✅ نبرد هفت گردان
#هفت_گردان
🔷داستان «هفت گردان» به روایت فردوسی یکی از داستانهای پهلوانی شاهنامه است که در بین داستانهای به آسمان رفتن کیکاووس و رستم و سهراب قرار دارد. با آنکه این داستان در زمان اسطورهای شاه کاووس رخداده، پیوندی با آن ندارد؛ اما نقش حلقه پیوند بین داستانهای پیش و پس از خود را برعهده دارد.
🔶 کارکرد این پیوند در گذر از داستانهای کاووس به داستان رستم و سهراب، کمرنگ جلوه دادن نقش شاه و پر رنگ کردن نقش پهلوان است؛ بنابراین نمی توان آن را از زمان و مکان خود خارج کرد و به جای دیگری از شاهنامه انتقال داد. محور اصلی داستان شخصیت رستم است و برخلاف داستانهای پیش که بر محور شخصیت شاه می چرخد، داستان از روایت شاهی خارج و به روایتی پهلوانی دگرگون شده است.
🔷شمار پهلوانان همراه رستم نیز در بخشهای گوناگون داستان متفاوت است؛ اما با توجه به بیت های داستان، شمار این پهلوانان با رستم «هفت گُرد»، «هفت یل»، «هفت‌گردان» و «هفت تن» است که نمونهای از نمادشناسی اسطورهای عدد هفت را آشکار می سازد. نکته مهم آن است که ساختار این داستان از نظر روایت شناسی به شکوه و استواری سایر داستان های شاهنامه نیست.
🔷 هانزن به عدم توازن، رنگ باختگی و بی مزگی این قطعه اشاره کرده و بر این باور است که شاعر در جا انداختن آن به صورتی محکم و منسجم که با روایت اصلی ارتباط سستی دارد، توفیقی نداشته و نقص موجود در الگوی اصلی به وی اجازه نداده است که با وارد کردن بن مایه جنگ بین ایران و توران، که در سایر موارد جانبخش و پیوند دهنده است، در اینجا وحدت ایجاد کند و داستان را یک دست سازد (هانزن، 1384: 157).
🔶حال پرسش مطرح شده این است که الگوی اصلی داستان چیست و چگونه می توان به آن دست یافت؟ از آنجا که این داستان در غررالسیر ثعالبی (م. 429ه.ق) و نیز متون تاریخی شناخته شده و در پیوند با حماسه ملی ایران، پیش از فردوسی و معاصر با او نیامده، دست یابی به الگوی اصلی داستان و آگاهی از دخل و تصرف نویسندگان نخستین یا خود فردوسی در این داستان دشوار است.
🔷اما در نوشته‌های فارسی زردشتی داستانی به نام «قصه افراسیاب بن پشنگ» از انوشیروان پسر مرزبان(زنده در 1036ه/ 996یزدگردی) آمده که از نظر هسته اصلی داستان؛ حضور هفت گردان به فرماندهی رستم و نبرد با افراسیاب و... با روایت فردوسی از داستان هفت گردان همخوانی دارد. این داستان راهنمای خوبی برای روایت‌شناسی داستان هفت گردان در شاهنامه، پی بردن به الگوی اصلی آن و شناخت میزان دخل و تصرف نویسندگان در متن آن است.
📚بن مایه
مقاله "روایت‌شناسی داستان هفت‌گُردان بر پایه روایت انوشیروان مرزبان و ابوالقاسم فردوسی"
نویسندگان: آرش اکبری مفاخر؛ رقیه شیبانی
پژوهشنامه زبان و ادب فارسی( گوهر گویا)؛ سال چهارم؛ شماره دوم؛ تابستان ۱۳۸۹
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
#هفت_گردان
🔷داستان «هفت گردان» به روایت فردوسی یکی از داستانهای پهلوانی شاهنامه است که در بین داستانهای به آسمان رفتن کیکاووس و رستم و سهراب قرار دارد. با آنکه این داستان در زمان اسطورهای شاه کاووس رخداده، پیوندی با آن ندارد؛ اما نقش حلقه پیوند بین داستانهای پیش و پس از خود را برعهده دارد.
🔶 کارکرد این پیوند در گذر از داستانهای کاووس به داستان رستم و سهراب، کمرنگ جلوه دادن نقش شاه و پر رنگ کردن نقش پهلوان است؛ بنابراین نمی توان آن را از زمان و مکان خود خارج کرد و به جای دیگری از شاهنامه انتقال داد. محور اصلی داستان شخصیت رستم است و برخلاف داستانهای پیش که بر محور شخصیت شاه می چرخد، داستان از روایت شاهی خارج و به روایتی پهلوانی دگرگون شده است.
🔷شمار پهلوانان همراه رستم نیز در بخشهای گوناگون داستان متفاوت است؛ اما با توجه به بیت های داستان، شمار این پهلوانان با رستم «هفت گُرد»، «هفت یل»، «هفت‌گردان» و «هفت تن» است که نمونهای از نمادشناسی اسطورهای عدد هفت را آشکار می سازد. نکته مهم آن است که ساختار این داستان از نظر روایت شناسی به شکوه و استواری سایر داستان های شاهنامه نیست.
🔷 هانزن به عدم توازن، رنگ باختگی و بی مزگی این قطعه اشاره کرده و بر این باور است که شاعر در جا انداختن آن به صورتی محکم و منسجم که با روایت اصلی ارتباط سستی دارد، توفیقی نداشته و نقص موجود در الگوی اصلی به وی اجازه نداده است که با وارد کردن بن مایه جنگ بین ایران و توران، که در سایر موارد جانبخش و پیوند دهنده است، در اینجا وحدت ایجاد کند و داستان را یک دست سازد (هانزن، 1384: 157).
🔶حال پرسش مطرح شده این است که الگوی اصلی داستان چیست و چگونه می توان به آن دست یافت؟ از آنجا که این داستان در غررالسیر ثعالبی (م. 429ه.ق) و نیز متون تاریخی شناخته شده و در پیوند با حماسه ملی ایران، پیش از فردوسی و معاصر با او نیامده، دست یابی به الگوی اصلی داستان و آگاهی از دخل و تصرف نویسندگان نخستین یا خود فردوسی در این داستان دشوار است.
🔷اما در نوشته‌های فارسی زردشتی داستانی به نام «قصه افراسیاب بن پشنگ» از انوشیروان پسر مرزبان(زنده در 1036ه/ 996یزدگردی) آمده که از نظر هسته اصلی داستان؛ حضور هفت گردان به فرماندهی رستم و نبرد با افراسیاب و... با روایت فردوسی از داستان هفت گردان همخوانی دارد. این داستان راهنمای خوبی برای روایت‌شناسی داستان هفت گردان در شاهنامه، پی بردن به الگوی اصلی آن و شناخت میزان دخل و تصرف نویسندگان در متن آن است.
📚بن مایه
مقاله "روایت‌شناسی داستان هفت‌گُردان بر پایه روایت انوشیروان مرزبان و ابوالقاسم فردوسی"
نویسندگان: آرش اکبری مفاخر؛ رقیه شیبانی
پژوهشنامه زبان و ادب فارسی( گوهر گویا)؛ سال چهارم؛ شماره دوم؛ تابستان ۱۳۸۹
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment