندارم. خود قرآن می‌گوید ما راه را به شما نشان می‌دهیم برای این که کسانی که به راه نجات می‌خواهند بروند با چشم باز و کسانی هم که به راه هلاک می‌خواهند بروند با چشم باز بروند.
یکی از وصف‌هایی که در نهج‌البلاغه در مورد پیامبر آمده «طبیب دوار بطبه» طبیب دوره‌گرد، طبیب بود، نه شلاق‌به‌دست، نه عسس، نه پلیس.
نکته آخر این است که دین اسلام اگر بخواهد برای ما نفع داشته باشد باید همراه با استدلال‌گرایی باشد. به تعبیر قرآن: «قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین.» برهان به معنی سخن روشن. یک سخن و دلیل روشن بیاورید اگر راست می‌گویید. ما مسلمانان آیا از این قاعده معافیم؟ فقط یهودی‌ها باید دلیل روشن بیاورند در عقایدشان تا قرآن توبیخشان نکند؟ استدلال‌گرایی یعنی استفاده از نیروهای باورانندة بشری. ما با توسل به نیروهای باوراننده می‌توانیم بی‌باور را به آستانه باور بکشانیم. به فرد بی‌باور می‌‌گوییم من به خدا باور و اعتقاد دارم. تو هم به استدلال من گوش بده. شاید تو هم به آستانه باور به وجود خدا برسی!
اگر نیروهای باوراننده در جامعه‌ای مفقود شدند و کسی استدلال نکرد، یا فریب‌کاری جای‌گزین آن می‌شود یا خشونت. برای کسانی که ذهن‌های ساده‌لوح دارند و زودباورند (عوام‌الناس)، فریب‌کاری واسطه قرار می‌گیرد و برای کسانی که ذهن‌های تیز دارند و فریب نمی‌خورند (خواص)، خشونت به کار گرفته می‌شود.
صلاح جهان اسلام این است که استدلال‌گرایی وارد حوزة دین شود. اگر بخواهیم عوام‌الناس را با فریب به این سو و آن سو نکشانیم و خواص را به زندان و جرم و جریمه نکشانیم، چاره‌ای جز این نیست که به استدلال‌گرایی برگردیم و ببنیم برای ادعاهای خود چه استدلال‌هایی داریم.
#فرهیختگان، پیک آگاهی شماست
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment