جوهر دین و ذوق عبادت
محمدامین مروتی
گوهر دین:
بسم الله یک معنی ظاهری و کلیشه ای دارد که بر زبان همگان در شروع کارها برای تیمن و تبرک جاری می شود. اما به نظر می رسد هدف شارع از توجه و تاکید بر آن، چیزی فراتر از این تیمن و تبرک است. هدف این است که خدا را حاضر و ناظر بر اعمال خود ببینی. هدف این است کاری نکنی که موجب سخط و خشم الهی شود. هدف این است که رضایت او را در تمام کارهایت مدنظر داشته باشی.
جوهر بسم الله این است که الله به جای من بنشیند. من نباشم تا او باشد. بسم الله یعنی بدون نفسانیت و انانیت دست به کار شدن.
بسم الله الرحمن الرحیم، یعنی آن خدایی جای من ونفسانیت بنشیند که رحمان است و رحیم. مهربان است و بخشنده. مهر می ورزد و خطاهای دیگران را می پوشاند و می بخشد.
شاید به همین دلیل آیات آخر سوره فاتحه، دعای خیر برای همگان است نه شخص من.
ذوق عبادت:
اولین کسی که چشم یار را به نرگس و لب او را به لعل تشبیه کرد، دریافتی متفاوت از دریافت ما از این تشبیهات داشت. ذوقی و حس و حالی در کار او بود که ما فاقد آنیم.
نماز خواندن و عبادات نیز در صورتی که به کلیشه تبدیل شوند، از ذوق و حس و حال تهی خواهند شد. هر انسانی باید خودش این حس و حال را پیدا کند و در عباداتش در پی آن بگردد و این جنبه عبادات چندان آموختنی نیست.
عرفا می گویند قرآن را چنان بخوان که گویی بر خودت نازل شده یعنی همان حس و حال کشف و شهود و ارتباط و اتصال را در خود زنده کن. در مورد عبادات و نماز نیز چنین رهیافتی قابل توصیه است. یعنی چنان نماز بخوان که داری با خدا حرف می زنی و او نیز با عبارات نماز با تو سخن می گوید. به این ترتیب است که نماز تبدیل به صلاح می شود، تبدیل به فلاح و خیرالعمل یعنی بهترین کار می شود:
نمازت کی بود آخر نمازی
به کلی تا تو خود را درنبازی(شیخ محمود شبستری)
نماز بدون حضور قلب ناتمام است:
بشنو از اخبار آن صدرالصدور
لا صلاتَ تَمَّ الابالحضور(مولانا)
این نماز کجا و آن نماز کجا که ذهن ما به همه جا می رود جز به سوی معنا و خدا. صائب می گوید هر چیزی را که گم کرده ایم، در زمان نماز خواندن پیدا می کنیم و مثلاً یادمان می آید که فلان چیز را کجا گذاشته ایم:
غیر از خدا که هرگز در فکر او نبودی
هر چیز کز تو گم شد، وقت نماز پیداست(صائب)
نماز خواندن فرصتی و تمهیدی است برای انقطاع از دنیا و فاصله گذاری و وقفه در روزمرگی و روی آوردن به خدا. فرصتی برای گفتگوی خود و خدا.
15 آبان 1405
محمدامین مروتی
گوهر دین:
بسم الله یک معنی ظاهری و کلیشه ای دارد که بر زبان همگان در شروع کارها برای تیمن و تبرک جاری می شود. اما به نظر می رسد هدف شارع از توجه و تاکید بر آن، چیزی فراتر از این تیمن و تبرک است. هدف این است که خدا را حاضر و ناظر بر اعمال خود ببینی. هدف این است کاری نکنی که موجب سخط و خشم الهی شود. هدف این است که رضایت او را در تمام کارهایت مدنظر داشته باشی.
جوهر بسم الله این است که الله به جای من بنشیند. من نباشم تا او باشد. بسم الله یعنی بدون نفسانیت و انانیت دست به کار شدن.
بسم الله الرحمن الرحیم، یعنی آن خدایی جای من ونفسانیت بنشیند که رحمان است و رحیم. مهربان است و بخشنده. مهر می ورزد و خطاهای دیگران را می پوشاند و می بخشد.
شاید به همین دلیل آیات آخر سوره فاتحه، دعای خیر برای همگان است نه شخص من.
ذوق عبادت:
اولین کسی که چشم یار را به نرگس و لب او را به لعل تشبیه کرد، دریافتی متفاوت از دریافت ما از این تشبیهات داشت. ذوقی و حس و حالی در کار او بود که ما فاقد آنیم.
نماز خواندن و عبادات نیز در صورتی که به کلیشه تبدیل شوند، از ذوق و حس و حال تهی خواهند شد. هر انسانی باید خودش این حس و حال را پیدا کند و در عباداتش در پی آن بگردد و این جنبه عبادات چندان آموختنی نیست.
عرفا می گویند قرآن را چنان بخوان که گویی بر خودت نازل شده یعنی همان حس و حال کشف و شهود و ارتباط و اتصال را در خود زنده کن. در مورد عبادات و نماز نیز چنین رهیافتی قابل توصیه است. یعنی چنان نماز بخوان که داری با خدا حرف می زنی و او نیز با عبارات نماز با تو سخن می گوید. به این ترتیب است که نماز تبدیل به صلاح می شود، تبدیل به فلاح و خیرالعمل یعنی بهترین کار می شود:
نمازت کی بود آخر نمازی
به کلی تا تو خود را درنبازی(شیخ محمود شبستری)
نماز بدون حضور قلب ناتمام است:
بشنو از اخبار آن صدرالصدور
لا صلاتَ تَمَّ الابالحضور(مولانا)
این نماز کجا و آن نماز کجا که ذهن ما به همه جا می رود جز به سوی معنا و خدا. صائب می گوید هر چیزی را که گم کرده ایم، در زمان نماز خواندن پیدا می کنیم و مثلاً یادمان می آید که فلان چیز را کجا گذاشته ایم:
غیر از خدا که هرگز در فکر او نبودی
هر چیز کز تو گم شد، وقت نماز پیداست(صائب)
نماز خواندن فرصتی و تمهیدی است برای انقطاع از دنیا و فاصله گذاری و وقفه در روزمرگی و روی آوردن به خدا. فرصتی برای گفتگوی خود و خدا.
15 آبان 1405
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment