«مسافر» ترکیبی است از شگردهای سبکی که بعدها به سبک کیارستمیوار مشهور شدند و شگردهای متعارفتر و جاافتادهتر زبان سینمایی. در سطح روایت از یک سو از یک فرمول ساده و جاافتاده استفاده میکند: تعریف هدف، خلق موانع و تلاش قهرمان برای غلبه بر آنها. از سوی دیگر اما آغازگر طرح روایی سادهای است که بعدها در سینمای ایران بهشدت باب میشود و نامهای مختلفی به آن داده شده و من آن را «کودک قهرمان به سبک ایرانی» مینامم. در این طرحها سراسر فیلم به کوششهای بچهای برای دستیابی به یک هدف ظاهرا پیشپاافتاده (پیدا کردن کلید، رساندن دفتر مشق به یک دوست، رساندن کیسهی برنج به مقصد، خرید یک ماهی قرمز و از این دست) اختصاص مییابد که از این دیدگاه به لحاظ سادگی خود و اختصاص زمانی بسیار طولانی به یک امر کوچک، با فرمولهای کلاسیک هالیوودی تناقض دارد. البته فراموش نکنیم که در
مسافر کاری که
قاسم میکند، یعنی دزدی پول از خانه و شبانه با اتوبوس به تهران رفتن، کار کوچکی نیست، اما پرداختن مفصل به کارهایی که او و دوستش برای به دست آوردن پول میکنند آن را به طرح گفته شده نزدیک میکند. جالب است که در اینجا این طرح پایانی بسیار تلخ دارد، در حالی که در تکامل آن در فیلمهای آینده به یک نوع خوشبینی توام با سادهلوحی آغشته میشود.