یکی از مدلسازیهای مورد علاقه پژوهشگران علوم اجتماعی بررسی رابطه علّی میان دموکراسی و رشد اقتصادی است. به طور معمول میزان توسعه یافتگی و سرعت رشد اقتصادی با فاکتورهای حکمرانی دموکراتیک مقایسه میشود. اینکه سیاستمداران ارشد کشور چگونه با آرای مردم انتخاب میشوند و یا بالاترین مقام کشور مادامالعمر نیست و با رای مردم تغییر میکند. خب تا اینجای کار به نظر میرسد که میشود گفت هر جا که دموکراسی وجود دارد و ریشه دار نیز هست شاهد رشد و توسعه یافتگی اقتصاد نیز هستیم تا اینکه با موارد نقض این مدل مواجه میشویم. کشورهایی مانند سنگاپور و دولتشهر هنگ کنگ یا کره جنوبی و شیلی که قبل از رسیدن به حکمرانیِ دموکراتیک، سالها تحت حکومت نظامیان بودند. رشد خیره کننده چین تحت حکومت حزب کمونیست و یا کشورهای عربی خلیج فارس با رشد اقتصادی و رفاه بالا.
برای اینکه مدل مورد نظر همچنان جواب بدهد شروع میکنیم به تراشیدن توجیه مواردی که با مدل همخوانی ندارند. در خصوص کشورهای عربی خلیج فارس که اسمشان را میگذاریم کشورهای ثروتمند نفت فروش در حالیکه دسته بندی این کشورها در یک مدل یکسان، چشم پوشی از تفاوتهای آنها است. رفاه کشورهای کوچکتری مانند قطر و کویت و بحرین را شاید بشود تنها با جمعیت کم و منابع انرژی زیاد تفسیر کرد اما رشد اقتصادی امارات عربی متحده با نفت فروشی صرف قابل توجیه نیست. عامل اصلی رشد دولت شهری مانند دبی ارتباطی با نفت ندارد. آنچه دبی را به وضعیت فعلی رسانده تسهیل و آزادی کسب و کار و آزادی ورود و خروج سرمایه است. ابوظبی هم به تقلید از مدل دبی سالها است که در پی جذب سرمایه و فناوری از تمام دنیا است. اگر به شهرکهای صنعتی امارات سری بزنید از میزان و تعداد کارگاهها و کارخانجات صنعتی پیشرفته حیرت زده میشوید که با تصویر فانتزی رایج که امارات فقط مرکز خریدهای شیکی است که آن هم توسط ایرانیان ساخته شده متفاوت است.
در ادامه مدل دموکراسی/رشد اقتصادی به مدل چین که میرسیم تفسیر این است که چین با توسعه کسب و کارها به رشدی رسیده که در نهایت ناپایدار است و تنها راه نجات آینده چین دموکراتیک شدن است. سنگاپور و هنگ کنگ را هم به شکل دیگری ماستمالی میکنیم تا مدل ما توجیه پذیری را از دست ندهد. حالا یک بار هم که شده مدل دموکراسی/ رشد اقتصادی را کنار بگذاریم و از منظر آزادی اقتصادی/رشد اقتصادی نگاه کنیم میبینیم در هیچ گوشه دنیا هیچ کشوری بدون آزاد سازی اقتصادی، مقررات زدایی و ارتباط آزاد با دنیا به رشد اقتصادی نرسیده است. حتی یک کشور هم نیست که با گروگان گیری اقتصاد توسط سیاست، و بگیر-ببند، کنترل و برنامه ریزی دولتی اقتصاد، به رشد اقتصادی رسیده باشد. سنگاپور و هنگ کنگ و حتی سرزمین اصلی چین از آزادترین و رقابتی ترین اقتصادهای دنیا هستند. در هر کجا هم که دخالت دولت در اقتصاد افزایش یافته از میزان رشد اقتصادی کاسته شده است.