This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
♦️دکتر جواد صفی‌نژاد، پژوهشگر برجسته علوم انسانی و از چهره‌های ماندگار مطالعات مردم‌شناسی، عشایر و نظام‌های سنتی مدیریت آب، روز سه‌شنبه، دوم دی‌ماه، در ۹۶ سالگی درگذشت.
او در گفتگویی که در پاییز سال جاری با نشریه «نقد اندیشه» داشت، در تشریح نگاه تاریخی به جغرافیای فرهنگی ایران، با اشاره به نقشه‌ها و متون کهن توضیح داد که در تصور جهان قدیم، ایران‌زمین در مرکز اقلیم‌ها قرار داشته و سرزمین‌هایی مانند چین، هند، آفریقا، شام و مغرب پیرامون آن ترسیم می‌شدند. او این نگاه «ایران‌محور» را بازتابی از جایگاه تمدنی و فرهنگی ایران در ذهن جغرافی‌دانان و مورخان گذشته دانست و تاکید کرد که چنین نقشه‌هایی تنها تصویر فیزیکی جهان نبودند، بلکه بیانگر درک تاریخی از نقش ایران در پیوند میان شرق و غرب محسوب می‌شدند.
دکتر صفی‌نژاد در ادامه با اشاره به کاوش‌های باستان‌شناسی شوش، به قراردادهای نابرابر دوره قاجار پرداخت و گفت بر اساس توافق باستان‌شناسان فرانسوی، آثار روی زمین به دولت ایران تعلق داشت، اما یافته‌های زیرزمینی سهم فرانسه می‌شد. صفی‌نژاد با روایت کشف کاخ آپادانا و انتقال ستون‌های سنگی آن به فرانسه، از جمله ماجرای انتقال آثار با ناو جنگی و شکستن یکی از قطعات برای جلوگیری از دسترسی دیگران، این روند را نمونه‌ای از غارت میراث فرهنگی ایران دانست؛ روایتی که به گفته او در سفرنامه مادام دیولافوا نیز ثبت شده و همچنان پرسش‌های جدی درباره حفاظت از هویت تاریخی کشور مطرح می‌کند.
او با اشاره به قراردادهای باستان‌شناسی دوره قاجار توضیح داد که بر اساس توافق میان دولت ایران و هیات‌های فرانسوی، یافته‌های سطحی به پادشاه ایران تعلق داشت اما هر آنچه از زیر زمین به دست می‌آمد، سهم فرانسوی‌ها می‌شد. او با روایت کشف کاخ داریوش در شوش و انتقال ستون‌های آن با کشتی جنگی به فرانسه گفت حتی یکی از ستون‌ها که امکان انتقال نداشت، شکسته و به دریا انداخته شد. صفی‌نژاد همچنین به نابودی گسترده نقشه‌های تاریخی ایران اشاره کرد و افزود آنچه از این نقشه‌ها در جهان باقی مانده، در کتاب «هفت اقلیم» گردآوری شده است؛ کتابی که نشان می‌دهد در نگاه جغرافیای قدیم، جهان از هفت اقلیم تشکیل می‌شد و ایران در مرکز این اقلیم‌ها قرار داشت.
دکتر جواد صفی‌نژاد متولد شهریور ۱۳۰۸ در محله هاشم‌آباد شهرری بود و بخش عمده عمر علمی خود را به پژوهش درباره اقوام ایرانی، شیوه‌های معیشت سنتی و به‌ویژه قنات اختصاص داد؛ میراثی که نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم کشاورزی در مناطق خشک ایران داشته است. درگذشت او ضایعه‌ای مهم برای جامعه علمی کشور و به‌ویژه شهرری به شمار می‌رود.
او از پیشگامان مطالعات علمی قنات بود و به دلیل پژوهش‌های ماندگارش در این حوزه، به «پدر کاریز ایران» شهرت یافت. صفی‌نژاد در سال ۱۳۴۵ همراه با نادر افشار نادری، بخش مستقل مطالعات عشایری را بنیان گذاشت و شیوه سنتی کشاورزی «بنه» را به‌صورت علمی معرفی کرد. کتاب شاخص او «کاریز در ایران و شیوه‌های سنتی بهره‌گیری از آن» عنوان کتاب سال ایران و جایزه جشنواره فارابی را کسب کرد و آثارش در دانشگاه‌های معتبر جهان تدریس و ارجاع داده شده است.
@IndyPersian
او در گفتگویی که در پاییز سال جاری با نشریه «نقد اندیشه» داشت، در تشریح نگاه تاریخی به جغرافیای فرهنگی ایران، با اشاره به نقشه‌ها و متون کهن توضیح داد که در تصور جهان قدیم، ایران‌زمین در مرکز اقلیم‌ها قرار داشته و سرزمین‌هایی مانند چین، هند، آفریقا، شام و مغرب پیرامون آن ترسیم می‌شدند. او این نگاه «ایران‌محور» را بازتابی از جایگاه تمدنی و فرهنگی ایران در ذهن جغرافی‌دانان و مورخان گذشته دانست و تاکید کرد که چنین نقشه‌هایی تنها تصویر فیزیکی جهان نبودند، بلکه بیانگر درک تاریخی از نقش ایران در پیوند میان شرق و غرب محسوب می‌شدند.
دکتر صفی‌نژاد در ادامه با اشاره به کاوش‌های باستان‌شناسی شوش، به قراردادهای نابرابر دوره قاجار پرداخت و گفت بر اساس توافق باستان‌شناسان فرانسوی، آثار روی زمین به دولت ایران تعلق داشت، اما یافته‌های زیرزمینی سهم فرانسه می‌شد. صفی‌نژاد با روایت کشف کاخ آپادانا و انتقال ستون‌های سنگی آن به فرانسه، از جمله ماجرای انتقال آثار با ناو جنگی و شکستن یکی از قطعات برای جلوگیری از دسترسی دیگران، این روند را نمونه‌ای از غارت میراث فرهنگی ایران دانست؛ روایتی که به گفته او در سفرنامه مادام دیولافوا نیز ثبت شده و همچنان پرسش‌های جدی درباره حفاظت از هویت تاریخی کشور مطرح می‌کند.
او با اشاره به قراردادهای باستان‌شناسی دوره قاجار توضیح داد که بر اساس توافق میان دولت ایران و هیات‌های فرانسوی، یافته‌های سطحی به پادشاه ایران تعلق داشت اما هر آنچه از زیر زمین به دست می‌آمد، سهم فرانسوی‌ها می‌شد. او با روایت کشف کاخ داریوش در شوش و انتقال ستون‌های آن با کشتی جنگی به فرانسه گفت حتی یکی از ستون‌ها که امکان انتقال نداشت، شکسته و به دریا انداخته شد. صفی‌نژاد همچنین به نابودی گسترده نقشه‌های تاریخی ایران اشاره کرد و افزود آنچه از این نقشه‌ها در جهان باقی مانده، در کتاب «هفت اقلیم» گردآوری شده است؛ کتابی که نشان می‌دهد در نگاه جغرافیای قدیم، جهان از هفت اقلیم تشکیل می‌شد و ایران در مرکز این اقلیم‌ها قرار داشت.
دکتر جواد صفی‌نژاد متولد شهریور ۱۳۰۸ در محله هاشم‌آباد شهرری بود و بخش عمده عمر علمی خود را به پژوهش درباره اقوام ایرانی، شیوه‌های معیشت سنتی و به‌ویژه قنات اختصاص داد؛ میراثی که نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم کشاورزی در مناطق خشک ایران داشته است. درگذشت او ضایعه‌ای مهم برای جامعه علمی کشور و به‌ویژه شهرری به شمار می‌رود.
او از پیشگامان مطالعات علمی قنات بود و به دلیل پژوهش‌های ماندگارش در این حوزه، به «پدر کاریز ایران» شهرت یافت. صفی‌نژاد در سال ۱۳۴۵ همراه با نادر افشار نادری، بخش مستقل مطالعات عشایری را بنیان گذاشت و شیوه سنتی کشاورزی «بنه» را به‌صورت علمی معرفی کرد. کتاب شاخص او «کاریز در ایران و شیوه‌های سنتی بهره‌گیری از آن» عنوان کتاب سال ایران و جایزه جشنواره فارابی را کسب کرد و آثارش در دانشگاه‌های معتبر جهان تدریس و ارجاع داده شده است.
@IndyPersian
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment