طرح اصلاح قیمتِ بنزین از کجا آمد؟ آیا بنزین در ایران ارزان است؟
نصرالله لشنی
برخی افراد، برای توجیه افزایش قیمت بنزین در ایران، به محاسبه و مقایسه‌ی قیمت بنزین با دیگر کشورها پرداخته، و تبلیغ و القاء می‌کنند که ایران از کشورهایی است که بنزین را به پایین‌ترین بها در اختیار مردم قرار می‌دهد. این نیز از آن دست محاسباتی است که دوستان انجام می‌دهند تا ناکارآمدی نظام سیاسی و ساختار اقتصادی ایران را توجیه کنند و با اتکا به این توجیهات، تصمیمات سراسر اشتباه خود را درست نشان دهند. پیش از آنکه به محاسبه‌ی حقیقی بنزین و نرخ واقعی آن در ایران بپردازیم، ابتدا مروری می‌کنیم بر واقعیات چند ماهه‌ی اخیر تا ببینیم که هدف حاکمیت از افزایش قیمت بنزین چیست و چرا این تصمیم نادرست است.
اسفندماه سال گذشته، طرحی به مجلس برده شد که مبتنی بر پژوهش‌های «مرکز استراتژیک ریاست‌جمهوری» بود. طرحی که البته مورد موافقت نمایندگان مجلس قرار نگرفت و رد شد. در این طرح با اتکا به محاسبات مرکز استراتژیک به این نتیجه رسیده بودند که «با قیمت فعلی بنزین، دولت سالانه معادل ۱۴۵ هزار میلیارد تومان یارانه‌ی غیرهدفمند می‌پردازد که معادل درآمدهای نفتی دولت در بودجه سال آتی است.»
همچنین آورده بودند که با اصلاح قیمت بنزین، قاچاق سوخت کاهش می‌یابد، اقتصاد در مقابل تحریم‌ها مقاومت بیشتری خواهد داشت، مصرف سوخت کاهش یافته و الگوی مصرف، اصلاح خواهد شد و … وجهه عدالتخواهانه‌ی این طرح و پژوهش نیز بر این استوار بود که چون دهک دهم (ثروتمندترین دهک) ۲۵درصد از یارانه‌ی بنزین بهره می‌برد و فقیرترین دهک تنها ۳درصد، لذا با افزایش قیمت بنزین و پرداخت یارانه به دهک‌های فقیرتر، گامی به سوی عدالت نیز برخواهیم داشت.
در این طرح، برای محاسبه‌ی حجم یارانه‌ی بنزین، از روش شکاف قیمتی استفاده کرده بودند. یعنی به محاسبه‌ی تفاوت قیمت بنزین در ایران با قیمت فوب خلیج‌فارس پرداخته و میزان یارانه‌ی پرداختی بنزین را به دست آورده بودند. شکاف قیمتی را معادل ۴۵۰۰ تومان برآورد کرده بودند که با توجه به مصرف ۸۸ میلیون لیتر روزانه‌ی بنزین در ایران، نتیجه گرفته بودند روزانه معادل ۳۹۶ میلیارد تومان به بنزین، یارانه پرداخت می‌شود. رقمی معادل فروش نیم میلیون بشکه نفت در روز که سالانه برابر با ۱۴۵ هزار میلیارد تومان، یعنی رقمی معادل درآمدهای نفتی دولت در بودجه‌ی سال ۹۸ است.
در این طرح و پژوهش آمده که از میان ۱۷۴ کشور دنیا، ایران دارای رتبه‌ی سوم از لحاظ پرداخت یارانه‌ی بنزین است و تاکید کرده بودند که این حجم از یارانه رضایتی نیز بین مردم ایجاد نکرده است. در این طرح آمده که ...
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69512
نصرالله لشنی
برخی افراد، برای توجیه افزایش قیمت بنزین در ایران، به محاسبه و مقایسه‌ی قیمت بنزین با دیگر کشورها پرداخته، و تبلیغ و القاء می‌کنند که ایران از کشورهایی است که بنزین را به پایین‌ترین بها در اختیار مردم قرار می‌دهد. این نیز از آن دست محاسباتی است که دوستان انجام می‌دهند تا ناکارآمدی نظام سیاسی و ساختار اقتصادی ایران را توجیه کنند و با اتکا به این توجیهات، تصمیمات سراسر اشتباه خود را درست نشان دهند. پیش از آنکه به محاسبه‌ی حقیقی بنزین و نرخ واقعی آن در ایران بپردازیم، ابتدا مروری می‌کنیم بر واقعیات چند ماهه‌ی اخیر تا ببینیم که هدف حاکمیت از افزایش قیمت بنزین چیست و چرا این تصمیم نادرست است.
اسفندماه سال گذشته، طرحی به مجلس برده شد که مبتنی بر پژوهش‌های «مرکز استراتژیک ریاست‌جمهوری» بود. طرحی که البته مورد موافقت نمایندگان مجلس قرار نگرفت و رد شد. در این طرح با اتکا به محاسبات مرکز استراتژیک به این نتیجه رسیده بودند که «با قیمت فعلی بنزین، دولت سالانه معادل ۱۴۵ هزار میلیارد تومان یارانه‌ی غیرهدفمند می‌پردازد که معادل درآمدهای نفتی دولت در بودجه سال آتی است.»
همچنین آورده بودند که با اصلاح قیمت بنزین، قاچاق سوخت کاهش می‌یابد، اقتصاد در مقابل تحریم‌ها مقاومت بیشتری خواهد داشت، مصرف سوخت کاهش یافته و الگوی مصرف، اصلاح خواهد شد و … وجهه عدالتخواهانه‌ی این طرح و پژوهش نیز بر این استوار بود که چون دهک دهم (ثروتمندترین دهک) ۲۵درصد از یارانه‌ی بنزین بهره می‌برد و فقیرترین دهک تنها ۳درصد، لذا با افزایش قیمت بنزین و پرداخت یارانه به دهک‌های فقیرتر، گامی به سوی عدالت نیز برخواهیم داشت.
در این طرح، برای محاسبه‌ی حجم یارانه‌ی بنزین، از روش شکاف قیمتی استفاده کرده بودند. یعنی به محاسبه‌ی تفاوت قیمت بنزین در ایران با قیمت فوب خلیج‌فارس پرداخته و میزان یارانه‌ی پرداختی بنزین را به دست آورده بودند. شکاف قیمتی را معادل ۴۵۰۰ تومان برآورد کرده بودند که با توجه به مصرف ۸۸ میلیون لیتر روزانه‌ی بنزین در ایران، نتیجه گرفته بودند روزانه معادل ۳۹۶ میلیارد تومان به بنزین، یارانه پرداخت می‌شود. رقمی معادل فروش نیم میلیون بشکه نفت در روز که سالانه برابر با ۱۴۵ هزار میلیارد تومان، یعنی رقمی معادل درآمدهای نفتی دولت در بودجه‌ی سال ۹۸ است.
در این طرح و پژوهش آمده که از میان ۱۷۴ کشور دنیا، ایران دارای رتبه‌ی سوم از لحاظ پرداخت یارانه‌ی بنزین است و تاکید کرده بودند که این حجم از یارانه رضایتی نیز بین مردم ایجاد نکرده است. در این طرح آمده که ...
متن کامل در زیتون:
https://zeitoons.com/69512
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment