مؤسسانِ ایرانِ آینده باید فراسوی زندهبادها و مردهبادهای گروههای سیاسی، دوران پهلوی و دوران جمهوری اسلامی را همچون دو آزمایشگاه بزرگ ببینند. چیزهایی در دوران پهلوی موفق بوده است و چیزهایی نبوده، در جمهوری اسلامی نیز همچنین. من شخصاً البته معتقدم در مجموع میانگین دوران پهلوی بسیار بالاتر از دوران جمهوری اسلامی است. دوران پس از انقلاب بیشتر نمره منفی میگیرد تا مثبت، اما تصور میکنم در دوران جمهوری اسلامی هم چیزهای مهمی هست که باید حفظ کرد و همچنین از جنبههای منفی و شکستخورده آن درس گرفت. ایرانِ آینده را بدون تعصب باید ساخت. درباره جنبههای درخشان دوران پهلوی بسیار نوشتهام، درباره ضعفها و شکستهایش هم و نیز درباره جنبههای تاریک جمهوری اسلامی. اما شایسته است بپرسیم آیا جمهوری اسلامی جنبه مثبتی هم داشته است؟ من یک نمونه را میگویم:
جمهوری اسلامی و جنبش برآمده از انقلاب توانست انرژی ایمان را با آرمانهای سیاسی بیامیزد. این آمیزش اگرچه در بسیاری موارد پیامدهایی مخرب داشته است اما در مواردی هم پیامدهای «میهنی» داشته. به جنگ هشت ساله نگاه کنید! میزان فداکاری آنان که به جنگ رفتهاند گاه باورنکردنی است. اگر چه بسیاری از آنان شخصاً «ملیگرا» و «ایرانگرا» نبودهاند، اما پیامد عملشان به نفع تمامیت ارضی ایران تمام شد. این شور مذهبی آمیخته به آرمانهای سیاسی اینجا نتیجهای میهندوستانه داشته است. دینی که در خدمت سعادت جمعی و ملی قرار دارد نه تنها بد نیست، که میتواند بزرگترین تکیهگاه یک ملت باشد. نمونه بزرگ آن آمریکا است و نقش مسیحیت در آن که یکی از ستونهای پایدار هویت ملی آمریکایی است. جمهوری اسلامی البته بهرههای مضر و آزادیکش هم از این شور مذهبی میگیرد که همه آن را میشناسیم: از آن برای سرکوب و ارعاب استفاده میکند. اما از خود میپرسم آیا رهبران و سیاستمدارانی خواهند آمد که قادر باشند این شور مذهبی و این انرژی روحانی را در جهت سعادت ملت ایران هدایت کنند؟ آیا سرانجام نیروی معنوی – سیاسی شیعه میتواند با «ایران» و ضرورتهای زندگی مدنی آشتی کند؟ شهریار بزرگ آن است که فراسوی دعواها و نفرتهای روزمره سیاسی به صحنه بنگرد و پارههای به ظاهر متضاد جامعه را به هم بدوزد. این شور ایمانی میتواند سازنده و بارور باشد اگر صحیح هدایت شود. کار سادهای نیست، ولی دستکم میتوان به آن فکر کرد.
#بابک_مینا
@Ellinne