همین روایت رونمایی‌کننده از بن‌مایه مهمی از سوگیریِ هانری کوربن است. برای فهم این پدیده‌ متاخر از تمدن غرب، که کوربن اخگری از آن بود، باید که "غربِ پساروشنگری" را در چشم‌انداز نگاه داشت.

جریان روشنگری‌ستیزِ "رومانتیک"ها، اساسی روبه شرق کرد تا "معنا"ی از دست‌رفته در عقل‌گراییِ پسادکارتی را در "شرق" بازجوید. گوته که هنوز پایی در خردگرایی روشنگری داشت، از گشایندگان راه "رومانتیک"ها گشت و در این نگاه به شرق‌اش در دامن حافظ آویخت، شوپنهاور بودا را یافت و معرفی کرد، فیتزجرالد خیام را به انگلیسی برگرداند و دیگر آثار شرقی بسرعت به زبان‌های اروپایی ترجمه شدند تا قرن نوزدهم غوغایی شد از رویکرد به شرق.
هم‌زمان جریان "اورینتالیسم" هم براه افتاد، در شرق‌شناسی و در پیروی از شیوه‌های شرقی لباس‌ و پوشاک و خورد و خوراک و ادا و اطوار، و نقاشان نئوکلاسیک‌ چه پرده‌ها که نکشیدند از اذواق شرقی و حمام ترکی و قهوه‌خانه‌ها و زنان درپرده، تا رسیدیم به مدرنیست‌هایی چون هانری‌ماتیس که در خیال شرق زیست.

"شرق" برای غربیِ معناباخته در خردگراییِ روشنگری، مجرای تنفسی شد در گریز از "مدرنیته"ای که هرچه "روح" بود را می‌روبید و پیش می‌آمد.
رومانتیک‌ها دل‌نگران "روح" بودند؛ از همین رو هم بود که از اول بنای رویارویی با "روشنگری" نهادند تا به شعر و موسیقی و معنا و ذوق و ذهنیت و دین و فرهنگ و تمدن رسیدند. این همه آن چیزهایی بود که طبع "روشنگری" خیالات‌ و اوهام و خرافه‌هایش می‌نامید به کناری می‌نهاد.

ستیز با "روشنگری" بطرف اواخر قرن بیستم سیمای چالش با اثبات‌گرایی یافت که رومانتیک‌ها به درستی فرزند روشنگری‌اش دانستند. در برابر، رومانتیک ها رایت هرمنوتیک را برافراشتند (بویژه در آلمان) که روش‌شناسیِ فهمِ "ذهنیت" بود.

سطحی‌ترینِ گرایشِ بنابه سرشت رومانتیکِ ضدیت با روشنگری نصیب "سنت‌گرایان" شد، و ژرف‌ترینِ آن بهره اگزیستانسیالیست‌ها و پدیدارشناسان گشت؛ هایدگر از هردوی این دو چشمه اخیر نوشید تا بدل به شامخ‌ترین قله ضدمدرنیته در قرن‌بیستم شد و در بلوغ متاخر فکری‌اش چشم به دروازه‌های شرقِ دور دوخت در "شبانیِ‌وجود".

سنت‌گرایان آمدند که بروند، زیرا که چیزی در چنته نداشتند که ارزش ماندن داشته‌باشد. حتی در برابر بنیادگرایان سخنی برای عرضه نداشتند تا بگویند. این بود که سَکَرات "فرقه مریمیه" ماندند و گندیدند.

هانری کوربن از نوجوانی رومانتیکِ ضدمدرنِ پرشوری بود. نخست هایدگر را یافت و مترجم درخشان آثار او به زبان فرانسه شد. پیش‌از آن نیز شیفته آفاق "غفلتِ" قرون وسطایی بود، که این یکی دیری نپائید. با عرفانِ شرق نزدیک که آشنا شد گمان برد که گمشده‌اش را یافته‌است. تا این زمان از ذوق هایدگر بالغ شده بود. فارسی و عربی آموخت و تشیع و تصوف را در مطالعه گرفت و جابجا هم با هایدگر یافته‌های عرفان ایرانی‌اش را به مقتضای بحث‌های هایدگر یادآور او می‌شد. اما هایدگر چشم به شرق دور داشت و عنایت چندانی به شرق‌نزدیک و عرفان ما نیافت؛ شاید از اینروی که او این شرق را "آلوده‌تر به میراث یونانیتِ پساسقراطی" می‌دید که امید چندانی بدان داشته باشد (این داوری من است).
کوربن به ایران که آمد خودش را غرقه در آفاق‌صوفیه ما کرد. "انستیتو مطالعات ایران‌شناسی" را در سفارت فرانسه در تهران براه انداخت و یک‌تنه انبوهی از آثار عرفانی ما را تصحیح و منتشر نمود.

با شروع خیزش‌های منتهی به انقلاب ۵۷ ایران را ترک کرد تا در بستر مرگ شاهد فجایعی باشد که تشیع‌ِ عرفانی‌ای که آن‌همه شیفته‌اش شده بود داشت در ایران عزیزش ببار می‌آورد. آخرین سخنان او تلخکامی ژرف‌ او را از آنچه انتظارش را نداشت و در ایران در جریان بود پژواک می‌داد.

سرنوشت‌ فکری هانری کوربن مرا یاد رمان "سفری به شرق" هرمان هسه می‌اندازد، سفری که در خیال ماند و عملی نگشت؛ خیالِ "شرقِ‌معنا"، در گریز از سردی بی‌‌روحِ "غربِ خردگرا". کوربن دراین فرار خویش از "روشنگری" بود که زیست تا در واپسین روزهای زندگی شاهد فروریختن "شرقِ خیالین" خویش گشت...