بخش 1️⃣
علم ادعا می‌کند حتی در اصول برای کارهایی که می توانیم انجام دهیم، محدودیت‌هایی وجود دارد. چه کسی می‌گوید ما نمی‌توانیم سریع‌تر از نور حرکت کنیم؟ پیش‌تر این را در مورد سرعت صوت می‌گفتند، آیا چنین نیست؟ چه کسی ما را باز می‌دارد، اگر ابزاری بسیار نیرومند داشته باشیم که در یک آن، موقعیت و اندازه‌حرکت الکترون را اندازه‌گیری کند؟ اگر بسیار باهوش هستیم، چرا نباید بتوانیم ماشین همیشه در حرکت از نوع نخست (که انرژی بیشتری از مقدار ورودی آن تولید می‌کند)، یا از نوع دوم (که حرکت آن هیچ‌گاه کند نمی‌شود) بسازیم؟ چه کسی جرات می‌کند محدودیتی بر توانایی انسان بگذارد؟
http://t.me/ScientificSkepticism
در حقیقت، طبیعت این کار را می‌کند. بیانیه‌ی همه‌جانبه و بسیار کوتاه از قوانین طبیعت و شیوه‌ی سازوکار جهان فهرستی از این محدودیت‌ها را به‌راستی در خود دارد. شبه علم و خرافات آشکارا می‌خواهند هیچ‌گونه محدودیتی را در طبیعت به رسمیت نشناسند. به جای آن می‌گویند:«همه چیز امکان‌پذیر است» و یا برای ساختن چیزها نوید بودجه‌‌ی بی‌پایان می‌دهند، با این وجود، هواخواهان آنها بارها ناامید و گمراه شده‌اند.
http://t.me/ScientificSkepticism
گلایه‌ی همیشگی اینست که علم تجربی، ساده‌انگارانه است، همه چیز را ساده و پیش پا افتاده جلوه می‌دهد؛ به سادگی فرض می‌کند که در بیان سازوکار جهان سرانجام تنها چند قانون طبیعت وجود دارد -شاید حتی ساده‌ترین قوانین- که همه چیز را توضیح می‌دهد؛ ظرافت و زیبایی طبیعت، توضیح تمام بلورهای برف، شبکه‌های تار عنکبوت، کهکشان‌های مارپیچی و بینایی انسان، سرانجام به چنین قوانینی «کاهیده» می‌شود. به نظر می‌رسد «تقلیل گرایی» به اندازه‌ی کافی پیچیدگی‌های کیهان را ارج نمی‌نهد. به نظر برخی افراد آمیزه‌ای از خودخواهی و سست‌اندیشی یا تنبلی فکری است.
http://t.me/ScientificSkepticism
برای ایزاک نیوتون -که در ذهن منتقدان علم تطور شخصیت «یک بعدی نگر» است- این تصویر جهانی است که همانند ساعت دقیق کار می‌کند. حرکت منظم گردشی و پیش‌بینی‌پذیر سیاره‌ها پیرامون خورشید یا چرخش ماه به دور زمین با دقت بسیاری، با همان معادله‌ی دیفرانسیلی توصیف می‌شود که نوسان یک آونگ یا وزنه و فنر را پیش‌بینی می‌کند. امروزه ما گمان می‌کنیم در جایگاه بهتری قرار داریم و با دیده‌ی حقارت به مدل نیوتنی می‌نگریم که چنان دیدگاه محدودی داشت. اما در چارچوب محدودیت‌هایی پذیرفتنی، همان معادلات آهنگین که جهانی منظم و ساعت-گونه را توصیف می‌کنند، در واقع حرکت اجرام آسمانی را هم در سراسر هستی توضیح می‌دهد. این موضوع چیزی شگفت‌انگیز است نه آنکه نوعی همسانی پیشامدی باشد.
http://t.me/ScientificSkepticism
البته، در سامانه‌ی خورشیدی هیچ چرخ‌دنده‌ای وجود ندارد، و اجزای سازوکار ساعت-گونه‌ی گرانشی هم با یکدیگر در تماس نیستند. حرکت سیارات هم عموما پیچیده‌تر از حرکت آونگ و فنر است. همچنین، این مدل ساعت-گونه در شرایط خاصی ناکارآمد است: طی بازه‌ی زمانی بسیار بزرگ، کشش گرانشی سیاره‌های دور -کشش‌هایی که ممکن است برای چندین گردش، کاملا ناچیز به نظر برسند- بر هم انباشته می‌شوند و برخی از سیاره‌های کوچک ممکن است مسیر پیش‌بینی‌نشده‌ای را بپیمایند. با این وجود، چیزی مانند حرکت آشوبناک نیز در ساعت‌های آونگ‌دار شناسایی شده است؛ اگر میله‌ی آونگ از وضعیت عمودی بسیار منحرف شود، حرکتی ناجور و به هم ریخته دیده می‌شود. اما سامانه‌ی خورشیدی بهتر از هر ساعت مکانیکی کار می‌کند و زمان‌بندی آن دقیق‌تر است و تمام ایده‌ی اندازه‌گیری زمان از مشاهده‌ی حرکت خورشید و ستارگان به دست می‌آید.
واقعیت شگفت‌آور این است که ریاضیات یکسانی، هم حرکت سیاره‌ها و هم حرکت ساعت‌ها را به خوبی توصیف و پیش‌بینی می‌کند. می‌توانست اینگونه نباشد.ما آن را به جهان تحمیل نکرده‌ایم. این شیوه‌ی سازوکار جهان است. اگر این تقلیل‌گرایی نامیده می‌شود پس همین است و بس.
تا میانه‌های قرن بیستم، باور نیرومندی وجود داشت -در میان الهی‌دانان، فیلسوفان و بسیاری از زیست‌شناسان- که زندگی را نمی‌توان به قوانین فیزیک و شیمی «تقلیل» داد، اینکه «نیروی زندگی»، یا نوعی افزونه‌ی زندگی یا نوعی روح، اجسام زنده را به حرکت می‌اندازد. این روح، زندگی را به جریان می‌اندازد. برای ما غیرممکن بود که تصور کنیم اتم‌ها و مولکول‌ها می‌توانند پیچیدگی و ظرافت، شکل‌گیری و عملکرد موجود زنده را توضیح دهند. آیین‌ها و مذهب‌ها به این تعبیر رسیدند: خدا یا خدایان، زندگی و روح را در ماده‌ی بی‌جان دمیده‌اند. ژوزف پریستلی*، شیمی‌دان قرن هجدهم، تلاش کرد نیروی زندگی را بیابد. او وزن یک موش را درست پیش و پس از مرگش اندازه‌گیری کرد. وزن آنها یکسان بود. همه‌ی تلاش‌های از این دست شکست خورده‌اند. اگر چیزی مانند روح وجود داشته باشد، آشکار است هیچ وزنی ندارد، یعنی از ماده تشکیل نشده است.
علم ادعا می‌کند حتی در اصول برای کارهایی که می توانیم انجام دهیم، محدودیت‌هایی وجود دارد. چه کسی می‌گوید ما نمی‌توانیم سریع‌تر از نور حرکت کنیم؟ پیش‌تر این را در مورد سرعت صوت می‌گفتند، آیا چنین نیست؟ چه کسی ما را باز می‌دارد، اگر ابزاری بسیار نیرومند داشته باشیم که در یک آن، موقعیت و اندازه‌حرکت الکترون را اندازه‌گیری کند؟ اگر بسیار باهوش هستیم، چرا نباید بتوانیم ماشین همیشه در حرکت از نوع نخست (که انرژی بیشتری از مقدار ورودی آن تولید می‌کند)، یا از نوع دوم (که حرکت آن هیچ‌گاه کند نمی‌شود) بسازیم؟ چه کسی جرات می‌کند محدودیتی بر توانایی انسان بگذارد؟
http://t.me/ScientificSkepticism
در حقیقت، طبیعت این کار را می‌کند. بیانیه‌ی همه‌جانبه و بسیار کوتاه از قوانین طبیعت و شیوه‌ی سازوکار جهان فهرستی از این محدودیت‌ها را به‌راستی در خود دارد. شبه علم و خرافات آشکارا می‌خواهند هیچ‌گونه محدودیتی را در طبیعت به رسمیت نشناسند. به جای آن می‌گویند:«همه چیز امکان‌پذیر است» و یا برای ساختن چیزها نوید بودجه‌‌ی بی‌پایان می‌دهند، با این وجود، هواخواهان آنها بارها ناامید و گمراه شده‌اند.
http://t.me/ScientificSkepticism
گلایه‌ی همیشگی اینست که علم تجربی، ساده‌انگارانه است، همه چیز را ساده و پیش پا افتاده جلوه می‌دهد؛ به سادگی فرض می‌کند که در بیان سازوکار جهان سرانجام تنها چند قانون طبیعت وجود دارد -شاید حتی ساده‌ترین قوانین- که همه چیز را توضیح می‌دهد؛ ظرافت و زیبایی طبیعت، توضیح تمام بلورهای برف، شبکه‌های تار عنکبوت، کهکشان‌های مارپیچی و بینایی انسان، سرانجام به چنین قوانینی «کاهیده» می‌شود. به نظر می‌رسد «تقلیل گرایی» به اندازه‌ی کافی پیچیدگی‌های کیهان را ارج نمی‌نهد. به نظر برخی افراد آمیزه‌ای از خودخواهی و سست‌اندیشی یا تنبلی فکری است.
http://t.me/ScientificSkepticism
برای ایزاک نیوتون -که در ذهن منتقدان علم تطور شخصیت «یک بعدی نگر» است- این تصویر جهانی است که همانند ساعت دقیق کار می‌کند. حرکت منظم گردشی و پیش‌بینی‌پذیر سیاره‌ها پیرامون خورشید یا چرخش ماه به دور زمین با دقت بسیاری، با همان معادله‌ی دیفرانسیلی توصیف می‌شود که نوسان یک آونگ یا وزنه و فنر را پیش‌بینی می‌کند. امروزه ما گمان می‌کنیم در جایگاه بهتری قرار داریم و با دیده‌ی حقارت به مدل نیوتنی می‌نگریم که چنان دیدگاه محدودی داشت. اما در چارچوب محدودیت‌هایی پذیرفتنی، همان معادلات آهنگین که جهانی منظم و ساعت-گونه را توصیف می‌کنند، در واقع حرکت اجرام آسمانی را هم در سراسر هستی توضیح می‌دهد. این موضوع چیزی شگفت‌انگیز است نه آنکه نوعی همسانی پیشامدی باشد.
http://t.me/ScientificSkepticism
البته، در سامانه‌ی خورشیدی هیچ چرخ‌دنده‌ای وجود ندارد، و اجزای سازوکار ساعت-گونه‌ی گرانشی هم با یکدیگر در تماس نیستند. حرکت سیارات هم عموما پیچیده‌تر از حرکت آونگ و فنر است. همچنین، این مدل ساعت-گونه در شرایط خاصی ناکارآمد است: طی بازه‌ی زمانی بسیار بزرگ، کشش گرانشی سیاره‌های دور -کشش‌هایی که ممکن است برای چندین گردش، کاملا ناچیز به نظر برسند- بر هم انباشته می‌شوند و برخی از سیاره‌های کوچک ممکن است مسیر پیش‌بینی‌نشده‌ای را بپیمایند. با این وجود، چیزی مانند حرکت آشوبناک نیز در ساعت‌های آونگ‌دار شناسایی شده است؛ اگر میله‌ی آونگ از وضعیت عمودی بسیار منحرف شود، حرکتی ناجور و به هم ریخته دیده می‌شود. اما سامانه‌ی خورشیدی بهتر از هر ساعت مکانیکی کار می‌کند و زمان‌بندی آن دقیق‌تر است و تمام ایده‌ی اندازه‌گیری زمان از مشاهده‌ی حرکت خورشید و ستارگان به دست می‌آید.
واقعیت شگفت‌آور این است که ریاضیات یکسانی، هم حرکت سیاره‌ها و هم حرکت ساعت‌ها را به خوبی توصیف و پیش‌بینی می‌کند. می‌توانست اینگونه نباشد.ما آن را به جهان تحمیل نکرده‌ایم. این شیوه‌ی سازوکار جهان است. اگر این تقلیل‌گرایی نامیده می‌شود پس همین است و بس.
تا میانه‌های قرن بیستم، باور نیرومندی وجود داشت -در میان الهی‌دانان، فیلسوفان و بسیاری از زیست‌شناسان- که زندگی را نمی‌توان به قوانین فیزیک و شیمی «تقلیل» داد، اینکه «نیروی زندگی»، یا نوعی افزونه‌ی زندگی یا نوعی روح، اجسام زنده را به حرکت می‌اندازد. این روح، زندگی را به جریان می‌اندازد. برای ما غیرممکن بود که تصور کنیم اتم‌ها و مولکول‌ها می‌توانند پیچیدگی و ظرافت، شکل‌گیری و عملکرد موجود زنده را توضیح دهند. آیین‌ها و مذهب‌ها به این تعبیر رسیدند: خدا یا خدایان، زندگی و روح را در ماده‌ی بی‌جان دمیده‌اند. ژوزف پریستلی*، شیمی‌دان قرن هجدهم، تلاش کرد نیروی زندگی را بیابد. او وزن یک موش را درست پیش و پس از مرگش اندازه‌گیری کرد. وزن آنها یکسان بود. همه‌ی تلاش‌های از این دست شکست خورده‌اند. اگر چیزی مانند روح وجود داشته باشد، آشکار است هیچ وزنی ندارد، یعنی از ماده تشکیل نشده است.
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment