የሀገር ግንባታ አከርካሪዎች እና የ17 ዓመታት የፍትህ ረሃብ፡

የኢትዮጵያ መሃንዲሶች የሙያ ክብር ጥሪ ከታላላቅ ስራዎች በስተጀርባ ያለው "የተረሳው ኃይል"

ኢትዮጵያ ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ውስጥ በታሪኳ አይታው የማታውቀውን የግንባታና የመሠረተ ልማት እንቅስቃሴ አስተናግዳለች።

ግዙፍ ግድቦች ተገንብተዋል፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ኪሎ ሜትሮች አስፓልት መንገዶች ተዘርግተዋል፣ ሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች የአዲስ አበባን እና በጠቅላላው የኢትዮጵያን ገጽታ ቀይረዋል።

ከእነዚህ ሁሉ የድንጋይ፣ የብረትና የሲሚንቶ ውጤቶች ጀርባ ግን ደምና ላባቸውን ያፈሰሱ፣ አእምሯቸውን ያደከሙና በፀሐይ የነደዱ መሃንዲሶች አሉ።

ይሁን እንጂ ዛሬ ላይ ቆመን ስንመለከት፣ ሀገርን የገነባው መሃንዲስ ራሱ በፈረሰ የኑሮ መሠረት ላይ ቆሟል።

"የ17 ዓመታት የልፋት ዋጋ" የሚለው መሪ ቃል ዝም ብሎ የተፈጠረ ሳይሆን፣ በቸልተኝነት የተከማቸ የታመቀ ብሶት ውጤት ነው።

1. ታሪካዊ ዳራ፡ ከመከበር ወደ መረሳት

በቀደሙት ዘመናት ኢትዮጵያ ውስጥ መሃንዲስ መሆን ማለት የሀገር ባለአደራ መሆን ማለት ነበር። አንድ መሃንዲስ በደመወዙ፣ በክብሩና በማህበራዊ ደረጃው የላቀ ቦታ ነበረው።

ይሁን እንጂ ባለፉት 20 እና 30 ዓመታት ውስጥ የግንባታው ዘርፍ በከፍተኛ ፍጥነት ቢያድግም፣ የባለሙያው ክብርና ጥቅማጥቅም ግን በተቃራኒው ወደ ኋላ እየተንሸራተተ መጥቷል።

የመሃንዲሶች የደመወዝ ስኬል የመጨረሻውን መዋቅራዊ ማሻሻያ ካገኘ 17 ዓመታት አልፈውታል።

በዚህ መካከለኛ ዘመን ሀገሪቱ ሦስትና አራት ጊዜ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ለውጥ አድርጋለች፣ የገንዘብ ምንዛሬ በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሷል፣ የኑሮ ውድነቱ በመቶዎች ፐርሰንት ጨምሯል።

መሃንዲሱ ግን አሁንም በ2000ዎቹ መጀመሪያ በነበረው ስኬል ውስጥ ታስሮ ይገኛል። ይህ ታሪካዊ በደል ሙያው ተፈላጊነቱ እንዲቀንስና ወጣት መሃንዲሶች በስራቸው ተስፋ እንዲቆርጡ አድርጓል።

2. የኢኮኖሚው ገጽታ፡ "ህንፃ የሚገነባው መሃንዲስ ቤት ኪራይ መክፈል አልቻለም"

የዛሬው የኢትዮጵያ መሃንዲስ የኢኮኖሚ ሁኔታ አስገራሚ ፓራዶክስ (Paradox) የተሞላ ነው። በቢሊዮን የሚቆጠር በጀት የሚመደብላቸውን ፕሮጀክቶች የሚመራ መሃንዲስ፣ ወርሃዊ ደመወዙ ግን መሰረታዊ የቤት ኪራይና የምግብ ወጪን መሸፈን የማይችልበት ደረጃ ላይ ደርሷል።

* የደመወዝ መሸርሸር፦ ከ15 ዓመት በፊት አንድ ሲኒየር መሃንዲስ የሚያገኘው ደመወዝ ጥራት ያለው ኑሮ ለመኖርና ንብረት ለማፍራት ያስችለው ነበር። ዛሬ ግን ያው ደመወዝ የጥቂት ቀናት ሱፐርማርኬት ግዢን እንኳን አይሸፍንም።

* የሙያ ልዩነት (Salary Disparity): እንደ ጤና ባለሙያዎች (ዶክተሮች) እና የህግ ባለሙያዎች ለሙያቸው ክብደት የሚመጥን ልዩ የደመወዝ ስኬል እንዲፈቀድላቸው ተደርጓል።

መሃንዲሱ ግን "ቴክኒሻን" ተብሎ በአጠቃላይ የሲቪል ሰርቪስ መዋቅር ውስጥ ተደባልቆ ቀርቷል። ይህ የኢኮኖሚ ኢ-ፍትሃዊነት በሙያው ላይ ያለውን ተነሳሽነት ገድሎታል።

3. ማህበራዊና ስነ-ልቦናዊ ተፅእኖ

የመሃንዲሱ ዝቅተኛ ክፍያ ማግኘት በግለሰቡ ላይ ብቻ ሳይሆን በማህበረሰቡ ላይም ተፅእኖ አለው።

* የሙያ ፍልሰት (Brain Drain): ብቁና ጎበዝ መሃንዲሶች የተሻለ ክፍያ ፍለጋ ወደ ውጭ ሀገር ይሰደዳሉ ወይም ሙያቸውን ቀይረው ወደ ንግድና ሌሎች ዘርፎች ይገባሉ። ይህ ማለት ሀገር በከፍተኛ ወጪ ያስተማረችውን የሰው ኃይል እያጣች ነው ማለት ነው።

* የስነ-ምግባር አደጋ፦ አንድ መሃንዲስ መሰረታዊ ፍላጎቱን ማሟላት ካልቻለ፣ ለሙስና እና ለአላስፈላጊ ጥቅማጥቅሞች የመጋለጥ እድሉ ይጨምራል። ይህ ደግሞ በፕሮጀክቶች ጥራት ላይ ቀጥተኛ አደጋ ያመጣል።

የመሃንዲሱ ኢኮኖሚያዊ ጥያቄ መመለስ ማለት የሀገር ንብረት ከብክነትና ከሙስና ይጠበቃል ማለት ነው።

4. የሙያ ኃላፊነት እና የህግ ተጠያቂነት (The Risk Factor)

ኢንጂነሪንግ እንደ ማንኛውም ቢሮ ስራ አይደለም። አንድ መሃንዲስ በዲዛይን ወይም በሱፐርቪዥን ወቅት የሚሰራው ስህተት የሰው ህይወት ሊቀጥፍ ይችላል።

* ከፍተኛ ስጋት፦ መሃንዲሶች በከፍተኛ ከፍታ፣ በአደገኛ ኬሚካሎችና ማሽነሪዎች መካከል ይሰራሉ። ሆኖም ግን "የአደጋ አበል" (Risk Allowance) የሚባል ነገር በውል የላቸውም።

* የህግ ጫና፦ አንድ ህንፃ ቢናድ ወይም መንገድ በጥራት ጉድለት ቢበላሽ፣ መሃንዲሱ ለፍርድ ይቀርባል። ለዚህ ትልቅ ህጋዊ ኃላፊነት ግን የሚመጥን "የሙያ ፈቃድ ክፍያ" (License/Professional Allowance) የለም። ኃላፊነቱ የበዛ፣ ክፍያው ግን ያነሰ ሙያ ሆኗል።

5. ዋና ዋና የጥያቄ ነጥቦች (The Charter)

ይህ ንቅናቄ በአራት ዋና ዋና ምሰሶዎች ላይ የቆመ ነው፡-

* ልዩ የደመወዝ መዋቅር፦ የኢንጂነሪንግ ሙያን ከሌሎች አጠቃላይ ስራዎች የሚለይ ልዩ የደመወዝ ስኬል በአስቸኳይ መጽደቅ አለበት።

* የጥቅማጥቅም ማሻሻያ፦ የቤት አበል፣ የመጓጓዣ አበል እና የሳይት አበል ከወቅታዊ የገበያ ዋጋ ጋር ተገናዝቦ መስተካከል አለበት።

* የሙያ ነፃነት፦ መሃንዲሱ የቴክኒክ ውሳኔዎችን ያለ ፖለቲካዊ ጣልቃ ገብነት እንዲወስን ዋስትና ሊሰጠው ይገባል።

* የኢንጂነሪንግ ካውንስል ማጠናከር፦ የሙያውን መብትና ግዴታ የሚያስከብር ጠንካራ ተቋማዊ መዋቅር መፈጠር አለበት።

የሀገር ጥሪ

መሃንዲሱ ዛሬ ድምፁን ሲያሰማ "ለእኔ ብቻ ይከፈለኝ" እያለ አይደለም። ይልቁንም "ሀገር በዕውቀትና በጥራት እንድትገነባ ባለሙያው ይከበር" እያለ ነው። የ17 ዓመታት ትዕግስት አልቋል።

አሁን መንግስትና የሚመለከታቸው አካላት ለዚህ የሀገር ግንባታ አከርካሪ ለሆነ ሙያ ተገቢውን ምላሽ ሊሰጡ ይገባል።

ፍትህ ለኢትዮጵያ መሃንዲሶች!
ክብር ለሀገር ግንባታ ባለሙያዎች!

ይህ ጽሑፍ የእያንዳንዳችሁ መሃንዲሶች ታሪክ ነው። ስሜታችሁንና ሃሳባችሁን በኮመንት አጋሩን። ይህ ድምፅ ሰሚ እንዲያገኝ SHARE በማድረግ አጋርነታችሁን ግለጹ።

@etconp