✳️ آشنایی زدایی در یک بیت از شعرهای سعدی شیرازی
❇️ یک بیتی دارد سعدی بیت مشهوری هم هست توجه کنید به آشنایی زدایی که از یک کلمه ی ساده میکند و تاثیر شگرفی که کاربرد همین کلمه با آشنایی زدایی که بعد از آن انجام میدهد در خواننده ایجاد میکند :
« شهری متحدثان حسنت
الا، متحیران خاموش »
◀️ در عرف و سیاق رایج بعد از الا مفهومی کاملا متضاد با جمله ی قبلش به کار میرود مثلا همه خوب است الا تو همه عالم هستند الا فلانی و ...
ولی کار سعدی در نوع به کار بردن همین کلمه در حد اعجاز است من نظیرش را قبلا در متن های مختلف نظم و نثر ندیده ام
وقتی بخش ابتدایی را میخوانیم
(شهری متحدثان حسنت )تا میرسیم به کلمه ی( الا )طبق عرف و پیش زمینه ی زبانی منتظر هستیم شاعر بگوید تمام مردم سخن زیبایی تو را بر زبان دارند و بعد از کلمه ی الا بگوید به جز فلانی یا فلان کس
ولی اعجاز اینجاست که با آوردن ترکیب متحیران خاموش کلمه ی الا نه تنها در عرف رایج زبانی به کار نرفته بلکه حالت تاکید بر شدت بیشتر دارد یعنی متحیران خاموش از دیدن زیبایی تو بیشتر از دسته ی اول که متحدثان حسنت باشند بر تو عاشق هستند چون دسته ی اول با دیدن زیبایی تو لااقل توان بیان آن را دارند دسته ی دوم از شدت مبهوت شدن در برابر زیبایی تو حتی توان بیان آن را هم ندارند.
❇️ غزل سعدی بدون به کار بردن ایهام های عجیب و غریب اعجاز می آفریند.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan