توسعه، نظام سلامت و مدیریت بحران کرونا
نصرالله لشنی
شیوع کروناویروس جدید (کووید ۱۹) و نوع مواجهه‌ی حکومت‌ها و دولت‌ها با این ویروس، یک‌بار دیگر اهمیت توسعه و توجه به تحولاتی که مبتنی بر تجارب جهانی نسبت به نظریات و استراتژی‌های توسعه ایجاد شده را نشان داد.
از بعد از جنگ جهانی دوم تاکنون، جهان چهار موج توسعه را تجربه کرده و اکنون برخی کشورهای جهان در موج چهارم توسعه هستند که البته در این یادداشت به خاصه‌های موج چهارم ورود نمی‌کنیم.
در موج اول توسعه، نگاه‌ها عمدتاً سخت‌افزاری، معیارها کمی و توجهات معطوف به زیرساخت‌ها بوده است. مثل این‌که چقدر راه و راه‌آهن ساخته‌شده است، چه تعداد پل و سد تأسیس‌شده و چند کارخانه‌ی سیمان و معدن گچ و … ایجادشده است. در موج دوم توسعه، نگاه به توسعه تلفیق و ترکیبی سخت‌افزاری – نرم‌افزاری شد و توجهی محدود و نیم‌نگاهی معیوب نیز به‌نظام سلامت شد و به سرانه‌ی پزشک و پرستار و نسبت تخت به جمعیت و … اهمیتی نسبی داده شد.
در این موج اما توجه به‌نظام سلامت برای حفظ سلامت جسمی انسان به‌عنوان یکی از ابزار توسعه معطوف بود. انسان در کنار لودر و بلدوزر و گریدر و … به‌عنوان یکی از ابزار توسعه دانسته می‌شد که به‌سان آن‌ها نیاز به تعمیر و نگهداری داشت. همان‌طور که ماشین‌آلات نیاز به تعمیرگاه و تعمیرکار داشتند، انسان نیز نیاز به تعمیرگاه و تعمیرکار داشت تا بتواند با سلامت و قوت جسمی بیشتر در خدمت نظام توسعه باشد. آموزش پزشک و پرستار به‌عنوان تعمیرکار و ساخت بیمارستان به‌عنوان تعمیرگاه انسانی دانسته می‌شد. نگاه به انسان صد درصد ابزاری بود.
در موج سوم توسعه یک تغییر بنیادین در بینش توسعه‌ای ایجاد شد و انسان از ابزار توسعه به محور آن تغییر موقعیت داد و این بینش منتهی به انتشار گزارش توسعه‌ی انسانی سازمان ملل در سال ۱۹۹۰ شد. اومانیسم که متأثر از هجوم گسترده‌ی تفکر و نظام کاپیتالیسم بعد از جنگ جهانی دوم، به پستوهای آکادمیک رفته بود و ذیل برخی مباحث و نحله‌های فلسفی تدریس می‌شد، از آکادمی‌ها بیرون آمد و در بینش متفکرین و نظریه‌پردازان موج سوم توسعه جاری شد. این بینش عمیق فلسفی که بعد از رنسانس محوریت یافته بود اما متأثر از گسترش سرمایه‌داری به حاشیه رفته بود، دوباره محوریت یافت و در استراتژی‌های توسعه متعین شد. درواقع موج سوم توسعه به‌نوعی عینیت بخشیدن به تئوری فلسفی اومانیسم بود. نظریه‌پردازان توسعه به این نتیجه رسیدند که انسان محور توسعه است. سرمایه‌ی انسانی با ارتفاع زیاد بالای سرمایه‌ی مالی قرار گرفت و هدف توسعه، انسان و ارتقای کمی و کیفی زیست او شد. در گزارش توسعه‌ی انسانی سال ۲۰۰۶ سازمان ملل دوباره تأکید شد که «مردم ثروت واقعی یک ملت هستند و هدف توسعه ایجاد محیط زیستی توانمند برای مردم به‌منظور زندگی طولانی، با سلامت و خلاقانه است.» بنابراین تحولات عمیق بینشی و استراتژیک بود که نظام سلامت از اهمیت ویژه برخوردار و به یکی از مؤلفه‌های اصلی توسعه تبدیل شد.
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/74685
نصرالله لشنی
شیوع کروناویروس جدید (کووید ۱۹) و نوع مواجهه‌ی حکومت‌ها و دولت‌ها با این ویروس، یک‌بار دیگر اهمیت توسعه و توجه به تحولاتی که مبتنی بر تجارب جهانی نسبت به نظریات و استراتژی‌های توسعه ایجاد شده را نشان داد.
از بعد از جنگ جهانی دوم تاکنون، جهان چهار موج توسعه را تجربه کرده و اکنون برخی کشورهای جهان در موج چهارم توسعه هستند که البته در این یادداشت به خاصه‌های موج چهارم ورود نمی‌کنیم.
در موج اول توسعه، نگاه‌ها عمدتاً سخت‌افزاری، معیارها کمی و توجهات معطوف به زیرساخت‌ها بوده است. مثل این‌که چقدر راه و راه‌آهن ساخته‌شده است، چه تعداد پل و سد تأسیس‌شده و چند کارخانه‌ی سیمان و معدن گچ و … ایجادشده است. در موج دوم توسعه، نگاه به توسعه تلفیق و ترکیبی سخت‌افزاری – نرم‌افزاری شد و توجهی محدود و نیم‌نگاهی معیوب نیز به‌نظام سلامت شد و به سرانه‌ی پزشک و پرستار و نسبت تخت به جمعیت و … اهمیتی نسبی داده شد.
در این موج اما توجه به‌نظام سلامت برای حفظ سلامت جسمی انسان به‌عنوان یکی از ابزار توسعه معطوف بود. انسان در کنار لودر و بلدوزر و گریدر و … به‌عنوان یکی از ابزار توسعه دانسته می‌شد که به‌سان آن‌ها نیاز به تعمیر و نگهداری داشت. همان‌طور که ماشین‌آلات نیاز به تعمیرگاه و تعمیرکار داشتند، انسان نیز نیاز به تعمیرگاه و تعمیرکار داشت تا بتواند با سلامت و قوت جسمی بیشتر در خدمت نظام توسعه باشد. آموزش پزشک و پرستار به‌عنوان تعمیرکار و ساخت بیمارستان به‌عنوان تعمیرگاه انسانی دانسته می‌شد. نگاه به انسان صد درصد ابزاری بود.
در موج سوم توسعه یک تغییر بنیادین در بینش توسعه‌ای ایجاد شد و انسان از ابزار توسعه به محور آن تغییر موقعیت داد و این بینش منتهی به انتشار گزارش توسعه‌ی انسانی سازمان ملل در سال ۱۹۹۰ شد. اومانیسم که متأثر از هجوم گسترده‌ی تفکر و نظام کاپیتالیسم بعد از جنگ جهانی دوم، به پستوهای آکادمیک رفته بود و ذیل برخی مباحث و نحله‌های فلسفی تدریس می‌شد، از آکادمی‌ها بیرون آمد و در بینش متفکرین و نظریه‌پردازان موج سوم توسعه جاری شد. این بینش عمیق فلسفی که بعد از رنسانس محوریت یافته بود اما متأثر از گسترش سرمایه‌داری به حاشیه رفته بود، دوباره محوریت یافت و در استراتژی‌های توسعه متعین شد. درواقع موج سوم توسعه به‌نوعی عینیت بخشیدن به تئوری فلسفی اومانیسم بود. نظریه‌پردازان توسعه به این نتیجه رسیدند که انسان محور توسعه است. سرمایه‌ی انسانی با ارتفاع زیاد بالای سرمایه‌ی مالی قرار گرفت و هدف توسعه، انسان و ارتقای کمی و کیفی زیست او شد. در گزارش توسعه‌ی انسانی سال ۲۰۰۶ سازمان ملل دوباره تأکید شد که «مردم ثروت واقعی یک ملت هستند و هدف توسعه ایجاد محیط زیستی توانمند برای مردم به‌منظور زندگی طولانی، با سلامت و خلاقانه است.» بنابراین تحولات عمیق بینشی و استراتژیک بود که نظام سلامت از اهمیت ویژه برخوردار و به یکی از مؤلفه‌های اصلی توسعه تبدیل شد.
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/74685
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment