دستگاه تداعی‌گر
برای اینکه کاوش خود را درباره‌ی کارکرد شگفت‌انگیز سیستم ۱ آغاز کنید، به این دو کلمه نگاهی بیندازید:
موز استفراغ
در طول همین یکی دو ثانیه اتفاق‌های زیادی برای شما رخ دادند. شما خاطرات و تصاویر ناخوشایندی را از سر گذراندید. چهره‌ی شما، به نشانه‌ی بیزاری، اندکی درهم رفت و ممکن است کتاب را کمی از خودتان دور کرده باشید. ضربان قلبتان افزایش یافت، موهای دستتان کمی سیخ شد و غدد عرقی‌تان فعال شدند. خلاصه اینکه، واکنش شما به این واژه‌ها، در واقع شکل ساده‌تری از واکنش به رویدادهای واقعی بود. همه‌ی این جریان‌ها به شکلی خودکار و خارج از اختیار شما اتفاق افتادند.
دلیل خاصی برای این اتفاق‌ها وجود نداشت، اما ذهن شما به شکل خودکار زنجیره‌ای زمان‌مند و رابطه‌ای علت و معلولی میان کلمه‌های موز و استفراغ در نظر گرفت و سناریویی سردستی درست کرد که در آن موز باعث بالاآوردن شد. در نتیجه، شما بیزاری موقت از موز را احساس می‌کنید (نگران نباشید این حالت، زود برطرف می‌شود). وضعیت حافظه‌ی شما دچار تغییر شده است: شما اکنون به شکلی غیرعادی آماده‌اید تا واژه‌ها و مفاهیمی که به «استفراغ» ربط دارند، مانند تهوع، بوی بد و بالاآوردن و همین‌طور کلمه‌های مربوط به «موز» مانند زرد و میوه و حتی سیب و انواع توت را شناسایی کنید و به آن‌ها واکنش نشان دهید.
بالاآوردن معمولاً در وضعیت خاصی مانند مستی بیش از حد و سوءهاضمه اتفاق می‌افتد. شما احتمالاً به شکلی غیرعادی آماده‌اید تا واژه‌های دیگری را که این اتفاق ناخوشایند را تداعی می‌کنند، به خاطر آورید. علاوه بر این، سیستم ۱ شما متوجه این حقیقت شده است که در کنار هم قراردادن این دو کلمه عادی نیست؛ شما، به احتمال زیاد، هرگز با آن روبه‌رو نشده و کمی غافلگیر شده‌اید.
این مجموعه‌ی پیچیده از واکنش‌ها به‌سرعت، خودکار و بدون تلاش اتفاق افتاد. شما قصد انجام‌دادن آن را نداشتید و نمی‌توانستید آن را متوقف کنید. این عملیات، یکی از کارهای سیستم ۱ بود. رویدادهایی که در نتیجه‌ی دیدن این واژه‌ها شکل گرفتند، فعال‌سازی تداعی‌گر (associative activation) نامیده می‌شود: فکرهایی که برانگیخته شده‌اند، به شکل آبشاری پراکنده از فعالیت‌های مغزی افکار دیگری را به ذهن می‌آورند. ویژگی اساسی این مجموعه‌ی پیچیده از رویدادهای ذهنی، پیوستگی آن‌هاست. هر عامل با بقیه در ارتباط است و عوامل دیگر را تثبیت و تحکیم می‌کند. کلمه‌ای که خاطراتی را به یاد می‌آورد و این خاطرات احساساتی را برمی‌انگیزاند و این احساسات نیز حالت‌هایی در چهره و واکنش‌هایی مانند کشیدگی کلی عضلات و اکراه را سبب می‌شوند. حالت‌های چهره و اکراه، احساساتی را که با آن‌ها مرتبط است، تشدید می‌کنند و این احساسات نیز به نوبه‌ی خود افکار هماهنگ را تقویت می‌کنند. همه‌ی این مراحل یکباره و به‌سرعت اتفاق می‌افتند و باعث ایجاد الگوی تقویت‌کننده‌ی واکنش‌های شناختی، احساسی و جسمانی می‌شوند که هم متنوع است و هم یکپارچه - که منسجم متداعی (associatively coherent) نامیده می‌شود.
شما، در طی یک ثانیه یا در همین حدود، موفق شدید به‌صورت خودکار و ناخودآگاه به دستاوردی چشمگیر برسید. سیستم ۱ شما از رویدادی کاملاً غیرمنتظره شروع کرد و موقعیت موجود (کنار هم قرارگرفتن غیرعادی دو کلمه) را تا حد امکان معنا بخشید؛ این کلمه‌ها را به یک داستان علت‌ومعلولی مربوط کرد، تهدیدهای احتمالی (از مختصر گرفته تا بزرگ) را سنجید و برای اتفاق‌های آینده زمینه‌ای فراهم آورد، یعنی شما را آماده کرد تا با رویدادهایی مواجه شوید که محتمل‌ترند؛ همچنین با سنجیدن اینکه رویدادهای حال حاضر تا چه حد غیرمنتظره‌اند نیز زمینه‌ی مناسبی فراهم کرد. سرانجام به جایی رسیدید که از گذشته خبر داشتید و برای آینده آماده بودید.
📘 #تفکر_سریع_و_کند
✍🏻 دانیل کانمن
↔️ فروغ تالوصمدی
📄 ۶۴-۶۵
@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ
برای اینکه کاوش خود را درباره‌ی کارکرد شگفت‌انگیز سیستم ۱ آغاز کنید، به این دو کلمه نگاهی بیندازید:
موز استفراغ
در طول همین یکی دو ثانیه اتفاق‌های زیادی برای شما رخ دادند. شما خاطرات و تصاویر ناخوشایندی را از سر گذراندید. چهره‌ی شما، به نشانه‌ی بیزاری، اندکی درهم رفت و ممکن است کتاب را کمی از خودتان دور کرده باشید. ضربان قلبتان افزایش یافت، موهای دستتان کمی سیخ شد و غدد عرقی‌تان فعال شدند. خلاصه اینکه، واکنش شما به این واژه‌ها، در واقع شکل ساده‌تری از واکنش به رویدادهای واقعی بود. همه‌ی این جریان‌ها به شکلی خودکار و خارج از اختیار شما اتفاق افتادند.
دلیل خاصی برای این اتفاق‌ها وجود نداشت، اما ذهن شما به شکل خودکار زنجیره‌ای زمان‌مند و رابطه‌ای علت و معلولی میان کلمه‌های موز و استفراغ در نظر گرفت و سناریویی سردستی درست کرد که در آن موز باعث بالاآوردن شد. در نتیجه، شما بیزاری موقت از موز را احساس می‌کنید (نگران نباشید این حالت، زود برطرف می‌شود). وضعیت حافظه‌ی شما دچار تغییر شده است: شما اکنون به شکلی غیرعادی آماده‌اید تا واژه‌ها و مفاهیمی که به «استفراغ» ربط دارند، مانند تهوع، بوی بد و بالاآوردن و همین‌طور کلمه‌های مربوط به «موز» مانند زرد و میوه و حتی سیب و انواع توت را شناسایی کنید و به آن‌ها واکنش نشان دهید.
بالاآوردن معمولاً در وضعیت خاصی مانند مستی بیش از حد و سوءهاضمه اتفاق می‌افتد. شما احتمالاً به شکلی غیرعادی آماده‌اید تا واژه‌های دیگری را که این اتفاق ناخوشایند را تداعی می‌کنند، به خاطر آورید. علاوه بر این، سیستم ۱ شما متوجه این حقیقت شده است که در کنار هم قراردادن این دو کلمه عادی نیست؛ شما، به احتمال زیاد، هرگز با آن روبه‌رو نشده و کمی غافلگیر شده‌اید.
این مجموعه‌ی پیچیده از واکنش‌ها به‌سرعت، خودکار و بدون تلاش اتفاق افتاد. شما قصد انجام‌دادن آن را نداشتید و نمی‌توانستید آن را متوقف کنید. این عملیات، یکی از کارهای سیستم ۱ بود. رویدادهایی که در نتیجه‌ی دیدن این واژه‌ها شکل گرفتند، فعال‌سازی تداعی‌گر (associative activation) نامیده می‌شود: فکرهایی که برانگیخته شده‌اند، به شکل آبشاری پراکنده از فعالیت‌های مغزی افکار دیگری را به ذهن می‌آورند. ویژگی اساسی این مجموعه‌ی پیچیده از رویدادهای ذهنی، پیوستگی آن‌هاست. هر عامل با بقیه در ارتباط است و عوامل دیگر را تثبیت و تحکیم می‌کند. کلمه‌ای که خاطراتی را به یاد می‌آورد و این خاطرات احساساتی را برمی‌انگیزاند و این احساسات نیز حالت‌هایی در چهره و واکنش‌هایی مانند کشیدگی کلی عضلات و اکراه را سبب می‌شوند. حالت‌های چهره و اکراه، احساساتی را که با آن‌ها مرتبط است، تشدید می‌کنند و این احساسات نیز به نوبه‌ی خود افکار هماهنگ را تقویت می‌کنند. همه‌ی این مراحل یکباره و به‌سرعت اتفاق می‌افتند و باعث ایجاد الگوی تقویت‌کننده‌ی واکنش‌های شناختی، احساسی و جسمانی می‌شوند که هم متنوع است و هم یکپارچه - که منسجم متداعی (associatively coherent) نامیده می‌شود.
شما، در طی یک ثانیه یا در همین حدود، موفق شدید به‌صورت خودکار و ناخودآگاه به دستاوردی چشمگیر برسید. سیستم ۱ شما از رویدادی کاملاً غیرمنتظره شروع کرد و موقعیت موجود (کنار هم قرارگرفتن غیرعادی دو کلمه) را تا حد امکان معنا بخشید؛ این کلمه‌ها را به یک داستان علت‌ومعلولی مربوط کرد، تهدیدهای احتمالی (از مختصر گرفته تا بزرگ) را سنجید و برای اتفاق‌های آینده زمینه‌ای فراهم آورد، یعنی شما را آماده کرد تا با رویدادهایی مواجه شوید که محتمل‌ترند؛ همچنین با سنجیدن اینکه رویدادهای حال حاضر تا چه حد غیرمنتظره‌اند نیز زمینه‌ی مناسبی فراهم کرد. سرانجام به جایی رسیدید که از گذشته خبر داشتید و برای آینده آماده بودید.
📘 #تفکر_سریع_و_کند
✍🏻 دانیل کانمن
↔️ فروغ تالوصمدی
📄 ۶۴-۶۵
@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment