✳️ همانندی و دگرگونی های پر رنگ در هفت‌خوان رستم و اسفندیار

✳️ با نگاه کوتاهی به هفتخوان هر دو پهلوان نامی شاهنامه رستم و اسفندیار، همانندی و دگرگونی های پر رنگ این دو هفتخوان را باهم متوجه می شویم.

در کنار هم آوردن هر دو هفتخوان و بررسی این دو داستان باهم، شاید بتواند اندکی آگاهی و راهنمایی ، برای رسیدن به رازهای کهن این سرزمین در اندیشه های بیدار و هوشیار باشد.

❇️ نخست به همانندی ها و همسانی ها می پردازیم:

1. هردو پهلوان در آغاز کار ناگزیر به برگزیدن راه هستند و هر دو پهلوان، راه کوتاه تر و بی گمان دشوار تر را برمیگزینند.

2. خوان نخست رستم و خوان دوم اسفندیار ، درونمایه یکسانی دارند.

3. خوان سوم و چهارم هر دو یکی ست، رویارویی با اژدها و زن جادوی فریبکار.

4. سرود خوانی و تنبور نوازی هر دو پهلوان در خوان چهارم یکی ست.

5. هر دو پهلوان برای رسیدن به آرمان خود، دارای رهنمون هستند، اسفندیار که گرگسار را همراه دارد و رستم از خوان پنجم ، اولاد را .

6. در خوانِ پنجم رستم و خوانِ هفتم اسفندیار ، هردو پهلوان به ناگزیر از تاریکی گذر میکنند.

❇️ دوم دگرگونی ها و نا همسانی ها :

1. رستم یکه و تنها پا در راه میگذارد ولی اسفندیار به همراه برادر و پشتیبانی لشکر به هفتخوان می آید.

2. در هفتخوان رستم، اسب پهلوان نقش بسیار مهمی دارد و یاریگر رستم است، ولی در هفتخوان اسفندیار اسب را نقشی نیست.

3. درکشتن اژدها اسفندیار خردمندانه م با چاره اندیشی، در نگهداشتن جان خویش همه تلاشش را میکند، ولی رستم در برابر اژدها به نبرد رو در رو و بدون واسطه می پردازد.

4. در خوان چهارم، اسفندیار با دانستن اینکه زن جادو را پیش روی دارد پا به راه میگذارد و سرود خواندن و تنبور نوازی را بعنوان دام برای زن جادو بکار میبرد، برای همین در برابر زیبایی و دلفریبی زن جادو هوشیارانه و خردمند عمل میکند، ولی رستم از جادویی بودن زن آگاهی ندارد و خود را در برابر او می بازد.

5. هر دو پهلوان به رهنمون خویش، پیمانِ رسیدن به پادشاهی را می دهند، ولی اسفندیار پس از گذشتن از خوان هفتم و رسیدن به رویین دژ رهنمون خود (گرگسار) را میکشد، ولی رستم بر سر پیمان خود با رهنمون (اولاد) میماند و او را به پادشاهی مازندران می رساند.

◀️ روی هم رفته میتوان هفتخوان اسفندیار را ساخته و پرداخته اندیشه موبدان زرتشتی دانست، چرا که اسفندیار نماینده و زنده کننده دین بهی ست، موبدان میخواستند چهره اسفندیار را در اندیشه ایرانیان هر چه ماندگار تر کنند؛
از این رو ، نیایش پس از هر پیروزی، نباختن خود برابر زن جادو، کشتن زن جادو با زنجیری که زرتشت به او داده بود، و انجام کار ها از روی خرد، از دسته کارهایی ست که جنبه ای سپند و دینی دارند.

ولی داستان هفتخوان رستم اینگونه نیست، رستم در این داستان چهره مردمی تری نسبت به اسفندیار دارد و دچار فراز و فرود و لغزش میشود، میتوان گفت ریشه این داستان برخاسته از اندیشه و باور های کهن مردمان این سرزمین است.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment