«او فورتونا» یک تصنیف کهن و قرون وسطایی «گولیاردی»• به زبان لاتین است که احتمالأ مابین قرون دوازدهم و سیزدهم میلادی سروده شده است و قسمتی از «کانتات کارمینا بورانا» است.
این قطعه شعر، شکوائیه ای است از تقدیر تراژیک زندگی انسان و نفرینی که شاعر، «فورتونا» الهه رومی بخت و اقبال را سزاوار آن میداند.
«او فورتونا» مابین سالهای ۱۹۳۵ و ۱۹۳۶، در قطعه کارمینا بورانا اثر «کارل اورف» آهنگساز نامدار آلمانی به عنوان اشعار قطعات آغازین و پایانی بکار رفت. موسیقی که توسط اورف بر پایه این شعر ساخته شد، بسیار محبوب گشت و از زمان خلق آن تاکنون، به عنوان یکی از محبوبترین قطعات موسیقی کلاسیک بارها اجرا شده و به دفعات در آثار سینمایی، تلویزیونی و چند رسانهای به کار گرفته شده است.
اُورف خود درباره این اثر در یادداشتهای شخصی اش نوشته است:
"سرودهای روحانی برای خواننده و کُر که باید برای تأثیر هرچه بیشتر، به صورت گروهی با ارکستری بزرگ و نمایش تصاویری سترگ و جادویی در پیش چشم تماشاچیان اجرا شوند."
این قطعه در بازه زمانی هشتاد و شش ساله (از سال ۱۹۳۴ تا کنون) از تمام آثار کلاسیک دیگر در بریتانیا بیشتر شنیده شده است.
•پانوشت: گولیارد: طلبه یا دانشجوان عیار و دوره گرد قرون وسطا که از راه یافتن به کسوت روحانیت منع شده بودند و به همین سبب از دانش خود در تصنیف هجویات، خنیاگری سود میجستند و یا گاه به واسطه دلقک بازی، نقالی و معرکه گیری در میادین شهر امرار معاش می کردند.
@renaissancetranslateمتن شعر:
ای «بخت» نفرین بر تو باد!
که چونان ماه
دیگرگون میشوی،
نخست کامل می گردی
اما اندکی بعد دمادم کاهیده؛
زندگیِ نفرتانگیز
در آغاز بر تو ستم روا می دارد
سپس اندکی تسلایت میبخشد؛
روشنای ذهنت را بیرحمانه به بازی میگیرد
گاه تنگدست ات میکند،
گاه دولتمند؛
و شگفتا که در چشم بر هم زدنی
چون «یخ» هر دو را ذوب می سازد
ای سرنوشت دیوسرشت و تهی(از معنا)
تو ای چرخ گردون روزگار،
تو همان طالع نحسی؛
که «آسایش» در نظرت چیزی عبث می نماید
و پیوسته آن را(از زندگی آدمی) دریغ میداری؛
در تیرگی
و در پس نقاب.
تو ناجوانمردانه به بلا نیز دچارم می سازی.
پس اینک نوبت منست تا در این بازی شوم
پشت برهنهٔ خویش را
به پیشگاه پلیدت تقدیم دارم!
تقدیر همواره دشمن من است
(حتی)به وقت سلامت و پاکدامنی؛
نخست بر آدمی می بخشد
سپس بازپس می گیرد؛
همچون برده ای در بند.
پس اینک در این ساعت شوم
بیدرنگ زخمه بر ساز میزنم و میسرایم؛
از آنرو که سرنوشت بدنهاد
«نیرومند» را خوار میسازد.
کنون همه با من بگریید...
✒️متن و ترجمه: رضی الدین طبیب
@renaissancetranslate