به قلم جلال محمدی:
سیدجواد طباطبایی درگذشت.
طباطبایی اندیشمندی فعال و پیوسته در حال نوشتن بود و همواره در حال طرح و تبیین و بسط اندیشهای که «ایرانشهری» نام گرفت.
پرندۀ فکر او در فضایی پر میزد که اندیشۀ ایرانشهری نام داشت. طباطبایی مانند هگل، ایران را نخستین کشور دارای دولت- ملت در جهان میدانست.
دلبستگی به ایران و زبان فارسی به عنوان زبان ملی و تاریخی ایران، اعتقاد به تمامیت ارضی و یکپارچگی ایران، مخالفت صریح با نظریهها و گروههای تجزیهطلب و ضد وحدت ملی، احترام به زبانهای قبایل و اقوام در ایران، مخالفت با حکومت دینی و ناسیونالیسم و امت گرایی، موافقت با سیاست بدون شریعت، مخالفت با شخصیتهایی مانند علی شریعتی، جلال آلاحمد و رضا داوری از جمله ویژگیهای فکری این متفکر فعال بود.
افکار و آرای او تاثیر یا علاقمندان چشمگیری در ایران نداشت، با این حال طیفی از علاقمندان مسایل فکری و سیاسی به ویژه گروهی از ایرانگرایان سکولار، مخالفان جمهوری اسلامی و اصلاحطلبان طرفدارش بودند. در دورۀ ریاست جمهوری حسن روحانی، جایزۀ علمی فرهنگی فارابی توسط رئیس جمهور به وی اهدا شد که شاید انگیزۀ سیاسی داشت. بسیاری از جایزهها با نگرش سیاسی اهدا میشود؛ حتی در همین دانشگاه تبریز نیز؛ و حداقل اینکه طباطبایی اهل فکر و قلم بود؛ اما دیدهایم که جوایزی به نام دانشگاه با لابیگری و نگرشهای سیاسی کودکانه به کسانی داده میشود که الفبای اندیشه را نمیدانند..
♦️ طباطبایی اگر چه در مخالفت با حکومت دینی و جمهوری اسلامی با تجزیهطلبان (پانترکیسم، پانعربیسم، پانکردیسم و...) اشتراک نظر داشت اما به دلیل دو ویژگی او (تبیین برخی ابعاد واقعیات تاریخی ایران مانند سابقۀ دولت- ملت در ایران قبل از اسلام و اندیشۀ سیاسی ایرانی مورد نظر او، و جایگاه و اهمیت زبان فارسی/ زبان ملی) همواره مورد بغض و نفرت جریان پانترکیسم بود و تبلیغات عوامانهای را علیه او راه انداخته بودند.
♦️نقدهای متعددی بر اندیشۀ او وارد است، مانند تقابل عقل- شرع، ملت- امت، دین- حکومت و...در منظومۀ فکری او که حاکی از ناآشنایی عمیق او با تفکر و آموزههای دینی است.
♦️بسیاری از کسانی که با او مخالف بودند خاصه قومگرایان و ایرانستیزان، و بدو ناسزا میگفتند، با افکار و آرا و کتابهای او آشنایی نداشتند اما به تبعیت از تبلیغات تجزیهطلبان هر کسی را که به ایران و زبان فارسی ابراز دلبستگی میکرد، «ایرانشهری» مینامیدند، اینان حتی به فعالان فرهنگی- دینی و دلبستگان نظام که بر اهمیت زبان ملی، وحدت و هویت ملی تاکید میکردند، برچسب ایرانشهری میزدند، با اینکه با هرکدام از اینان گفتگو شد، حتی برخی اداریها، از کتابها و افکار طباطبایی شناخت و آگاهی نداشتند و سوگمندانه از سواد و درک لازم برای فهم موضوع برخوردار نبودند و تصور میکردند طباطبایی یعنی شوونیستِ فارسِ نژادپرست و از این اباطیل...
♦️ او اندیشۀ سیاسی ایرانی را به زعم خود، عقلی و غیردینی میدانست، در حالی که اندیشۀ سیاسی ایرانی حتی قبل از اسلام نیز دینی بوده است، همان سیاستنامۀ خواجه که سخت مورد استناد و اعتنای او بود، سیاستنامۀ دینی/مذهبی است تا آنجا که خواجه دربارۀ انگشتر در دست راست کردن و تهمت رافضی خوردن توضیح دادهاست!
♦️طباطبایی، در سیاست، غربگرا و در فرهنگ ایرانیتر بود. در بحث مشروطیت نیز با طیف غربگرای(انگلیسی) مشروطیت همفکر. در اغتشاشات اخیر نیز همسو با غرب از آشوبگران حمایت کرد. عجیب اینکه در همین ماجرا هم با تجزیهطلبان کومله و دمکرات و پانترک و تکفیری بلوچ در یک جبهه بود! همانطور که پانترک، پانکرد، پانعرب و انواع تجزیهطلبان که همواره به همدیگر چنگ و دندان نشان میدادند، علیه وطن همآهنگ شدند!
♦️ مسئلۀ مرکزی منظومۀ فکری طباطبایی به عنوان یک اندیشمند آذربایجانی و تبریزی، ایران بود.
اگر خطا و اگر درست، همواره از ایران نوشت. از این رو قومگرایان ایرانستیز، او را مانعی در مقابل گسترش ایدههای جاهلی خود میدیدند.او قومگرایی را «ملغمهای از بیشعوری و بیسوادی» میدانست. این همان نقطه از اندیشه و فعالیت فکری اوست که برای ایران، جمهوری اسلامی و حقیقتجویان مفید بود.
@zahrdaroo