چه اتفاقی تو سیستم بانکی آمریکا افتاده؟

همونطور که می‌دونید، بانک سیلیکون ولی (Silicon Valley Bank یا همون SVB) که یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های آمریکا و یکی از 500 شرکت بزرگ این کشور بود، دیروز (10 مارس 2023) سقوط کرد. طبق روال عادی سیستم بانکی آمریکا، FDIC (شرکت بیمه سپرده فدرال یا Federal Deposit Insurance Company) که مسئول بیمه کردن سپرده‌ی سپرده‌گذاران آمریکایی تا سقف 250 هزار دلاره، وارد بانک شد و مدیریت این بانک رو به عهده گرفت تا مشکل رو حل کنه. خبری هم از کمک‌های دولتی نیست، یعنی دولت فدرال قرار نیست از جیب مالیات‌‌دهنده‌های آمریکایی این بانک رو نجات بده.
تجربیات اخیر بحران بانکی در آمریکا نشون داده این روش (از بین بردن ریسک با کمک‌های دولتی) برای نجات سیستم بانکی در شرایطی که سیستم درگیر یک ریسک بزرگ شده اثربخش نیست و بهتره در این شرایط، به جای تلاش برای نجات اون بانک خاص، اون بانک رو ایزوله کنیم تا ریسک پخش نشه و به نظر می‌رسه که همین روش در خصوص SVB داره به کار گرفته می‌شه.

تا این لحظه، FDIC طبق وظیفه خودش هر سپرده رو تا سقف 250 هزار دلار پرداخت می‌کنه. اما تکلیف سپرده‌هایی که بیش از این مقدار بودند چی می‌شه؟ قرار شده هر سپرده، به جای مازاد 250 هزار دلار، یک «گواهی» دریافت کنه و هر وقت دارایی‌های SVB نقد شد، دارندگان اون گواهی از مبالغ حاصل از نقد شدن دارایی‌ها، پول‌هاشون رو دریافت کنن. به عبارت ساده، یعنی بیا فعلاً 250 هزار دلار بگیر تا بانک رو بفروشیم ببینیم چقدر تهش می‌مونه، هر چی موند رو تقسیم می‌کنیم. همونطور که حدس می‌زنید، احتمالاً به دلیل زیان‌های بانک، کسایی که بیش از 250 هزار دلار در این بانک پول داشتند، اصل پولشون رو کامل دریافت نخواهند کرد.

تا اینجا داشته باشید تا بقیه‌ش رو بگم.

پس سپرده‌های تا 250 هزار دلار اوکی، سپرده‌های بیشتر از 250 هزار دلار هم 250 هزار تاش رو دریافت می‌کنند و برای بقیه‌ش باید صبر کنند تا بانک نقد شه. (دارایی‌های بانک به فروش برسه.)

بر اساس آخرین آماری که در این بانک وجود داره، در فصل چهارم سال 2022 سپرده‌های زیر 250 هزار دلار فقط 2.7% کل سپرده‌ها رو تشکیل می‌دادن و 97.3% سپرده‌ها بیش از 250 هزار دلار بودند! (عکس زیر)

بگذریم. تا اینجا سیستم رگولاتوری آمریکا عالی عمل کرده؛ هم از نظر سرعت و هم از نظر راهکار خروج از بحران. چرا می‌گیم کمک‌های دولتی راه حل خوبی نخواهد بود؟ چون کمک‌های دولتی این سیگنال رو به سیستم بانکی می‌ده که «جور بانک‌های بد رو باید بانک‌های خوب بکشند.» یعنی وقتی بحرانی بخاطر مدیریت بد یک بانک رخ می‌ده، بقیه بانک‌ها هم باید کتک این بحران رو بخورند. (جلوتر توضیح می‌دم که چرا بحران بخاطر مدیریت بد رخ داده.)

قضیه از شروع تورم شروع شد. فدرال رزرو با هدف کاهش تورم، شروع به افزایش نرخ وجوهات فدرال کرد. از اونجا که نرخ بهره مهم‌ترین متغیر موثر بر فعالیت بانکه (چون بانک به سپرده‌ها بر اساس نرخ بهره سود می‌ده و از سرمایه‌گذاری‌های خودش در اوراق و دارایی‌های مختلف بر اساس نرخ بهره سود می‌گیره و اختلاف این دو تا سود، می‌شه سود اصلی بانک)، با تغییر نرخ بهره هم درآمدهای بانک تغییر می‌کنه و هم هزینه ها.

مثلاً شما که تا دیروز پولت رو پیش بانک سپرده کرده بودی و با نرخ 2% سالانه خوشحال بودی، امروز با این سطح نرخ بهره دیگه به 2% راضی نیستی و نرخ بیشتری از بانک طلب می‌کنی.

بنابراین بانک‌ها با «خروج سپرده» مواجه هستند. یعنی سپرده‌گذاران به نرخ‌هایی که بانک‌ها بهشون پرداخت می‌کنند رضایت نمی‌دن و به دنبال نرخ‌های بالاتر، به سراغ ابزارهای دیگه – مثل صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک بازار پول که شباهت زیادی به حساب بانکی دارند – می‌رن.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

1 comment

Majid
برای من فقط اونجاش مهمه که میگه ۹۷ درصد سپرده

ها بالای ۲۵۰ هزار دلارن بابا این ملت چقدرپولدارن

وچقدر ما فقیریم