درس‌های تحولات افغانستان

🔹 بزرگ‌ترین ابرقدرت دنیا هم که باشی، ۲/۵ تریلیون دلار هم که خرج کنی، ۳۰۰۰ سرباز خودت، ۶۰۰۰۰ نفر از نظامیان و مخالفان و ۵۰۰۰۰ نفر از غیرنظامیان را هم اگر به کشتن بدهی، تا وقتی اراده ملت‌ها را تغيير ندهی، پیروز نخواهی شد.

🔹 توسعه فرهنگی مقدم بر توسعه اقتصادی و توسعه اقتصادی مقدم بر توسعه سیاسی است و لازمه همه اینها، امنیت است.

🔹 مردم قبل از اینکه به دنبال آزادی و عدالت و حقوق بشر و... باشند، دغدغه نان و جان دارند.

🔹 اگر از مردم نباشی، یا باشی و از آنان دور شوی یا بیش از اندازه به بیگانه اعتماد کنی، جایی در وطن نخواهی داشت.

🔹 اقتضائات قدرت، آرمان‌گراترین و بنیادگراترین و تندروترین افراد را هم مصلحت‌اندیش و کارکردگرا می‌کند. قدرت نه تنها وحشی که گاهی رام می‌کند.

🔹 به‌همان اندازه که به کشورهای ضعیف نمی‌توان اتکا کرد، به قدرت‌های جهانی هم نمی‌توان اعتماد کرد.

🔹 وفادارترین سربازان هر ایدئولوژی را در میان دو دسته خواهی یافت: ابله‌ها و گرسنه‌ها.

🔹 قلم همیشه بر تفنگ پیروز است، به شرط آنکه صاحبِ قلم زنده مانده باشد، دستش را نبریده و قلمش را نشکسته باشند.

🔹 پیوند دیانت و سیاست دو روی زشت و زیبا دارد. سعی کنیم الگوی آیندگان شویم و نه آیینه عبرت‌شان.

🔹 روحیات افراد، بیش از عقیده‌شان رفتارشان را می‌سازد، شرایط جغرافیایی بیش از امکانات اجرایی، ساختارهای اجتماعی را تعیین می‌کند و تغيير می‌دهد.

🔹 وقتی در ۱۵۰ سال اخیر، انگلیس و شوروی و آمریکا و ناتو بخت خود را می‌آزمایند ولی هیچ‌کدام موفق به اشغال نظامی بلندمدت یکی از ضعیف‌ترین و فقیرترین کشورهای جهان نمی‌شوند، یعنی دوران لشکرکشی و تسخیر فیزیکی کشورها تمام شده است.

🔹 وقتی به پشت‌گرمی کدخدا، به همسایگانت پشت می‌کنی و آنها را می‌آزاری، نباید انتظار داشته باشی که در روز نیازت، دستت را بگیرند. در زمستان، زیر کرسی همانی برو که در تابستان با او آب خنک می‌نوشیدی.

🔹 حفظ حوزه تمدنی ایران و عمق نفوذ فرهنگ فارسی، حتی به اندازه حفظ یک حوضه آبریز برای مردان میدان و یاران دیپلماسی اهمیت ندارد. در حالی که در بلندمدت، فرهنگ است که امنیت و سیاست را می‌سازد.

🔹 نه فقط بعضی از فلاسفه (به قول دکتر شریعتی) بلکه حتی بعضی از روشنفکران، عدالت‌خواهان، متدینان، حاکمان، حوزویان، دانشگاهیان، استادان، دانشجویان، تاجران، فرهنگ‌دوستان، صاحب‌نظران، مهاجران، بی حجابان، باحجابان، جوانان، پیران، هنرمندان ورزشکاران و خلاصه هر کسی که رنج دیگری، غمی در او نمی‌انگیزد و با زجر دیگری، مویی از زهارش نمی‌ریزد، همه و همه جزء پفیوزان تاریخ‌اند.

🔹 مدعیان حقوق بشر و دفاع از زنان و آزادی‌های مدنی و... به مراتب تاجرپیشه‌تر و دروغگوتر از کسانی هستند که ظاهراً مخالف این لعبته‌بازی‌هایند.

🔹 مدرنیزاسیون (توسعه ابزارها و فرایندها و فرآورده‌های مدرن) بدون مدرنیته (توسعه تفکر مدرن) نمی‌پاید.

🔹 اگر دانشگاه‌ها و حوزه‌ها کارشان را به درستی انجام دهند، نوبت به پادگان‌ها و دادگاه‌ها نمی‌رسد.

🔹 طالبانیسم شیعی مهمترین تهدید امنیتی آینده ایران است.

🔹 خاورمیانه زادگاه ادیان و خاستگاه توتم‌هاست. تمام دردها و درمان‌های آن ریشه در "روش‌های فهم امر مقدس" دارد. در این جای جهان، لویاتان، فرهنگ است.

علی‌رضا آزاد
هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد
مرداد ۱۴۰۰


جان آگه با #فرهیختگان