👤صعود و آشِ امر ملی

#علی_سلطانی

حضور و بازی‌های تیم‌ ملی در جام جهانی از جهتی شبیه جنگ اخیر با اسرائیل و آمریکاست. اپوزیسیون که پیش از جنگ، از امید تا بی‌اعتنایی، شکست سنگین ایران را پیش‌بینی می‌کردند. حتی هواداران حکومت نیز به‌رغم تأکید بر قوای مسلح، چه‌بسا ته دلشان نگران بودند. اما جنگ رخ داد و ایران به‌رغم صدمات و هزینه‌های سنگین، از جنگ سربلند بیرون آمد (تا این لحظه) و مانع تحقق اهداف استراتژیک مهاجمان شد و به این معنا طرف پیروز جنگ بود. این مقاومت و ایستادگی موجب تغییر نگاه بسیاری از ناظران، اعم از اپوزیسیون و قشر میانه و حامی حکومت شد و اعتنای به امر ملی را در نظم سیاسی فعلی تا حدی ترمیم کرد.

تیم فوتبال ایران نیز با حضور تاریخیِ در میانهٔ جنگ و سختی‌های آماده‌سازی و تردیدها برای حضور، در بین مخاطبان از بخت کمی برخوردار بود. در حواشی سیاسی دوگانهٔ تیم ملی و تیم جمهوری اسلامی و برگزاری بازی‌ها در آمریکا و در حواشیِ ورزشی، مشکلات در آماده‌سازی، مهمترین موانعی بودند که باعث می‌شد قبل از بازی‌ها کمتر کسی فال خوب بزند و پیش‌بینی کارنامهٔ درخور برای این تیم داشته باشد. بازی‌ها پیش رفت و هر چه جلوتر آمد، ایران سروشکل بهتری پیدا کرد و اگر بازبینی‌های چندسانتی‌متری و مناقشه‌برانگیز تکنولوژی VAR نبود، چه‌بسا الان در مقام تیم اول صعود کرده بود.

جنگ و فوتبال از این نظر به هم می‌رسند. برچسب «تیم جمهوری اسلامی» در پسِ اتفاقات سیاسیِ داخلیِ این چند سال و مهم‌تر از همه نقش رسانه‌های اپوزیسیون در جاانداختن انگارهٔ «حرمت شادی و زندگیِ عادی» به نام مبارزه و مصداقش القای حس شرم در صورت خوشحالی از پیروزی تیم ملی فوتبال ... کار را پیش از مسابقات سخت کرده بود. چیزی شبیه به وضعیت جنگ. اما همان‌طور که گفتیم، هر چه جلو رفت، به تناسب عملکرد خوب تیم و ذات گیرای فوتبال در ساحت ملی و جام جهانی، از قضا سرکنگبینِ بدخواهان صفرا فزود.

از چه جهت صفرا فزودن سرکنگبین؟ از این جهت که سیاسی‌کردن ورزش و خاصه فوتبال و ساختن برچسب «تیم جمهوری اسلامی» و ... حال اثر معکوس پیدا کرده. تیم ملی با بازی‌های خوب، خوشحالی را یواشکی هم شده به مبارزان تحریم‌کنندهٔ بازی‌ها تزریق می‌‌کند، چه رسد به هواداران. حتی در بین تماشاچیانی که به ورزشگاه می‌رفتند، تا ناسزا حوالیِ «بی‌شرف»ها کنند، موج غالب تشویق تیم و هم‌وطن‌شدن بر محوریت تیم ملی بود.

نتیجه آنکه، ویرانی‌طلبان و تنش‌زی‌ها فوتبال را بیش از پیش سیاسی کردند، و حال با بازیِ خوب تیم، فوتبالِ سیاست‌زده پیکانش برعکس شده و به کارِ ترمیم‌های سیاسی و ملی در این مقطع بحرانی آمده است. به این معنا که ناخواسته گروه‌های چندگانه و دست‌کم دوقطبی را دوباره دور نام کشور جمع و همهٔ را در کنار هم ایرانی و فاصله‌ها و تنش‌ها را کم کرده است. چیزی که دقیقأ نقطهٔ مقابل پوچی سیاسی و سردرگمیِ هویتی‌ای بود که اپوزیسیون ویرانی‌طلب، از آن منظر به تیم حمله و ذهن‌ها را مدیریت می‌کرد.

اگر نکات اخیر درست باشد، تیم ملی فوتبال در این روزها به عمیق‌ترین معنا کارکردی سیاسی و ملی پیدا کرده. پس هر چه بیشتر و بهتر نتایج تاریخی بگیرد و فوج بیشتری از مردمانِ چندپاره و سردرگم را ناخواسته به حمایت بکشاند، تأثیرش در ترمیم هویت ملی بیشتر خواهد بود.پس اگر تیم صعود تاریخی و احتمالیِ از گروه داشته باشد و حتی بتواند به مراحل بالاتری هم برسد، این صعود صرفاً ورزشی نیست و فایده‌اش محدود به مستطیل سبز نمی‌ماند. این صعود احتمالی، صعود به تجربهٔ دوبارهٔ امر ملی و خروج از سردرگمی هویتی و پوچیِ سیاسی است.

مخالفان نگویند که عه، ما هم همین را می‌گفتیم که این فوتبال و این تیم اساساً سیاسی است. بله، در این مقطع بسیار کارکرد سیاسی پیدا کرده. اما این بیش از همه محصول تلاش کور و مفصل خود شماست؛ شمایی که با اهداف سیاسی، تیمی ورزشی را به غوغای سیاست آمیختید و دوگانهٔ کاذب «تیم ایران» و «تیم جمهوری اسلامی» ساختید و برای آماده‌سازی ذهنیِ حمله به کشور، به هر عنصری که ذره‌ای چسب‌ اجتماعی بود حمله کردید و مجال برای تنفس هیچ امر ملی‌ای باقی نگذاشتید. پس از هیچ کس ننالید. این آشی است که خود شما نخود و لوبیا و آب و رشته‌اش را تدارک دیدید و در قابلمه ریختید و منتظر بودید که بپیزد. حال پخته. فقط شبیه به جنگ، خروجی‌اش عکس آن مزه‌ای شده که شما انتظارش را داشتید. امید که با صعود که سزاوار این تیم است، آش امر ملی بیشتر هم جا بیفتد!

⚽️Ellinne