امسال که در یکی از مدارس خوب لاهیجان مشغول به تدریس شدم، سه کلاس از پایهی هشتم را به من دادند. چیزی که توجه مرا بسیار به خود جلب کرد، نامها و حتی فامیلیهای دانشآموزانم بود. من نزدیک به ۸۰ دانشآموز دارم که مشخص است پدرومادرها آشکارا از نامگذاریهای عربی روی فرزندان خود فاصله گرفتهاند و به نامهای ایرانی یا غیرعربی روی آوردهاند. آن دستهای هم که نام عربی دارند، کوشش پدرومادر در زیباسازیِ نام فرزندانشان را در عربی شاهدیم. دیگر کسی غلامِ حسن و حسین و علی و رضا و محمد نیست و همه امیرِ حسین و محمد و علی و رضا و مهدی هستند. گاهی هم ترکیب عربیایرانی را میبینم؛ مانند امیرپارسا و امیرهوشنگ. بهجز موارد بالا، اسمهای عربیای که با آن مواجهم، اسمهای دوبخشیِ عربی هستند؛ مانند محمدحسین، محمدمهدی، علیرضا، محمدامین، حامدرضا و نامهای یکبخشیِ عربی مانند مبین و حسام و مصباح، که با ذائقهی کنونی ایرانیان سازگارترند.
اما برویم ببینیم در همین اجتماع هشتادنفرهی لاهیجانی، چند نامِ ایرانی و غیرعربی داریم. برخی اسمها واقعاً تازه و البته زیبا هستند. اینها نامهای دانشآموزان من هستند: شروین، ارسام، اهورا، مانی، سپَنتا، پرهام، رادین، سامان، ارشام (گویا ریشهی ترکی دارد)، مهراد، بهراد، ماهان، پویا، پارسا، کامیاب، سام، فراز و ایلیا (که ریشهی عبری دارد). برخی از این نامها دو یا چند بار تکرار شدهاست. یعنی در همین جامعهی آماری کوچک میتوانم بگویم که حدود ۴۰٪ از نامها، غیرعربی و ایرانی است. که اگر جامعهی آماری را بزرگتر کنیم، ممکن است این نسبت تغییر کند. مثلاً در استان کردستان، خیلی از نامها کردی هستند و سنت خوبی در نامگذاری در آنجا وجود دارد که نامهای کردی بر فرزندان خود میگذارند و احتمالاً ازاینرو در کردستان نسبت نامهای ایرانی به عربی باید خیلی بیشتر از گیلان باشد. نامهای گیلکی در میان گیلانیان چندان رایج نیست؛ در گذشته اما گاهگداری پدرومادرها نام گیلکی هم بر فرزندان خود میگذاشتند مانند «تیتیخانم» (تیتی یعنی «شکوفه»).
طبق آمار ثبتاحوال هم نامهای دخترانهی غیرعربیِ یسنا، آوا، باران، رها، آیلین، بهار، مرسانا، النا، مهرسا، هلیا، یکتا، آتنا، الینا، نرگس، آسنا، سارینا، هانا، بارانا، هستی، سارا، کیانا، مهسا، نیکا، آوینا، هلما، آیناز، آنیسا، ملیکا، دیانا و آیدا جزو ۵۰ نام برتر با بیشترین فراوانی در سال ۹۶ هستند (بقیه عربیاند). درمیانِ فروانیِ ۵۰ نامِ پسرانه در سال ۹۶ هم نامهای غیرعربی و ایرانیِ زیر وجود دارند: کیان، ماهان، آراد، سامیار، پارسا، آریا، ایلیا، بنیامین، آرتین، آرین، رادین، پرهام، آیهان، آرسام، مهدیار، رایان، آرمین، مهرسام، کارن، آروین و آرش.
#نامگذاری
#نام_فرزندان
@REsearchers