عرضه های اولیه و جهش تولید
شعار امسال؛ "جهش تولید" و از سوی دیگر؛ دولت به عنوان متولی تحقق آن، با کسری بودجه مواجه است. درآمدهای نفتی به شدت کاهش یافته، کاروکسب هایی که قرار است منبع درآمدهای مالیاتی باشند با رکود مواجه شده و راهکار انتشار اوراق قرضه به دلیل جذاب نبودن نرخ سود آن و متعاقبا عدم اقبال عمومی فعلا اولویتی در تامین منابع مورد نیاز دولت ندارد.
با در نظر گرفتن این موارد، بازار سرمایه و سهام و عرضه های اولیه به جهت جذاب بودن برای طرفین (فعلا سود بدون سقف برای "سرمایه گذاران" و عدم تعهد این سود توسط "عرضه کنندگان" و رشد سریع ارزش شرکت های عرضه شده)؛ به اولویت اول و در واقع باب المراد تامین مالی دولت تبدیل شده است.
از سوی دیگر؛ احتمال اینکه در نهایت، منابع بدست آمده از این محل، عمدتا جهت پرداخت بدهی های معوق و اصلاح و ترمیم ترازنامه و مواردی غیر از طرح های توسعه ای و تولیدی مصرف شود، بالاست.
بنابراین باید به دنبال پیاده کردن راهکاری بهینه بود بطوریکه نه تنها معضل کسری بودجه کاهش یابد، بلکه دولت بتواند در افزایش تولید نقش مثبت ایفا نماید.
راهکار اول: عرضه های اولیه ترکیبی
یک راهکار به این شکل می تواند باشد که پروژه ها و طرح های توسعه ای (متناسب و مربوط به کار و کسب عرضه کننده) را ضمیمه هر عرضه اولیه نماییم.
به عنوان مثال؛ شرکت ایکس به ارزش 50 هزار میلیارد تومان، پروژه ای دارد که برای آن 5 هزار میلیارد تومان سرمایه گذاری لازم است. می توان این پروژه (که هنوز وجود خارجی ندارد و مجوزها و تضمین خرید محصولات آن به قیمت روز در آینده وجود دارد) را در فرایند عرضه اولیه به کل ارزش دارایی های شرکت ایکس اضافه کرده و یک عرضه 55 هزار میلیارد تومانی را اجرا کرد.
طبیعتا پروژه را می توان بر مبنای انتظار جریان نقدینگی ورودی در آینده و تنزیل آن (DCF) ارزش گذاری کرد.
به منظور پوشش کامل هزینه پروژه، می توان میزان عرضه به عموم را افزایش داد و در عین حال با داشتن حتی سهم حداقلی به عنوان سهم طلایی یا Golden Share، حق کنترل شرکت ها (در صورت به خطر افتادن منافع ملی) را برای دولت محفوظ نگه داشت.
تاسیس "صندوق آینده ایران"
راهکار دوم؛ انتشار اوراق قابل تبدیل به سهام
دولت می تواند با توجه به اقبال عمومی به بازار سهام، با تهیه یک بسته از پروژه های اولویت دار و ملی، اقدام به انتشار اوراق استصناع-مشارکت نموده که در میان مدت؛ طی عرضه اولیه پروژه ها، این اوراق تبدیل به سهام شده و سرمایه گذاران، سهامدار شوند.
با انجام این کار تحت عنوان "صندوق آینده ایران یاIranFutureFund" که می تواند پروژه های تامین مالی شده با راهکار قبلی را هم شامل شود، فضای جذاب سرمایه گذاری در عرضه های اولیه برای سالیان متمادی زنده می ماند.
و سخن آخر اینکه؛ اولا پیاده سازی چنین پیشنهادهایی نیاز به حاکمیت شرکتی موثری دارد که ضامن شفافیت است و در بستر بورس، تحقق آن دور از واقعیت نیست.
دوم اینکه میان سرمایه گذاری در سهام و صبور بودن با آن و سفته بازی و تشنگی برای سودهای مقطعی تفاوت زیادی وجود دارد که اولی سازنده است و فرصت، و دومی مخرب است و تهدید! هنر؛ فرهنگ سازی و تشویق مردم به سرمایه گذاریست و صرف ورود به بورس، کافی نیست. امید است با تبدیل تهدید سفته بازی به فرصت های سرمایه گذاری در پروژه های راهبردی، تامین مالی پروژه یا Project Finance زنده شده و دولت و بازار بورس از خود برای آینده میراث ارزشمندی به یادگار بگذارند.
بیانی از: امیرعباس زینت بخش
✅ @karkhone