فروکاست گرایی- reductionism -هم، مثل کلسترول، خوب و بد دارد. فروکاست گرایی بد - که «فروکاست گرایی حریصانه» یا «فروکاست گرایی مخرب» هم خوانده شده - به معنای کوشش برای تبیین یک پدیده به زبان کوچکترین یا ساده‌ترین اجزای آن است. فروکاست گرایی حریصانه آدمک پوشالی نیست. من دانشمندان بسیاری را می‌شناسم که اعتقاد دارند (یا دست کم هنگام دریافت کمک هزینه‌ی پژوهشی این طور ادعا می‌کنند) که با پژوهش در حوزه‌ی بیوفیزیک غشاهای عصبی یا ساختمان مولکولی سیناپس می‌توانند راهکارهای نوینی برای نگرانی‌های اجتماعی‌ای چون مسئله‌ی آموزش و پرورش، رفع اختلاف، و غیره ارائه دهند. اما فروکاست گرایی حریصانه به هیچ وجه در اکثریت قرار ندارد، و به سادگی می‌توان نشان داد که چرا اشتباه است. همانطور که هیلاری پاتنام فيلسوف اشاره کرده، حتا این واقعیت ساده که یک مهره‌ی مربع درون یک سوراخ گرد جا نمی‌گیرد هم در سطح مولکولی و اتمی تبیین شدنی نیست و تحلیل بایستی در سطحی بالاتر، که مفاهیمی چون سختی (فارغ از چرایی فیزیکی سختی) و هندسه را شامل می شود، انجام پذیرد. اگر کسی واقعا فکر می‌کند جامعه‌شناسی یا ادبیات یا تاریخ را می‌توان با زیست‌شناسی جایگزین کرد، باید پرسيد چرابه زیست‌شناسی رضایت داده؟ زیست‌شناسی خود می‌تواند به شیمی تبدیل شود، و شیمی به فیزیک، و در آن صورت چالش پیش رو چیزی از این جنس است: تبیین علل بروز جنگ جهانی اول به زبان الكترونها و کوارک‌ها. اما حتا اگر جنگ جهانی اول چیزی نباشد جز یک مجموعه‌ی خیلی خیلی بزرگ از کوارک‌ها که مطابق یک الگوی خیلی خیلی پیچیده در حرکت است، باز هم چنین توصیفی کمکی به درک مطلب نمی‌کند.
فروکاست گرایی خوب (که فروکاست گرایی بایگانی نیز خوانده می شود) قصدش نه جایگزین کردن یک حوزه‌ی دانش با حوزه‌ی دیگر، بلکه وصل کردن یا وحدت بخشیدن آنهاست. اجزای سازنده‌ی یک حوزه زیر ذره‌بین حوزه‌ی دیگر قرار می‌گیرد. جعبه‌های سیاه باز و سفته‌ها نقد می‌شود. یک جغرافیادان می‌تواند این پدیده را که خط ساحلی آفریقا و خط ساحلی آمریکا مانند قفل و کلید در هم می‌رود این گونه توضیح دهد که این دو توده‌ی خشکی زمانی در مجاورت یکدیگر قرار داشته‌اند اما از آنجا که روی صفحه‌های جداگانه‌ای واقع بوده اند، به مرور زمان از یکدیگر فاصله گرفته اند. پاسخ این پرسش که چرا صفحه‌ها حرکت می‌کند به زمین شناسانی واگذار می‌شود که مسئله را بر مبنای بیرون زدن گدازه‌هایی که صفحه‌ها را از هم دور می‌کند توضیح می‌دهند. برای تبیین این که چرا گدازه این قدر داغ می‌شود فیزیکدانان فراخوانده می‌شوند تا واکنش‌های هسته و جبه‌ی زمین را تبیین کنند. نقش هیچ کدام از این دانشمندان چشم پوشیدنی نیست. یک جغرافیادان به تنهایی بایستی به جادو متوسل شود و یک فیزیکدان به تنهایی نمی‌تواند شکل آمریکای جنوبی را پیش‌بینی کند.
#لوح_سپید
برگ 79 و 80
✍️استیون پینکر

@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHY3HmKKGH0zQ

Comments

Be the first to add a comment