✳️ نُکت در باب اغراق
❇️ می‌گویند « تشبیه» مادر آرایه هاست. زیرا در اکثر آن‌ها ریشه دارد و آثارش را کمابیش می‌توان مشاهده کرد. مثلا در استعاره نقش مهمی دارد و استعاره بر پایه تشبیه بنا می شود. و یا تمثیل و اسلوب معادله و گاه لف و نشر و... .
این صنایع در دایره یا محور تشبیه‌اند و تقریبا زیر مجموعه آنند.
اما آیا تشبیه خود می‌تواند زیر مجموعه صنعت دیگری باشد؟
اگر مقداری تامل کنیم متوجه می شویم در سخن ادبی به‌خصوص توصیف کردن، آنچه خیال نویسنده (در جهت زیبایی و موثر بودن اثرش) از آن بهره می‌گیرد بزرگ جلوه دادن موصوفات( یعنی آنچه که به وصف آن می پردازد)است. این بزرگ نمایی همان اغراق است. حاصل اندک تامل بیشتر در این باب، ما را متوجه این می کند که اکثر صنایع(یا آرایه‌های) ادبی به‌گونه‌ای همراه با اغراق هستند. حتی تشبیه هم نوعی اغراق و بزرگ‌نمایی است. در مثال همینکه شاعر «قد» را از بلندی به «سرو» مانند می کند، نوعی بزرگ‌نمایی است که خیالش می سازد.
◀️ می توان گفت حدودا هرتشبیه ای می‌تواند به طرزی اغراق باشد ولی از جایی که هر اغراق شامل شباهت و همانندی نیست می توان گفت تشبیه(که همانگونه که گفتیم صنایع بسیاری را روی محور خود دارد)، خود روی محور اغراق قرار می‌گیرد.
◀️ البته باید این را نیز مدنظر گرفت که هرصنعتی که در بنیاد خود تشبیه دارد هم صرفا همراه با اغراق نیست مثلا اسلوب معادله.... با این تفاسیر باید گفت بین تشبیه و اغراق رابطه عموم خصوص از نوع (من وجه)است.
◀️ صنایع دیگر هم در ژرفنای خود می توانند اغراق داشته باشند. مثلا حسن تعلیل. فرضا شاعر می‌گوید:
تا چشم تو ریخت خون عشاق
زلف تو گرفت روی ماتم
مشخصا علتی که شاعر برای سیاهی زلف می‌آورد زیباست ولی غیرواقعی است...
یا مثلا در سروده:
پرسید ز من ز روی پرکاری دوست
کز بهر چه مار بفکند دائم پوست
گفتم چو به زلف تو کنندش نسبت
در پوست نمی‌گنجد و حق هم با اوست
شاعر علت پوست اندازی مار را ذوق و وجد نسبت دادنش به موی محبوب شاعر می داند که سوای غیر واقعی بودنش مبالغه آمیزانه نیز هست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ می‌گویند « تشبیه» مادر آرایه هاست. زیرا در اکثر آن‌ها ریشه دارد و آثارش را کمابیش می‌توان مشاهده کرد. مثلا در استعاره نقش مهمی دارد و استعاره بر پایه تشبیه بنا می شود. و یا تمثیل و اسلوب معادله و گاه لف و نشر و... .
این صنایع در دایره یا محور تشبیه‌اند و تقریبا زیر مجموعه آنند.
اما آیا تشبیه خود می‌تواند زیر مجموعه صنعت دیگری باشد؟
اگر مقداری تامل کنیم متوجه می شویم در سخن ادبی به‌خصوص توصیف کردن، آنچه خیال نویسنده (در جهت زیبایی و موثر بودن اثرش) از آن بهره می‌گیرد بزرگ جلوه دادن موصوفات( یعنی آنچه که به وصف آن می پردازد)است. این بزرگ نمایی همان اغراق است. حاصل اندک تامل بیشتر در این باب، ما را متوجه این می کند که اکثر صنایع(یا آرایه‌های) ادبی به‌گونه‌ای همراه با اغراق هستند. حتی تشبیه هم نوعی اغراق و بزرگ‌نمایی است. در مثال همینکه شاعر «قد» را از بلندی به «سرو» مانند می کند، نوعی بزرگ‌نمایی است که خیالش می سازد.
◀️ می توان گفت حدودا هرتشبیه ای می‌تواند به طرزی اغراق باشد ولی از جایی که هر اغراق شامل شباهت و همانندی نیست می توان گفت تشبیه(که همانگونه که گفتیم صنایع بسیاری را روی محور خود دارد)، خود روی محور اغراق قرار می‌گیرد.
◀️ البته باید این را نیز مدنظر گرفت که هرصنعتی که در بنیاد خود تشبیه دارد هم صرفا همراه با اغراق نیست مثلا اسلوب معادله.... با این تفاسیر باید گفت بین تشبیه و اغراق رابطه عموم خصوص از نوع (من وجه)است.
◀️ صنایع دیگر هم در ژرفنای خود می توانند اغراق داشته باشند. مثلا حسن تعلیل. فرضا شاعر می‌گوید:
تا چشم تو ریخت خون عشاق
زلف تو گرفت روی ماتم
مشخصا علتی که شاعر برای سیاهی زلف می‌آورد زیباست ولی غیرواقعی است...
یا مثلا در سروده:
پرسید ز من ز روی پرکاری دوست
کز بهر چه مار بفکند دائم پوست
گفتم چو به زلف تو کنندش نسبت
در پوست نمی‌گنجد و حق هم با اوست
شاعر علت پوست اندازی مار را ذوق و وجد نسبت دادنش به موی محبوب شاعر می داند که سوای غیر واقعی بودنش مبالغه آمیزانه نیز هست.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment