🌹کشف باغ باستانی و گمشده ایرانی با استفاده از تصاویر هوایی و ماهوارهای چندروز پیش، در قالب پروژه «باستانشناسی در معرض خطر در خاورمیانه و شمال آفریقا» (EAMENA)، گزارشی منتشر شد که از کشف یک باغ یادمانی و باستانی در تبریز خبر میداد. این پروژه که با همکاری دانشگاههای آکسفورد، لستر و دورهام و حمایت بنیاد آرکادیا اجرا میشود، با تحلیل تصاویر ماهوارهای و هوایی به شناسایی و مستندسازی محوطههای تاریخی میپردازد.
تیم پژوهشی با بررسی عکسهای هوایی نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (متعلق به اوت ۱۹۴۱ در جریان جنگ جهانی دوم) به عنوان بخشی از تهاجم انگلیس و شوروی به ایران و تصاویر ماهوارهای آمریکایی (متعلق به فوریه ۱۹۶۷ در دوران جنگ سرد)، موفق به شناسایی بقایای این ساختار عظیم شدند.
این محوطه نیمکیلومتری که در فاصله ۸۰۰ متری باغ ایلگلی واقع شده، فرضیه پیوند میان این دو سایت را تقویت میکند؛ به گونهای که احتمالاً هر دو بخشی از یک چشمانداز وسیعتر متعلق به اشراف، در حومه تبریز تاریخی بودهاند.
نویسندگان معتقدند این عارضه، بازماندهای از یک باغ یادمانی متعلق به دوره صفویه یا قاجار است که از نظر مقیاس با مجموعههای بزرگی همچون باغ هزارجریب اصفهان قابل مقایسه بوده و شاید یکی از باغهای وسیع ایرانیِ فراموششده باشد.
اگرچه از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، بخشهای وسیعی از این محوطه زیر ساختوسازهای شهری رفته و در سال ۲۰۱۰ نیز با احداث بزرگراه (شهید کسایی) و مجتمعهای مسکونی عملاً از دسترس خارج شده، اما تحلیل تصاویر قدیمی نشاندهنده طراحی هوشمندانه آن است.
در چیدمان این باغ، آب نقش محوری داشته است؛ یک کانال مارپیچ مجموعه را تقسیم کرده و نهرهای کوچکتر به بخش غربی شکل میدادند. برخلاف سیستمهای کانالکشی در باغهای متأخر، این مسیرهای آبی با تبعیت از خطوط تراز زمین، جریان طبیعیتری داشتهاند.
پژوهشگران این ترکیبِ «هندسه سختگیرانه» در بخش شرقی و «حرکت آزادانه آب» در بخش غربی را الگویی منحصربهفرد از انطباق منطقهای باغسازی ایرانی میدانند و معتقدند احتمالاً ساختمانی یادمانی بر بلندیهای غربی بنا شده بود که بر تمام قطعات باغ اشراف داشته است.
گزارش
greekreporter از این مقاله
و اصل مقاله منتشره در
cambridge@darmasirabrha🌱Ellinne