گونه‌ی انسان شروط لازم برای تکامل فداکاری دوجانبه را دارد، چرا که قادر است دیگران را به خاطر آورد (چه‌بسا به یاری نواحی‌ای در مغز که به این کار اختصاص یافته‌اند،) و از چشمی تیزبین و حافظه‌ای قوی برای شناسایی متقلبان برخوردار است. از این گذشته، او به عواطف اخلاق‌مدارانه‌ای - چون دوست‌داشتن، ابراز همدردی، قدرشناسی، احساس گناه، خجالت و عصبانیت - مجهز شده است و شبیه‌سازی‌های کامپیوتری و مدل‌های ریاضی این قبیل رفتارها را استراتژی‌های فداکاری می‌دانند. آزمایش‌ها این پیش‌بینی را تأیید کرده است که انسان معمولاً زمانی بیشترین تمایل برای کمک به یک غریبه را دارد که هزینه‌ی کمی بپردازد، غریبه را محتاج کمک و قادر به جبران بداند. انسان کسانی را که در حقش لطف بکنند دوست دارد، در حق کسانی که دوست‌شان دارد لطف می‌کند، اگر لطفی را از کسی دریغ کرده باشد احساس گناه می‌کند، و کسانی را که لطف خود را دریغ بکنند مستحق مجازات می‌داند.
مرام دوجانبگی تنها منحصر به ارتباطات یک‌به‌یک نیست و می‌تواند خير جمعی را نیز هدایت کند، مثل زمانی که شکار بزرگ‌تر از آن است که فقط خوراک خود شکارچی باشد، یا هنگام ساختن فانوس دریایی‌ای که کشتی‌های همه را از گزند صخره‌ها محفوظ می‌دارد، یا وقت اتحاد با یکدیگر برای حمله به همسایه با پاسخ به تجاوز او. اما اعمال ناظر بر خير عمومی دچار معضلی هستند که در یکی از حکایت‌های ازوپ با عنوان «چه کسی زنگ را به گربه می‌آویزد؟» نشان داده شده است. موش‌های یک خانه توافق می‌کنند که به نفع همه است که گربه زنگی بر گردن داشته باشد تا آن‌ها را از نزدیک‌شدن او مطلع کند، اما هیچ موشی حاضر نمی‌شود برای آویختن زنگ به گردن گربه جان خود را به خطر بیندازد. با این وجود، تکامل آویختن زنگ بر گردن گربه - یعنی مشارکت در نیل به خير عمومی - میسر است، البته اگر با تمایل به پاداش‌دادن به کسانی که بار آن را بر دوش می‌کشند، یا تنبیه‌کردن کسانی که از زیر بار آن شانه خالی می‌کنند همراه باشد.
تراژدی فداکاری دوجانبه آنجاست که فداکاری برای غریبه‌ها نمی‌تواند بدون عواطف ناخوشایندی چون اضطراب، بی‌اعتمادی، احساس گناه، شرم و خشم دوام داشته باشد. همان‌گونه که مت ریدلی روزنامه‌نگار، در مروری که بر پروسه‌ی تکامل همکاری داشته، می‌نویسد:
سایه‌ی دوجانبگی، مانند اجل معلق، بر سر هر انسانی سنگینی می‌کند. او مرا تنها برای آن به مهمانی‌اش دعوت کرده که نقد خوبی درباره‌ی کتابش بنویسم. آن‌ها دو بار شام مهمان ما بودند و یک بار هم ما را دعوت نکردند. بعد آن‌همه مرامی که خرج او کردم، چطور توانست با من چنین برخوردی بکند؟ اگر این لطف را در حق من بکنی، قول می‌دهم از خجالتت دربیایم. مگر چه کار کرده بودم که شایسته‌ی چنین برخوردی باشم؟ تو به من بدهکاری. تعهد، قرض، مساعدت، چانه‌زنی، قرارداد، مبادله، معامله. دوجانبگی در زبان و زندگی ما جاری و ساری است.
📘 #لوح_سپید
✍️استیون پینکر
📄 ۲۵۸-۲۵۹
@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ
مرام دوجانبگی تنها منحصر به ارتباطات یک‌به‌یک نیست و می‌تواند خير جمعی را نیز هدایت کند، مثل زمانی که شکار بزرگ‌تر از آن است که فقط خوراک خود شکارچی باشد، یا هنگام ساختن فانوس دریایی‌ای که کشتی‌های همه را از گزند صخره‌ها محفوظ می‌دارد، یا وقت اتحاد با یکدیگر برای حمله به همسایه با پاسخ به تجاوز او. اما اعمال ناظر بر خير عمومی دچار معضلی هستند که در یکی از حکایت‌های ازوپ با عنوان «چه کسی زنگ را به گربه می‌آویزد؟» نشان داده شده است. موش‌های یک خانه توافق می‌کنند که به نفع همه است که گربه زنگی بر گردن داشته باشد تا آن‌ها را از نزدیک‌شدن او مطلع کند، اما هیچ موشی حاضر نمی‌شود برای آویختن زنگ به گردن گربه جان خود را به خطر بیندازد. با این وجود، تکامل آویختن زنگ بر گردن گربه - یعنی مشارکت در نیل به خير عمومی - میسر است، البته اگر با تمایل به پاداش‌دادن به کسانی که بار آن را بر دوش می‌کشند، یا تنبیه‌کردن کسانی که از زیر بار آن شانه خالی می‌کنند همراه باشد.
تراژدی فداکاری دوجانبه آنجاست که فداکاری برای غریبه‌ها نمی‌تواند بدون عواطف ناخوشایندی چون اضطراب، بی‌اعتمادی، احساس گناه، شرم و خشم دوام داشته باشد. همان‌گونه که مت ریدلی روزنامه‌نگار، در مروری که بر پروسه‌ی تکامل همکاری داشته، می‌نویسد:
سایه‌ی دوجانبگی، مانند اجل معلق، بر سر هر انسانی سنگینی می‌کند. او مرا تنها برای آن به مهمانی‌اش دعوت کرده که نقد خوبی درباره‌ی کتابش بنویسم. آن‌ها دو بار شام مهمان ما بودند و یک بار هم ما را دعوت نکردند. بعد آن‌همه مرامی که خرج او کردم، چطور توانست با من چنین برخوردی بکند؟ اگر این لطف را در حق من بکنی، قول می‌دهم از خجالتت دربیایم. مگر چه کار کرده بودم که شایسته‌ی چنین برخوردی باشم؟ تو به من بدهکاری. تعهد، قرض، مساعدت، چانه‌زنی، قرارداد، مبادله، معامله. دوجانبگی در زبان و زندگی ما جاری و ساری است.
📘 #لوح_سپید
✍️استیون پینکر
📄 ۲۵۸-۲۵۹
@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment