ممنون از علی صدر عزیز که این متن را در اختیار من گذاشت.
کاری از مهدی فاتحی
چرا باید یاد بگیریم میانمایه ( Middlebrow)را بپذیریم؟
آرون مسکین و جاناتان واینبرگ، استادان فلسفه
آرون مسکین استاد و رئیس گروه فلسفه در دانشگاه جورجیا در ایالات متحده است و پژوهش‌هایش بر زیبایی‌شناسی و فلسفهٔ هنر متمرکز است. او از ویراستاران مجموعهٔ Once Upon a Time: Essays in the Philosophy of Literature (2019) و کتاب The Art of Comics: A Philosophical Approach (2012) است.
جاناتان واینبرگ استاد فلسفه و مدیر مرکز مطالعات آگاهی در دانشگاه آریزوناست. او از نویسندگان مشترک کتاب Standing Up for Philosophy: Armchairs, Experiments, and the Case for Methodological Reform (2025) است.
ویراستار: سم درسر
«میان هنرِ عام و والا گرفتار مانده، اما میانمایه به‌ناحق محکوم شده. میانمایه شیوه‌ای از آفرینش است که می‌تواند «هم این باشد و هم آن» و در عین حال به بزرگی و والایی دست یابد.»
ویرجینیا وولف زمانی نوشت:
“اگر هر موجود انسانی، مرد یا زن، سگ یا گربه، یا حتی کرمی نیمه‌له‌شده جرئت کند مرا “میانمایه” بنامد، قلمم را برمی‌دارم و او را با آن تا سر حد مرگ می‌زنم”
او این جمله را در نامه‌ای منتشرنشده خطاب به New Statesman در سال ۱۹۳۲ نوشت و با آن نمونه عالی از تحقیر از مقوله میان مایه را نشان داد؛تحقیری از موضع بالا(highbrow)
با وجود رشد عظیم هنر میانمایه در همهٔ رسانه‌ها طی دهه‌های پس از آن، برداشت پیش‌فرض از واژهٔ «میانمایه» تغییر چندانی نکرده است: واژه‌ای که چیزی میان یک تعبیر ادبی برای تحقیر و یک ناسزا قرار می‌گیرد. اگرچه «پست‌مایه» (lowbrow) در سال‌های اخیر تا حدی توانسته است به‌عنوان حوزه‌ای مشروع در زیبایی‌شناسی بازپس گرفته شود، میانمایه همچنان مقوله‌ای تحقیرشده و مسئله‌ساز باقی مانده است.
فرهنگ نخبه پسند (highbrow) مدافعان خودش را دارد:اسنوب‌ها
فرهنگ پست‌مایه نیز مدافعان خود را دارد: هیپسترها
اما به‌سختی می‌توان مدافعانی برای میانمایه پیدا کرد. بنابراین ما نیامده‌ایم میانمایه را به خاک بسپاریم؛ آمده‌ایم آن را ستایش کنیم. "میانمایه" اصطلاحی ارزشمدار است که نه فقط نمونه‌های بد، بلکه نمونه‌های خوب و حتی درخشان را نیز دربرمی‌گیرد.
اما برای این کار، ابتدا باید به این پرسش بپردازیم که اصلاً «میانمایه» چیست؟ خود وولف نیز پذیرفته بود که پاسخ دادن به این پرسش آسان نیست و این مسئله چندان شگفت‌آور نیست، زیرا این اصطلاح همواره محل مناقشه و مبهم بوده است.
ما پیشنهاد می‌کنیم «میانمایه» را به‌صورت تبیینی در نظر بگیریم: ابتدا دامنه‌ای از پدیده‌های مرتبط با این مقوله را شناسایی می‌کنیم و سپس فرضیه‌ای ارائه می‌دهیم درباره اینکه چه چیزی می‌تواند بهترین توضیح را برای آنها فراهم کند.
چهار ویژگی با میانمایه مرتبط‌اند:
نخستین و بدیهی‌ترین ویژگی این است که میانمایه واقعاً در میانه قرار دارد؛ در کنار چیزی «پست» و چیزی «والا».
وولف بر وضعیت «میان این دو و بین این دو» (betwixt and between) تأکید می‌کرد و با همین تعبیر کنایه‌ای نیز به بی‌امیدترین نمونهٔ میانمایه از نظر خودش، یعنی بی‌بی‌سی، می‌زد و آن را «شرکت میان این و آن» می‌نامید.
منتقد فرهنگی میانهٔ قرن بیستم، دوایت مک‌دونالد نیز در مقالهٔ «فرهنگ توده‌ای و فرهنگ میانمایه» (Masscult and Midcult) در سال ۱۹۶۰ چیزی مشابه می‌گوید. او برای میانمایه اصطلاح Midcult را به کار می‌برد و می‌نویسد که خطر برای «فرهنگ والا» دیگر چندان از جانب «فرهنگ توده‌ای» نیست، بلکه از سوی نوعی دورگه می‌آید که از آمیزش نامتعارف فرهنگ توده‌ای با فرهنگ والا زاده شده است.
به تعبیر او، یک فرهنگ میانی به وجود آمده که تهدید می‌کند هر دو والد خود را در خود ببلعد. این شکل میانی، که او آن را Midcult می‌نامد، ویژگی‌های اساسی فرهنگ توده‌ای را دارد ــ فرمول‌مندی، واکنش از پیش تعبیه‌شده و فقدان هر معیار دیگری جز محبوبیت ــ اما همهٔ اینها را به‌نحوی محترمانه پشت نوعی «برگ انجیر فرهنگی» می‌پوشاند.
ما با این منتقدان ضدّ میانمایه موافقیم که میانمایه باید همچون ترکیبی از عناصر متمایزی دیده شود که معمولاً در هنر والامایه یا پست‌مایه در کنار یکدیگر یافت نمی‌شوند اما چارچوب ما برای توضیح آن متفاوت است.
با این حال، یک چیز همچنان پابرجاست: میانمایه در میانه قرار دارد.
دوم اینکه روشن است واژهٔ «میانمایه» عموماً بار تحقیرآمیز دارد. این واژه اغلب برای نقد یا کنار گذاشتن یک اثر هنری، یک هنرمند یا سلیقهٔ هنری یک مخاطب به کار می‌رود و بسیار نادر است که کسی خودش با افتخار این عنوان را برای اثر یا سلیقهٔ خود به کار ببرد.
کاری از مهدی فاتحی
چرا باید یاد بگیریم میانمایه ( Middlebrow)را بپذیریم؟
آرون مسکین و جاناتان واینبرگ، استادان فلسفه
آرون مسکین استاد و رئیس گروه فلسفه در دانشگاه جورجیا در ایالات متحده است و پژوهش‌هایش بر زیبایی‌شناسی و فلسفهٔ هنر متمرکز است. او از ویراستاران مجموعهٔ Once Upon a Time: Essays in the Philosophy of Literature (2019) و کتاب The Art of Comics: A Philosophical Approach (2012) است.
جاناتان واینبرگ استاد فلسفه و مدیر مرکز مطالعات آگاهی در دانشگاه آریزوناست. او از نویسندگان مشترک کتاب Standing Up for Philosophy: Armchairs, Experiments, and the Case for Methodological Reform (2025) است.
ویراستار: سم درسر
«میان هنرِ عام و والا گرفتار مانده، اما میانمایه به‌ناحق محکوم شده. میانمایه شیوه‌ای از آفرینش است که می‌تواند «هم این باشد و هم آن» و در عین حال به بزرگی و والایی دست یابد.»
ویرجینیا وولف زمانی نوشت:
“اگر هر موجود انسانی، مرد یا زن، سگ یا گربه، یا حتی کرمی نیمه‌له‌شده جرئت کند مرا “میانمایه” بنامد، قلمم را برمی‌دارم و او را با آن تا سر حد مرگ می‌زنم”
او این جمله را در نامه‌ای منتشرنشده خطاب به New Statesman در سال ۱۹۳۲ نوشت و با آن نمونه عالی از تحقیر از مقوله میان مایه را نشان داد؛تحقیری از موضع بالا(highbrow)
با وجود رشد عظیم هنر میانمایه در همهٔ رسانه‌ها طی دهه‌های پس از آن، برداشت پیش‌فرض از واژهٔ «میانمایه» تغییر چندانی نکرده است: واژه‌ای که چیزی میان یک تعبیر ادبی برای تحقیر و یک ناسزا قرار می‌گیرد. اگرچه «پست‌مایه» (lowbrow) در سال‌های اخیر تا حدی توانسته است به‌عنوان حوزه‌ای مشروع در زیبایی‌شناسی بازپس گرفته شود، میانمایه همچنان مقوله‌ای تحقیرشده و مسئله‌ساز باقی مانده است.
فرهنگ نخبه پسند (highbrow) مدافعان خودش را دارد:اسنوب‌ها
فرهنگ پست‌مایه نیز مدافعان خود را دارد: هیپسترها
اما به‌سختی می‌توان مدافعانی برای میانمایه پیدا کرد. بنابراین ما نیامده‌ایم میانمایه را به خاک بسپاریم؛ آمده‌ایم آن را ستایش کنیم. "میانمایه" اصطلاحی ارزشمدار است که نه فقط نمونه‌های بد، بلکه نمونه‌های خوب و حتی درخشان را نیز دربرمی‌گیرد.
اما برای این کار، ابتدا باید به این پرسش بپردازیم که اصلاً «میانمایه» چیست؟ خود وولف نیز پذیرفته بود که پاسخ دادن به این پرسش آسان نیست و این مسئله چندان شگفت‌آور نیست، زیرا این اصطلاح همواره محل مناقشه و مبهم بوده است.
ما پیشنهاد می‌کنیم «میانمایه» را به‌صورت تبیینی در نظر بگیریم: ابتدا دامنه‌ای از پدیده‌های مرتبط با این مقوله را شناسایی می‌کنیم و سپس فرضیه‌ای ارائه می‌دهیم درباره اینکه چه چیزی می‌تواند بهترین توضیح را برای آنها فراهم کند.
چهار ویژگی با میانمایه مرتبط‌اند:
نخستین و بدیهی‌ترین ویژگی این است که میانمایه واقعاً در میانه قرار دارد؛ در کنار چیزی «پست» و چیزی «والا».
وولف بر وضعیت «میان این دو و بین این دو» (betwixt and between) تأکید می‌کرد و با همین تعبیر کنایه‌ای نیز به بی‌امیدترین نمونهٔ میانمایه از نظر خودش، یعنی بی‌بی‌سی، می‌زد و آن را «شرکت میان این و آن» می‌نامید.
منتقد فرهنگی میانهٔ قرن بیستم، دوایت مک‌دونالد نیز در مقالهٔ «فرهنگ توده‌ای و فرهنگ میانمایه» (Masscult and Midcult) در سال ۱۹۶۰ چیزی مشابه می‌گوید. او برای میانمایه اصطلاح Midcult را به کار می‌برد و می‌نویسد که خطر برای «فرهنگ والا» دیگر چندان از جانب «فرهنگ توده‌ای» نیست، بلکه از سوی نوعی دورگه می‌آید که از آمیزش نامتعارف فرهنگ توده‌ای با فرهنگ والا زاده شده است.
به تعبیر او، یک فرهنگ میانی به وجود آمده که تهدید می‌کند هر دو والد خود را در خود ببلعد. این شکل میانی، که او آن را Midcult می‌نامد، ویژگی‌های اساسی فرهنگ توده‌ای را دارد ــ فرمول‌مندی، واکنش از پیش تعبیه‌شده و فقدان هر معیار دیگری جز محبوبیت ــ اما همهٔ اینها را به‌نحوی محترمانه پشت نوعی «برگ انجیر فرهنگی» می‌پوشاند.
ما با این منتقدان ضدّ میانمایه موافقیم که میانمایه باید همچون ترکیبی از عناصر متمایزی دیده شود که معمولاً در هنر والامایه یا پست‌مایه در کنار یکدیگر یافت نمی‌شوند اما چارچوب ما برای توضیح آن متفاوت است.
با این حال، یک چیز همچنان پابرجاست: میانمایه در میانه قرار دارد.
دوم اینکه روشن است واژهٔ «میانمایه» عموماً بار تحقیرآمیز دارد. این واژه اغلب برای نقد یا کنار گذاشتن یک اثر هنری، یک هنرمند یا سلیقهٔ هنری یک مخاطب به کار می‌رود و بسیار نادر است که کسی خودش با افتخار این عنوان را برای اثر یا سلیقهٔ خود به کار ببرد.
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment