(جهان کرونایی و هایدگر)

بیش از سه قرن از ثنویت و نظام (ابژه و سوژه )دکارتی می گذرد. اثرگذاری دکارت از قرن هفدهم بیش از هر فیلسوف دیگری بوده است .

انسان در اندیشه دکارت ، تنها سوژه و فاعل شناسای جهان هستی ، در مقام نخست ، مقیاس و سنجه جهان قرار می گیرد. تفکر دکارتی ، دوره ای را پدید آورد که از آن به مدرنیته و دوره جدید یاد می گردد.

ذات مدرنیته این است که انسان ( سوژه) می تواند جهان و طبیعت را به شیوه دلخواه خویش در اختیار بگیرد.
در تلقی دکارتی ، جهان به کمیت و امتداد تقلیل می یابد و بدل به (ابژه) ای می گردد که فقط در تناسب با انسان (سوژه) معنا می یابد.

مبدل گشتن جهان به تصویر ، منبع و ذخیره انرژی مصرفی انسان، در واقع محصول تصوری است که جهان را متعلق دستکاری و تصرف انسان ( سوژه ) قرار می دهد.

با انفصال بین انسان و طبیعت و مرده انگاری طبیعت و محیط زیست ، انسان محور و مدار جهان قرار گرفت که با تفکر حسابگرایانه و بکارگیری تکنولوژی و سیستم مکانیکی ، مسیر صعود خویش را در به زیر سلطه کشیدن طبیعت جستجو می کند . جهانی که انسان در اندیشه دکارتی می بیند ، فقط از چشم انداز علمی با مبنای تکنولوژیک قابل تفسیر است.

اما دگرگونی ها و تحولات اخیرا کره ی زمین در پی به دام افتادن انسان( فاعل شناسا )__ ( سوژه ) در تله ی یکی از ریزترین اجزاء طبیعت (coronavirus) یا کووید_ 19 ، عمیقا مرا به یاد فیلسوف قرن بیستم ،"مارتین هایدگر" می اندازد که تا پایان عمرش ، اندیشه دکارتی و تفکر مدرنیسم را بعلت جدایی بین انسان و طبیعت مورد نقد قرار داد و باور داشت که اگر انسان خود را ارباب جهان لحاظ کند و فرض کند که هویتی جداگانه از جهان هستی دارد که این هویت او را در مقامی قرار می دهد که بقول "مارکس" "تاکنون فیلسوفان جهان را به انحای گوناگون تفسیر کرده اند ، اکنون زمان تغییر دادن آن است"، انسان را عمیقا دچار بی خانمانی و سرگشتگی ژرفی می کند ، انسان بدون فرض جهان و بدون فرض مسأله زیست محیط، هرگز، آنچه که هست، نمی تواند باشد.

هایدگر، انسان و جهان را دارای یک درهم تنیدگی و روابط خاصی با هم می داند که وجود هر دو با این ارتباط معنا و تحقق می یابد و انسان عصر مدرن را که در پی جدایی خود از طبیعت است، بی خانمان معرفی می کند. همچنین او طبیعت را مقدس و اصل قدرت و نمو قلمداد می کند.
فریده بهرامی _ اردیبهشت ۹۹

کانال مقاله ها 🌺 @eduarticle