🎈 «کاخ‌های زیرزمینی مسکو»🎈
☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭
#کمونیسم
📍از وقتی لندنی‌ها مترو ساختند، فکر ساخت مترو به سر روس‌ها هم افتاده بود. پس از نمایشگاه جهانی ۱۸۵۱ در لندن ــ نمایشگاهی که گویی درگاه ورود به عصر جدید بود ــ ایدۀ ساخت مترو در انگلستان مطرح شد و برای این منظور شرکت راه‌آهن متروپولیتن تأسیس شد. در ابتدا جذب سرمایه قدری دشوار بود، اما دهم ژانویۀ ۱۸۶۳ نخستین خط متروی لندن راه‌اندازی شد و در روز افتتاحیه چهل هزار مسافر را جابجا کرد. (محض یادآوری بگویم سال ۱۸۶۳ می‌شود پانزدهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه در ایران، ۲۵ سال پیش از آنکه اولین خط کوتاه راه‌آهن در ایران از تهران به شاه عبدالعظیم ساخته شود، ۵۲ سال پیش از ساخت خط‌آهن جلفا‌ـ‌تبریز، ۷۰ سال پیش از آغاز ساخت خط‌آهن سراسری در ایران و ۱۲۵ سال پیش از افتتاح اولین خط متروی تهران در ۱۳۷۷).
اواخر قرن نوزدهم مسکو یک میلیون نفر جمعیت داشت و سیستم حمل‌ونقل جوابگو نبود. اولین طرح مترو در ۱۹۰۲ مطرح شد، اما به دلیل هزینۀ بالا و لزوم تخریب منازل در دوما رأی نیاورد؛ البته یکی از دلایل رد شدن طرح مخالفت کلیسای روسیه بود، زیرا با برداشتن «خاک مقدس» از زیر کلیساها مخالف بود. ده سال بعد جمعیت دو برابر شده بود و طرح جدیدی برای اجرا آماده شد، اما جنگ جهانی اول درگرفت و سه سال بعد هم انقلاب روسیه رخ داد و متروی مسکو روی کاغذ ماند.
پس از انقلاب پایتخت از پتروگراد به مسکو آمد و ضرورت ساخت مترو بیشتر شد. البته اول باید جنگ داخلی خانمانسوز میان انقلاب و ضدانقلاب تمام می‌شد. در ۱۹۲۵ شرکت آلمانی زیمنس طرح ۸۰ کیلومتر مترو را تهیه کرد که باز هم روی کاغذ ماند. در ۱۹۳۰ جمعیت مسکو سه میلیون شده بود و حمل‌ونقل ریلی شهر اصلاً جوابگوی این حجم سفر درون‌شهری در پایتخت انقلاب سوسیالیستی جهان نبود. بزرگ‌ترین اتفاق سیاسی در این اثنا این بود که استالین از ۱۹۲۷ قدرت را کامل قبضه کرده بود و رقبا یکی‌یکی از رینگ به بیرون پرتاب می‌شدند. کمیتۀ مرکزی حزب در کار ساخت مترو ورود کرد، شرکتی به نام «متروستروی» (Метрострой) تأسیس شد و لازار کاگانوویچ، وزیر راه که یکی از نزدیک‌ترین معتمدان استالین بود، بر احداث مترو نظارت کرد. طبعاً از اینجا به بعد داستان جذاب می‌شد...
در رژیمی توتالیتر همۀ پدیده‌ها ماهیت توتالیتر می‌گیرد، به خصوص وقتی پای استالین وسط باشد: تبلیغات، بسیج توده، قهرمان‌سازی، اسطوره‌پردازی و حلول ایدئولوژی در هر سازه و هر اقدامی. با تبلیغات و قهرمان‌سازی از کارگران مترو داوطلبان از کل اتحاد شوروی به طرح مترو جذب شدند. از طرفی مترو یکی از بهترین پروژه‌ها برای تبلیغات است: مترو محل رفت‌وآمد توده و نماد رفاه اجتماعی است و می‌تواند تبدیل به نمایشگاهی بزرگ بر فخرفروشی ایدئولوژیک شود. استالین می‌خواست ــ و تأکید داشت ــ زیباترین متروی جهان ساخته شود و ایستگاه‌های آن مانند کاخ‌های زیرزمینی باشد (و طبعاً صاحب این کاخ‌ها تودۀ مردمند).
سطح فناوری و توسعۀ روسیه در میانۀ دهۀ ۱۹۳۰ همچنان بسیار از اروپای غربی عقب بود و کار حفر تونل‌ها بیشتر با بیل و کلنگ انجام می‌شد. کارگرانی که کار می‌کردند بیشتر برای پرستیژ سوسیالیسم کلنگ می‌زدند تا برای نان شب، اما باز هم کار در ۱۹۳۳ به اعتصاب کشید و دولت سازمان جوانان حزب کمونیست (کومسومول) را وارد پروژه کرد. اینان جوانی ایدئولوژیک و متعصب بودند که برای کمونیسم جان می‌دادند، کلنگ زدن و جابجایی خاک که کاری نبود! تعداد کارگران مترو در عرض یک سال از ۳۴ به ۷۵ هزار نفر افزایش یافت. اما باز هم مشخص شد با این سرعت پروژه طبق برنامه تمام نمی‌شود. دولت مجبور شد یک دستگاه ماشین حفاری از انگلستان بخرد و به این شکل سرعت کار بالا رفت و طرح طبق برنامه در سه سال اجرا شد: پانزدهم مه ۱۹۳۵ (بیست‌وچهارم اردیبهشت ۱۳۱۴) اولین خط متروی مسکو افتتاح شد. طول این خط ۱۱.۲ کیلومتر بود و سیزده ایستگاه داشت.
🚊اما بیش از همه روی نمای داخلی ایستگاه‌ها کار شده بود تا به معنای واقعی «کاخ‌های زیرزمینی» باشند: تالارهای بزرگ با سنگ مرمر، گچ‌کاری‌های پرظرافت و مجلل، لوسترهای کریستال و از همه مهمتر پله‌های برقی چشم مسافران را خیره می‌کرد. تجمل و شکوه باید بیننده را مقهور می‌کرد، مانند محراب زیبای کلیسایی جامع که ناخودآگاه آدمی را به زانو درمی‌آورد، ایستگاه‌ها باید بیننده را در برابر عظمت دستاوردهای سوسیالیسم به زانو درمی‌آورد.
حالا فقط مانده بود قدری دروغ ــ که نان شب تبلیغات نظام‌های توتالیتر است ــ چاشنی این سازۀ عظیم شود؛ و آن دروغ این بود: مسکو تنها شهر جهان است که مترو دارد!
✍🏼مهدی تدینی
🚟🚟🚟🚟🚟🚟
@cafe_andishe95
☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭☭
#کمونیسم
📍از وقتی لندنی‌ها مترو ساختند، فکر ساخت مترو به سر روس‌ها هم افتاده بود. پس از نمایشگاه جهانی ۱۸۵۱ در لندن ــ نمایشگاهی که گویی درگاه ورود به عصر جدید بود ــ ایدۀ ساخت مترو در انگلستان مطرح شد و برای این منظور شرکت راه‌آهن متروپولیتن تأسیس شد. در ابتدا جذب سرمایه قدری دشوار بود، اما دهم ژانویۀ ۱۸۶۳ نخستین خط متروی لندن راه‌اندازی شد و در روز افتتاحیه چهل هزار مسافر را جابجا کرد. (محض یادآوری بگویم سال ۱۸۶۳ می‌شود پانزدهمین سال سلطنت ناصرالدین شاه در ایران، ۲۵ سال پیش از آنکه اولین خط کوتاه راه‌آهن در ایران از تهران به شاه عبدالعظیم ساخته شود، ۵۲ سال پیش از ساخت خط‌آهن جلفا‌ـ‌تبریز، ۷۰ سال پیش از آغاز ساخت خط‌آهن سراسری در ایران و ۱۲۵ سال پیش از افتتاح اولین خط متروی تهران در ۱۳۷۷).
اواخر قرن نوزدهم مسکو یک میلیون نفر جمعیت داشت و سیستم حمل‌ونقل جوابگو نبود. اولین طرح مترو در ۱۹۰۲ مطرح شد، اما به دلیل هزینۀ بالا و لزوم تخریب منازل در دوما رأی نیاورد؛ البته یکی از دلایل رد شدن طرح مخالفت کلیسای روسیه بود، زیرا با برداشتن «خاک مقدس» از زیر کلیساها مخالف بود. ده سال بعد جمعیت دو برابر شده بود و طرح جدیدی برای اجرا آماده شد، اما جنگ جهانی اول درگرفت و سه سال بعد هم انقلاب روسیه رخ داد و متروی مسکو روی کاغذ ماند.
پس از انقلاب پایتخت از پتروگراد به مسکو آمد و ضرورت ساخت مترو بیشتر شد. البته اول باید جنگ داخلی خانمانسوز میان انقلاب و ضدانقلاب تمام می‌شد. در ۱۹۲۵ شرکت آلمانی زیمنس طرح ۸۰ کیلومتر مترو را تهیه کرد که باز هم روی کاغذ ماند. در ۱۹۳۰ جمعیت مسکو سه میلیون شده بود و حمل‌ونقل ریلی شهر اصلاً جوابگوی این حجم سفر درون‌شهری در پایتخت انقلاب سوسیالیستی جهان نبود. بزرگ‌ترین اتفاق سیاسی در این اثنا این بود که استالین از ۱۹۲۷ قدرت را کامل قبضه کرده بود و رقبا یکی‌یکی از رینگ به بیرون پرتاب می‌شدند. کمیتۀ مرکزی حزب در کار ساخت مترو ورود کرد، شرکتی به نام «متروستروی» (Метрострой) تأسیس شد و لازار کاگانوویچ، وزیر راه که یکی از نزدیک‌ترین معتمدان استالین بود، بر احداث مترو نظارت کرد. طبعاً از اینجا به بعد داستان جذاب می‌شد...
در رژیمی توتالیتر همۀ پدیده‌ها ماهیت توتالیتر می‌گیرد، به خصوص وقتی پای استالین وسط باشد: تبلیغات، بسیج توده، قهرمان‌سازی، اسطوره‌پردازی و حلول ایدئولوژی در هر سازه و هر اقدامی. با تبلیغات و قهرمان‌سازی از کارگران مترو داوطلبان از کل اتحاد شوروی به طرح مترو جذب شدند. از طرفی مترو یکی از بهترین پروژه‌ها برای تبلیغات است: مترو محل رفت‌وآمد توده و نماد رفاه اجتماعی است و می‌تواند تبدیل به نمایشگاهی بزرگ بر فخرفروشی ایدئولوژیک شود. استالین می‌خواست ــ و تأکید داشت ــ زیباترین متروی جهان ساخته شود و ایستگاه‌های آن مانند کاخ‌های زیرزمینی باشد (و طبعاً صاحب این کاخ‌ها تودۀ مردمند).
سطح فناوری و توسعۀ روسیه در میانۀ دهۀ ۱۹۳۰ همچنان بسیار از اروپای غربی عقب بود و کار حفر تونل‌ها بیشتر با بیل و کلنگ انجام می‌شد. کارگرانی که کار می‌کردند بیشتر برای پرستیژ سوسیالیسم کلنگ می‌زدند تا برای نان شب، اما باز هم کار در ۱۹۳۳ به اعتصاب کشید و دولت سازمان جوانان حزب کمونیست (کومسومول) را وارد پروژه کرد. اینان جوانی ایدئولوژیک و متعصب بودند که برای کمونیسم جان می‌دادند، کلنگ زدن و جابجایی خاک که کاری نبود! تعداد کارگران مترو در عرض یک سال از ۳۴ به ۷۵ هزار نفر افزایش یافت. اما باز هم مشخص شد با این سرعت پروژه طبق برنامه تمام نمی‌شود. دولت مجبور شد یک دستگاه ماشین حفاری از انگلستان بخرد و به این شکل سرعت کار بالا رفت و طرح طبق برنامه در سه سال اجرا شد: پانزدهم مه ۱۹۳۵ (بیست‌وچهارم اردیبهشت ۱۳۱۴) اولین خط متروی مسکو افتتاح شد. طول این خط ۱۱.۲ کیلومتر بود و سیزده ایستگاه داشت.
🚊اما بیش از همه روی نمای داخلی ایستگاه‌ها کار شده بود تا به معنای واقعی «کاخ‌های زیرزمینی» باشند: تالارهای بزرگ با سنگ مرمر، گچ‌کاری‌های پرظرافت و مجلل، لوسترهای کریستال و از همه مهمتر پله‌های برقی چشم مسافران را خیره می‌کرد. تجمل و شکوه باید بیننده را مقهور می‌کرد، مانند محراب زیبای کلیسایی جامع که ناخودآگاه آدمی را به زانو درمی‌آورد، ایستگاه‌ها باید بیننده را در برابر عظمت دستاوردهای سوسیالیسم به زانو درمی‌آورد.
حالا فقط مانده بود قدری دروغ ــ که نان شب تبلیغات نظام‌های توتالیتر است ــ چاشنی این سازۀ عظیم شود؛ و آن دروغ این بود: مسکو تنها شهر جهان است که مترو دارد!
✍🏼مهدی تدینی
🚟🚟🚟🚟🚟🚟
@cafe_andishe95
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment