🍏بورس محصولات کشاورزی : بارقه امیدی برای مدیریت بازار محصول
✍️این روزها اخباری در خصوص بورسی شدن محصولات کشاورزی می شنویم که به نظر می رسد سیاستگذاران همت گمارده و بخش کشاورزی را چهره بورسی بیشتری بخشیده اند . حالا این سوال پیش می آید که بورسی شدن محصولات کشاورزی چه منافعی دارد از منظر تولید کننده ، فروشندگان و تجار و مصرف کننده ؟
✍️چند نکته به نظر می رسد توجه به آن در مسیر توسعه پایدار بخش کشاورزی و روستایی در بورسی کردن محصولات کشاورزی حائز اهمیت باشد :
1- الگوی تعیین بورسی شدن هر محصول کشاورزی بر اساس معیارهای اقتصادی، اجتماعی و توسعه پایدار ضرورت دارد ارائه و منتشر و درمعرض نقد سازنده محققان و اساتید مرتبط قرار گیرد تا بتوان با همفکری جمعی به یک الگوی به نسبت کاملی دست یافت .
2- برای هر محصولی که در بورس وارد می شود مشخص شود زنجیره ارزش این محصول شامل چه بازیگران و فعالانی است و تعداد آنها چند نفر هستند و برآورد می شود چه تعداد از این فعالان توانایی و ظرفیت ورود به بورس محصول را داشته باشند.
3- از آنجایی که بخشی از تولید کنندگان بخش کشاورزی کوچک مقیاس بوده و مقیاس تولید آنان کوچک است حضور آنان در بورس کالا و طی کردن مراحل مختلف از ثبت نام تا تحویل محصول به انبار و فروش محصول ممکن است امکان پذیر نباشد. به نظر می رسد بر حسب مقیاس(کوچک، متوسط و بزرگ) ضرورت داشته باشد تمهیداتی برای حضور فعال و بیشتر این بازیگران در بورس در نظر گرفته شود. به عنوان مثال در بخش تولید کشاورزی ایجاد گروه های خانوادگی یا تشکل هایی از این قبیل که مورد اتفاق نظر بازیگران زنجیره باشد .
4- بازیگرانی که در زنجیره ارزش هر محصول کشاورزی هستند نیاز به آموزشهای مرتبط با بورس دارند. از این رو به نظر میرسد رئوس آموزش ها و بسته های آموزشی و مجری تعیین شده به طوری که آموزش و ترویج بر اساس خصوصیات بازیگران زنجیره ارزش هر محصول بوده و تعیین ابزارها و فناوری آموزشی و ترویجی متناسب با بازیگران زنجیره لحاظ شود و در نهایت ارزیابی شود .
5- به طور یقین بورس محصول کشاورزی از متغیرهای مختلفی تحت تاثیر قرار می گیرد که ضرورت دارد در یک الگوی مفهومی برای هر محصول عوامل موثر تعیین شده، هر عامل به چه میران تاثیر گذار بوده و جهت تاثیر گذاری کدام است و مهمترین عوامل تضعیف کننده و تهدید کننده و عوامل تقویت کننده و فرصت چه هستند و چگونه می توان عوامل تضعیف کننده و تهدید را به عامل تقویت کننده و فرصت تبدیل کرد . به عنوان نمونه نرخ ارز از جمله عواملی است که بر بازار محصول کشاورزی و رفتار بازیگران زنجیره ارزش تاثیر گذار است و چه بسا منفعت و سود حاصل از عدم پایداری به قراردادهای آتی بورس به گونه ای باشد که فروشنده از فروش محصول سر باز زند و نوسانات شدید و بی نظمی در بازار محصول را به دنبال داشته باشد . بنابراین لازمست برای هر محصول عوامل تاثیر گذار و کشش های مرتبط به آن برآورد شود و در کنار سایر عوامل به صورت سیستمی راهبرد مشخص برای حضور در بورس با حداکثر کار آمدی تهیه شود .
6- نکته مهم دیگر موضوع اثر سنجی و ارزیابی است. لازمه اتخاذ هر سیاست و تصمیم سازی مطالعه و تحقیق علمی است تا براساس آن بتوان با چشم مسلح به علم از بروز بسیاری از خطاها و اشتباهات جلوگیری نمود و پس از عملیاتی سازی تصمیم نیز لازم است به منظور قرار گرفتن در مسیر درست و صحیح ارزیابی و اثر سنجی نمود که آیا اقداماتی که انجام گرفته به اهداف مورد نظر دست یافته است یا نه؟ تا بتوان در زمان مناسب انحراف از اهداف شناسایی و برای آن چاره اندیشی شود . اینکه ورود هر محصول کشاورزی به بورس ما را به کدام هدف رسانده و به چه میزان؟ برای تولید کننده بخش کشاورزی ؟برای فرآوری کننده؟ برای تاجر؟ برای مصرف کننده و ... تمامی بازیگران زنجیره ارزش چه منافعی داشته و در این میان چه بازیگرانی منتفع شده یا چه بازیگرانی متضرر شده یا نفعی و ضرری نداشته اند . در زنجیره ارزش منطقی است تمامی بازیگران از سیاست و تصمیم گرفته شده نفع برده تا با تعامل و همکاری بیشتر با هم به کارآمدی سیاست کمک نمایند .به عبارتی بازی برد بردی باشد. از این رو لازمست موسسات تحقیقاتی تخصصی و دانشگاه ها به این موضوع وارد شده و اثرسنجی و ارزیابی را به دقت مورد انجام قرار داده و نتایج آن را به تصمیم سازان وسیاستگذاران برای اقدامات بعدی ارائه دهند . اقتصاد دانش بنیان بر پایه تحقیق و مطالعه مستمر و روزآمد ، علمی و هدفمند است که در هر موضوعی از جمله بورس محصولات کشاورزی به شدت نیازمند پیاده سازی است چرا که ذینفعان بیشماری داشته و از طرف دیگر بر شاخص های توسعه پایدار موثر است .
بخشی از مطلب منتشر شده : روزنامه تعادل ، 20 تیرماه 1398
🌸 برای مطالعه ادامه مقاله لطفا به وب سایت نویسنده مراجعه فرمایید:
http://chawosh.org