«قلب» بُردی از من بهیغما!
چنانکه میدانیم، در ایرانْ عربی زبان علم بوده و مؤلفان کتابهای پزشکی برای اشاره به اعضای بدن، معمولاً معادل عربی آنها را بهکار میبردهاند. در مقابل، عموم فارسیزبانان، از گذشته تا امروز، هنگام اشاره به امعا و احشای دام در حوزۀ غذا و آشپزی یا هر کاربرد غیرپزشکی دیگر، نام فارسی این اندامها را بر زبان میراندهاند. از این رو است که فارسیزبانان در کلهپزی «سیرابی» میخورند و در جگرکی «دل» سفارش میدهند و به «هند» لقب «جگرخوار» میدهند، ولی همان افراد در بافت زبانی حوزۀ پزشکی و سلامت، به این عضوها «معده» و «قلب» و «کبد» میگویند.
نام فارسی و معادل عربی هشت اندام بدن را در زیر آوردهام. واژۀ فارسی در حوزۀ آشپزی یا غیرپزشکی کاربرد دارد و معادل عربی آن در حوزۀ پزشکی و سلامت:
۱. جگر، کبد («جگر» در حوزۀ پزشکی و سلامت نیز کاربرد دارد، ولی واژۀ «کبد» در حوزۀ آشپزی یا غیرپزشکی بهکار نمیرود.)
۲. جگرسفید، ریه
۳. خوشگوشت، لوزالمعده (فرهنگ بزرگ سخن)
۴. دل، قلب
۵. دنبلان، بیضه
۶. سیرابی، معده («سیرابی»، دراصل، بخشی از معدۀ دام است)
۷. قلوه، کلیه («قلوه» صورت فارسیشدۀ واژۀ عربیِ «کلْیة» است. در فارسی به این عضو بدن «گُرده» میگفتهاند که هنوز هم بهندرت کاربرد دارد).
۸. ماهیچه، عضله («ماهیچه» در حوزۀ پزشکی و سلامت نیز کاربرد دارد، ولی واژۀ «عضله» در حوزۀ آشپزی بهکار نمیرود).
- فرهاد قربانزاده
@azvirayesh@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan