تحلیل هم حرکتی بازارهای مالی در ایران
(قسمت اول)
| علی حسین صمدی و همکاران
بازارهای مالی مد نظر در این نوشتار، بازار سهام، نرخ ارز ( دلار آمریکا)، سکه طلا و بورس نفت است. نوسانات شدید این بازارها بخصوص بعد از بازگشت تحریمهای اقتصادی امریکا از ماه می 2018 و شیوع اپیدمی کووید- 19 از فوریه 2020، سرمایهگذاران ایرانی را دچار سردرگمی کرده است. این سردر گمی به همراه اتخاذ سیاستهای نادرست و نابهنگام، این روزها بیشتر شده است. برای کاهش مشکلات، سرمایهگذاران باید هدایت شوند. یکی از راههای هدایت سرمایهگذار، شناخت هم حرکتی (Co-Movement) بازارهای مالی و تعیین متغیر پیشرو در این هم حرکتی است.
سادهترین راه برای بررسی این هم حرکتی، استفاده از نمودار روند زمانی متغیرها است. برای تحلیل دقیقتر هم حرکتی بین این بازار، چهار دوره زمانی بررسی شده است:
- قبل از برجام (قبل از ژولای 2015 )
- پسابرجام (از ژولای 2015 تا می 2018 )
- بازگشت تحریمها (از می 2018 تا ژوئن 2020)
- شروع ایپدمی کرونا (از فوریه 2020 تا ژوئن 2020)
در ادامه مختصری از تحولات هر دوره ارایه میشود :
۱- دوره قبل از برجام (قبل از ژولای 2015)
تحریمهای اقتصادی علیه ایران از سال 1980 آغاز شد و با جدی شدن برنامه هستهای ایران در سال 2006، وارد مرحله تازهای شد. در سالهای 2006 تا 2012، همزمان با دوران ریاست جمهوری احمدی نژاد، با تنش روزافزون با کشورهای جهان، بخصوص افزایش مناقشات هستهای، نوسان بازارهای مالی زیاد شد. تاثیر تحریمهای این دوره بخصوص در سال 2012، به صورت واضحی بر اقتصاد ایران نمایان شد. در این سال، به دلیل کاهش شدید درآمد نفتی (به دلیل تحریمهای تجاری و مالی) و شکلگیری انتظارات تورمی، بازار ارز و طلا، نوسانات زیادی داشته و قیمت آنها به شدت، افزایش یافت. با افزایش رفتارهای سوداگرانه، ارزش معاملات انجام شده در بازار سهام نیز، نسبت به سال قبل، ۷۰ درصد، رشد داشت.
از سال 2013 تا قبل از ژولای 2015 ( توافق برجام) با روی کار آمدن دولت روحانی، به همان شکل که انتظارات موجب شکلگیری نوسانات شدید شده بود، در این دوره با انتظار رسیدن به توافق جهانی و کاهش تحریمها، ثبات نسبی در بازارهای مالی، ایجاد شد.
۲- دوره پسابرجام (از ژولای 2015 تا می 2018)
از اواسط 2014، کمی قبل از توافق برجام، در کل اقتصاد و به ویژه بازارهای مالی ایران، ثبات نسبی حاکم شد. دلیل این امر را میتوان به بروز پیامدهای مثبت ناشی از توافق اولیه هستهای کشور با قدرتهای جهانی و همچنین تقویت انتظارات خوشبینانه حاصل از تداوم مذاکرات هستهای، نسبت داد. پس از برجام به تدریج با آزاد شدن برخی داراییهای بلوکه شدن ایران در کشورهای خارجی، توان مداخله بانک مرکزی در بازار ارز، افزایش یافت و توانست در این بازار، ثبات برقرار کند.
پس از برجام به دلیل ثبات نرخ دلار و کاهش قیمت جهانی طلا، قیمت سکه نیز، نوسانات ملایمی داشته است.
بازار سهام نیز تحت تاثیر برجام، دچار تغییراتی شد. شاخص کل، بانک و سرمایهگذاری صنعت نفت، در این دوره، رشد کردند. اما برخی از صنایع تاثیرگذار دیگر مانند سرمایهگذاری صنعت پتروشیمی و خودرو، تغییراتی نداشتند. در مجموع در این دوره، نوسانات بازار سهام نیز، ملایم بوده است.
متن کامل مقاله:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0161893820301009شرح عکس پیوست: روند زمانی قیمت سهام، سکه طلا، دلار امریکا و قیمت نفت در اقتصاد ایران طی چهار دوره متمایز
مطالعه بخش دوم و سوم مقاله
✅ @karkhone