"سه پاس" یا "سپاس"
با پیشکش بهترین درودهای سرودگونه.
باری، خواستم دیدگاه خود را دربارهی یکی از پرسش‌هایی که در رسانه‌ی ادبسار آورده شده بود را بگویم. دربارهی بخشی از آن که پرسش نبوده و پرسش کننده یک واژه‌ی نادرست را در چنین رسانه‌ی ارجمندی چون ادبسار پرسیده بود و خُرده بر آن گرفته نشده بود. و آن واژه "سه پاس" بود که ریشه‌ی آن را با سرچشمه، پیشکش می‌کنم.
برداشت نادرست این است که:
سپاس، واژه‌ای ایرانی و یادگار زرتشت است که همواره می‌گفت سه چیز را پاس بدارید.
اندیشه‌ی نیک (پاس یک)
گفتار نیک (پاس دو)
کردار نیک (پاس سه)
پاس: پاسداشت و پاسداری از سه نیک که ایرانیان با گفتن "سه پاس" این سه مهند(مهم) را به یکدیگر یادآور می‌شدند.
نیاز دیدم دربارهی این دیدگاه که به فراوانی در پیام‌رسان‌ها در گردش است، آگاهی‌رسانی کنم:
در زبان اوستایی، شماره‌ی(عدد) ۳ به‌گونه‌ی "ثری" و "ثر" خوانده می‌شد.
برای نمونه در اوستا، یسنای نهم، بند هشتم، آژی‌دهاک با برنام(لقب) سه‌پوزه خوانده شده است.
در یسنای ۱۱، بند یکم نیز، شماره‌ی ۳ واژه‌ی ثرای است.
ولی واژه‌ی "سپاس" در پارسی میانه یا پهلوی به گونه‌ی espas و ناسپاس به‌گونه‌ی an-espap آمده و با an نایی(منفی) شده است. اسپاس در پارسی امروز به سپاس دگرگون شده و شماره‌ی ۳ در آن نیست. از این‌رو، سپاس به چمار(معنی) سه تا پاس نبوده و این برداشت نادرست است. این واژه به چم پاسداری و نگهداشت ارزش، ارج و جایگاه دیگران است.
استاد سخن سعدی نیز گفته است:
سگ حق شناس به از آدمی ناسپاس!
این نشان می‌دهد که ارج‌شناسی در برابر ناسپاسی است و واژه‌ی اسپاس یا سپاس به ماناک(معنی) ارجدانی است.
سرچشمه‌ها:
۱- فرهنگ زبان پهلوی، نویسنده: مکنزی، برگردان: مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۷۳، رویه‌ی ۲۵۸ و ۳۱۲
۲- یسنا (مناجات مقدس)، بر پایه‌ی نسخه‌‌ی کارل اف.گلدنر، اوستا، کتاب مقدس پارسیان، اشتوتگارت، 1896
❇️ کاوه اوستا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
با پیشکش بهترین درودهای سرودگونه.
باری، خواستم دیدگاه خود را دربارهی یکی از پرسش‌هایی که در رسانه‌ی ادبسار آورده شده بود را بگویم. دربارهی بخشی از آن که پرسش نبوده و پرسش کننده یک واژه‌ی نادرست را در چنین رسانه‌ی ارجمندی چون ادبسار پرسیده بود و خُرده بر آن گرفته نشده بود. و آن واژه "سه پاس" بود که ریشه‌ی آن را با سرچشمه، پیشکش می‌کنم.
برداشت نادرست این است که:
سپاس، واژه‌ای ایرانی و یادگار زرتشت است که همواره می‌گفت سه چیز را پاس بدارید.
اندیشه‌ی نیک (پاس یک)
گفتار نیک (پاس دو)
کردار نیک (پاس سه)
پاس: پاسداشت و پاسداری از سه نیک که ایرانیان با گفتن "سه پاس" این سه مهند(مهم) را به یکدیگر یادآور می‌شدند.
نیاز دیدم دربارهی این دیدگاه که به فراوانی در پیام‌رسان‌ها در گردش است، آگاهی‌رسانی کنم:
در زبان اوستایی، شماره‌ی(عدد) ۳ به‌گونه‌ی "ثری" و "ثر" خوانده می‌شد.
برای نمونه در اوستا، یسنای نهم، بند هشتم، آژی‌دهاک با برنام(لقب) سه‌پوزه خوانده شده است.
در یسنای ۱۱، بند یکم نیز، شماره‌ی ۳ واژه‌ی ثرای است.
ولی واژه‌ی "سپاس" در پارسی میانه یا پهلوی به گونه‌ی espas و ناسپاس به‌گونه‌ی an-espap آمده و با an نایی(منفی) شده است. اسپاس در پارسی امروز به سپاس دگرگون شده و شماره‌ی ۳ در آن نیست. از این‌رو، سپاس به چمار(معنی) سه تا پاس نبوده و این برداشت نادرست است. این واژه به چم پاسداری و نگهداشت ارزش، ارج و جایگاه دیگران است.
استاد سخن سعدی نیز گفته است:
سگ حق شناس به از آدمی ناسپاس!
این نشان می‌دهد که ارج‌شناسی در برابر ناسپاسی است و واژه‌ی اسپاس یا سپاس به ماناک(معنی) ارجدانی است.
سرچشمه‌ها:
۱- فرهنگ زبان پهلوی، نویسنده: مکنزی، برگردان: مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۷۳، رویه‌ی ۲۵۸ و ۳۱۲
۲- یسنا (مناجات مقدس)، بر پایه‌ی نسخه‌‌ی کارل اف.گلدنر، اوستا، کتاب مقدس پارسیان، اشتوتگارت، 1896
❇️ کاوه اوستا
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment