◀️یادداشتهای کوتاه برای هفته آب
فناوری‌های نوین آبیاری در جهان و جایگاه ایران
آبیاری قطره‌ای و زیرسطحی امروز پیشرفته‌ترین و کارآمدترین روش آبیاری جهان محسوب می‌شود و در شرایط طراحی درست، راندمان آن به بالای ۹۰ درصد می‌رسد؛ یعنی تقریباً هیچ آبی هدر نمی‌رود چون آب مستقیم به ریشه گیاه می‌رسد.
ایران در این حوزه پیشرفت محسوسی داشته و حتی به ۱۸ کشور تجهیزات آبیاری نوین صادر می‌کند، اما از کل ۸.۸ میلیون هکتار اراضی آبی کشور، تنها حدود ۳.۲ میلیون هکتار (کمتر از ۴۰ درصد) به این سامانه‌ها مجهز شده‌اند.
پله بعدی، آبیاری هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا (IoT) است که با حسگرهای رطوبت خاک، دما و پیش‌بینی هواشناسی، زمان و میزان دقیق آبیاری را خودکار تعیین می‌کند. این فناوری در مزارع تجاری و باغ‌های بزرگ اروپا و آمریکا رواج گسترده‌ای دارد. در ایران این سامانه‌ها عمدتاً محدود به کاربردهای کوچک‌مقیاس (ویلا، گلخانه، باغ‌های خصوصی) است و ورود جدی آن به کشاورزی زراعی وسیع هنوز در مرحله ابتدایی قرار دارد.
سطح بالاتر، کشاورزی دقیق (Precision Agriculture) است که داده‌های ماهواره‌ای، پهپاد و هوش مصنوعی را برای نقشه‌برداری نیاز آبی مزرعه به‌صورت لحظه‌ای ترکیب می‌کند، فناوری‌ای که اکنون در آمریکا، اسرائیل و استرالیا استاندارد صنعت شده. در ایران این رویکرد هنوز عمدتاً در حد طرح‌های پژوهشی و آزمایشی دانشگاهی باقی مانده و زیرساخت اینترنت روستایی و آموزش کشاورزان مانع اصلی گسترش آن است.
نتیجه این عقب‌ماندگی در عدد راندمان آبیاری خودش را نشان می‌دهد: میانگین راندمان آبیاری در ایران حدود ۳۰ تا ۳۶ درصد است، در حالی‌که این رقم در پاکستان به ۵۵ درصد و در کشورهای دارای زیرساخت مدرن به ۸۰ تا ۹۰ درصد می‌رسد. به‌بیان‌دیگر، از هر ۱۰۰ واحد آبی که وارد مزارع ایران می‌شود، حدود ۷۰ واحد آن هدر می‌رود.
اما نکته‌ای که هیچ فناوری به‌تنهایی نمی‌تواند جبران کند، فرسایش و تخریب خودِ خاک است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، در صورت تداوم روند فعلی برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی و بی‌توجهی به الگوی کشت، حدود ۴۰ درصد از اراضی کشاورزی کشور تا دو دهه آینده غیرقابل کشت خواهد شد؛ کارشناسان فرونشست زمین نیز هشدار می‌دهند که اگر ظرف ۵ تا ۱۰ سال آینده اقدام مؤثری صورت نگیرد، این روند در بسیاری از دشت‌های کشور غیرقابل بازگشت می‌شود.
به این ترتیب، حتی در خوش‌بینانه‌ترین برآوردها، ایران ظرف یک دهه آینده بخش قابل‌توجهی، و در روند فعلی تا دو دهه، نزدیک به نیمی از ظرفیت کشاورزی خود را در معرض از دست دادن دارد.
#حکمرانی_مرگ
#حکمرانی_آب
🆔@azambahramiran
فناوری‌های نوین آبیاری در جهان و جایگاه ایران
آبیاری قطره‌ای و زیرسطحی امروز پیشرفته‌ترین و کارآمدترین روش آبیاری جهان محسوب می‌شود و در شرایط طراحی درست، راندمان آن به بالای ۹۰ درصد می‌رسد؛ یعنی تقریباً هیچ آبی هدر نمی‌رود چون آب مستقیم به ریشه گیاه می‌رسد.
ایران در این حوزه پیشرفت محسوسی داشته و حتی به ۱۸ کشور تجهیزات آبیاری نوین صادر می‌کند، اما از کل ۸.۸ میلیون هکتار اراضی آبی کشور، تنها حدود ۳.۲ میلیون هکتار (کمتر از ۴۰ درصد) به این سامانه‌ها مجهز شده‌اند.
پله بعدی، آبیاری هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا (IoT) است که با حسگرهای رطوبت خاک، دما و پیش‌بینی هواشناسی، زمان و میزان دقیق آبیاری را خودکار تعیین می‌کند. این فناوری در مزارع تجاری و باغ‌های بزرگ اروپا و آمریکا رواج گسترده‌ای دارد. در ایران این سامانه‌ها عمدتاً محدود به کاربردهای کوچک‌مقیاس (ویلا، گلخانه، باغ‌های خصوصی) است و ورود جدی آن به کشاورزی زراعی وسیع هنوز در مرحله ابتدایی قرار دارد.
سطح بالاتر، کشاورزی دقیق (Precision Agriculture) است که داده‌های ماهواره‌ای، پهپاد و هوش مصنوعی را برای نقشه‌برداری نیاز آبی مزرعه به‌صورت لحظه‌ای ترکیب می‌کند، فناوری‌ای که اکنون در آمریکا، اسرائیل و استرالیا استاندارد صنعت شده. در ایران این رویکرد هنوز عمدتاً در حد طرح‌های پژوهشی و آزمایشی دانشگاهی باقی مانده و زیرساخت اینترنت روستایی و آموزش کشاورزان مانع اصلی گسترش آن است.
نتیجه این عقب‌ماندگی در عدد راندمان آبیاری خودش را نشان می‌دهد: میانگین راندمان آبیاری در ایران حدود ۳۰ تا ۳۶ درصد است، در حالی‌که این رقم در پاکستان به ۵۵ درصد و در کشورهای دارای زیرساخت مدرن به ۸۰ تا ۹۰ درصد می‌رسد. به‌بیان‌دیگر، از هر ۱۰۰ واحد آبی که وارد مزارع ایران می‌شود، حدود ۷۰ واحد آن هدر می‌رود.
اما نکته‌ای که هیچ فناوری به‌تنهایی نمی‌تواند جبران کند، فرسایش و تخریب خودِ خاک است. بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، در صورت تداوم روند فعلی برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی و بی‌توجهی به الگوی کشت، حدود ۴۰ درصد از اراضی کشاورزی کشور تا دو دهه آینده غیرقابل کشت خواهد شد؛ کارشناسان فرونشست زمین نیز هشدار می‌دهند که اگر ظرف ۵ تا ۱۰ سال آینده اقدام مؤثری صورت نگیرد، این روند در بسیاری از دشت‌های کشور غیرقابل بازگشت می‌شود.
به این ترتیب، حتی در خوش‌بینانه‌ترین برآوردها، ایران ظرف یک دهه آینده بخش قابل‌توجهی، و در روند فعلی تا دو دهه، نزدیک به نیمی از ظرفیت کشاورزی خود را در معرض از دست دادن دارد.
#حکمرانی_مرگ
#حکمرانی_آب
🆔@azambahramiran
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment