عاشقانه‌های ادب پارسی (۲)

اما بدتر از همۀ اینها آنجایی است که عاشق خودش را خوار و ذلیل درگاه معشوق می‌داند. آنچنان بی‌قدر که سگی می‌شود بر در خانۀ معشوق، اوحدی مراغه‌ای در منطق‌العشاق می‌گوید:

نمی‌خواهی که پهلوی تو باشم؟
رها کن تا سگ کوی تو باشم

و این سگ کوی معشوق بودن انگار افتخاری بوده که باید نصیب همه می‌شده:

گفتا ز درم خسرو منزل به دگر جا کن
گفتم که سگ خانه نگذاشت در خود را (امیرخسرو)

بی‌خوابی و عاشقی‌ست کارم
سگ بهر وفا و پاسبانی‌ست (همان)

خرابیم، از دل ای بی‌رحم، گه‌گه یاد کن ما را
سگ کوی توایم آخر به سنگی شاد کن ما را (امیرشاهی سبزواری)

گفته‌ای شاهی اگر هیچ نباشد سگ ماست
من که باشم که به این سوخته این جاه رسد (همان)

این عاشقانه‌ها با همهٔ فراز و فرود‌هاشان، می‌رسند به غزل‌های امروز و جریانی به راه می‌افتد که به گمانم بیش از هر چیزی به سلامت روان نزدیک می‌شود. عاشق، معشوقش را از دست داده است، اندوه هست، حزن هست اما نفرین و ناسزا نیست، تهدید و گلایه نیست. معشوق را رها می‌کند و برایش آرزوی خوشبختی دارد. احترام به دیگری و پذیرش خواست او، و آرزوی رهایی عاشق از بند این عشق، می‌تواند عقل و عاطفه را آشتی دهد و جدال تاریخی عقل و عشق را ختم به خیر کند. من در این عاشقانه‌ها منطق و درایت می‌بینم و سلامت روان:

خبر به دورترین نقطۀ جهان برسد
نخواست او به من خسته بی گمان برسد
شکنجه بیشتر از این؟ که پیش چشم خودت
کسی که سهم تو باشد، به دیگران برسد
چه می کنی؟ اگر او را که خواستی یک عمر
به راحتی کسی از راه ناگهان برسد...
رها کنی برود از دلت جدا باشد
به آنکه دوست‌ترش داشته، به آن برسد
رها کنی بروند و دو تا پرنده شوند
خبر به دورترین نقطهٔ جهان برسد
گلایه‌ای نکنی، بغض خویش را بخوری
که هق هقِ تو مبادا به گوششان برسد
خدا کند که نه...! نفرین نمی‌کنم... نکند
به او -که عاشق او بوده‌ام- زیان برسد
خدا کند فقط این عشق از سرم برود
خدا کند که فقط زود آن زمان برسد

(نجمه زارع)

‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan