🔴افسانه «اقتصاد بدون نفت»
🔹برای سرپوش گزاردن بر اوضاع مالی و ورشکستگی دولت محمد مصدق (7 اردیبهشت 1330- 24 مرداد 1332) که پیامد بستن درِ چاههای نفت از سوی او و از میان رفتن درآمدهای ارزی کشور بوده است اشخاصی چنین وانمود میکنند که در دوران نخستوزیری مصدق، صادرات بر واردات پیشی گرفت و آن را از دستاوردهای این دولت بر میشمارند.
🔹این در حالی بوده است که به دلیل اجرا نشدن قانون ملی شدن نفت، دولت ایران از درآمدهای ارزی فروش نفت محروم گردید و ارزی در بساط نداشت که اقلام مورد نیاز را وارد کند و یا فعالیتهای تولیدی و عمرانی را در کشور گسترش دهد.
🔹افزایش صادرات نیز در این دوران، پیامد مستقیم کاهش ارزش پول ملی و افزایش نرخ ارزهای خارجی بوده است.
🔹روزنامه «داد» در بخشی از یادداشت روز 16 فروردین 1332 خود در نقد گزارش روز 29 اسفند 1331 مصدق که بارها از رادیو پخش شد در این زمینه چنین نوشته است:
🔹«خوانندگان روزنامه داد که در زندگی عادی خود با مسائل اقتصادی و امر معیشت بیارتباط نیستند تصدیق خواهند نمود در ظرف دو سال حکومت مطلقالعنان مصدقالسلطنه که به قول خود او دست شرکت نفت و دولت انگلستان را از دخالت در امور نفت و سیاست ایران قطع نمود، همان سیاست خانمان برانداز که در دوره حکومت انگلستان ما را تحت سیطره خود قرار داده بود به صورت وخیمتری اقتصاد کشور را تحت استیلای خود قرار داده و وضعی برای ملت ایران پیش آورده است که لیره [پوند انگلیس] را به قیمت 245 ریال باید خریداری کنیم. در حالی که موقع دخالت شرکت نفت انگلیس در ایران همین لیره را آن شرکت غارتگر فقط به 90 ریال میفروخت. حال باید از آقای مصدقالسلطنه پرسید آیا 90 ریالِ زمان «دخالت شرکت نفت انگلیس» برای مردم گرانتر است یا 245 ریالِ زمان «شرکت ملی نفت ایران» و حکومت به اصطلاح مستقل و ملی شما؟».
🔹در این اوضاع و احوال و با گران شدن چند برابری نرخ ارزهای خارجی در برابر ریال، اشخاص سودجو هر چه را به دستشان میرسید صادر میکردند تا از محل افزایش نرخ ارزهای خارجی در برابر ریال، درآمدهای بادآوردهای را نصیب خود سازند. قطعاً این افزایش صادرات را نمیتوان به حساب شکوفایی اقتصاد و تولید در دولت مصدق گزارد. مصدق به همه پیشنهادهای حل و فصل موضوع نفت پاسخ منفی داد و اوضاع مالی کشور را با چنان ورشکستگی روبرو کرد که هنگام تسلیم قدرت دولتی به زاهدی توان پرداخت حقوق کارمندان و تعهدات دولت را نداشت.
(برگرفته از کتاب «تاریخ مختصر نهضت ملی ایران» دکتر محمود کاشانی، نشر میزان، چاپ یکم زمستان 1398).
https://t.me/PN_KFP/7389