«انحصار در صنعت کشتار دام و بستهبندی گوشت آمریکا» 2/2
طیّ سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰، قیمت هر صد پوند وزن خوک زنده از ۸۹ دلار به کمتر از ۶۰ دلار، و قیمت هر صد پوند وزن گاو زنده هم از ۱۲۳ دلار به ۹۰ دلار
کاهش یافته بود. طیّ سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۸ نیز، درآمد ناخالص دامپروران متوسط و کوچکمقیاس کاهشی
۳۱.۶ درصدی را تجربه کرد.
یکی از مدعیاتی که شرکتهای کشتار دام و بستهبندی گوشت در دفاع از ادغامها و انحصاراتشان بیان میکنند، اینست که شکلگیری انحصار موجب صرفهجوییِ ناشی از مقیاس میشود، و در نهایت، مصرفکنندهی نهایی از گوشت ارزانتری بهره میبرد. صرف نظر از اینکه برخی از ادغامهای درونِ زنجیرهی تأمین ممکنست که به سادهسازی و کارآمدسازی فرآیند فرآوری و پخش فرآوردههای دامی منجر شود، گسترش ادغام و انحصار در این صنعت تاکنون نتوانسته مانع افزایش قیمت گوشت دام شود؛ طی سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰، شاخص قیمت مصرفکننده برای گوشت گاو و خوک،
۴۱ درصد افزایش داشته.
یکی دیگر از تأمینکنندگان نهادهی تولید مورد نیازِ صنعت بستهبندی گوشت، کارگران هستند، که نهادهی "نیروی کار" را فراهم میکنند. انحصار طرف تقاضا (یا همان
Monopsony) در صنعت بستهبندی گوشت، نه فقط دامپروران را، که رفاه کارگران را هم تحت تأثیر قرار میدهد. برای مثال، طیّ سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰، دستمزد کارگران کشتارگاهها نه تنها بالا نرفته، که کاهش اندکی هم تجربه کرده. دستمزد کارگران مراکز فرآوری گوشت دام هم ۶.۷ درصد، و دستمزد کارگران مراکز فرآوری گوشت پرنده ۵.۱ درصد
کاهش داشته است. همچنین، یکی از تحقیقات وزارت کار در سال ۲۰۰۰، نشان میدهد که
صددرصدِ مراکز فرآوری گوشت طیور، قوانین و مقررات بازار کار (از جمله حداقل دستمزد) را نقض کردهاند.
همچنین، زمانی که از بازار انحصاری صحبت میکنیم، تنها نباید به «قیمت معاملۀ» یک فرآورده یا نهادهی تولید توجه کنیم. در بسیاری از اوقات، قدرت انحصاری یک بنگاه، در «شرایط معاملۀ» یک فرآورده یا نهادهی تولید انعکاس پیدا میکند. به عنوان مثال، بنگاههای کشتار دام و بستهبندی گوشت، قید و شرطهای سختگیرانهای در قراردادهایی که با خردهدامپروران میبندند درج میکنند؛ مثلاً، ممکنست آنان را ملزم کنند که زیر بار بدهیهای هنگفتی بروند و یک مرکز جدید پرورش دام و طیور راه بیاندازند یا تجهیزات تولیدیشان را ارتقا دهند. هزینههای کمرشکنی به دامپروران تحمیل میشود که بعضاً آنان را به
ورشکستگی میکشاند. اگر هم دامپروران قصد سازمانیابی داشته باشند و بر سر شرایط معامله چانهزنی کنند، تهدید میشوند که دیگر با شما قراردادی منعقد نخواهیم کرد. میتوانیم در ذهنمان مشابه چنین قید و شرطهایی را در قراردادهایی که با کارگرانشان میبندند هم شبیهسازی کنیم.
نکتهی مهمی که در بازار دام زنده وجود دارد اینست که فروشندگان برخی از گونههای دام نظیر خوک، مدت زمان محدودی برای فروش دامشان دارند، و نمیتوانند به امید یافتن فرصتی مطلوبتر در آینده، عرضهی کالایشان را به تعویق بیاندازند. مثلاً اگر فروشندهی خوک زنده عرضهی دامش را دائماً به تعویق بیاندازد، کیفیت و وزن خوک تغییر میکند و ارزش بازاریاش را تا حد زیادی از دست میدهد. همچنین حمل و نقل خوک هم هزینهی قابل توجهی دارد، و هر مایل حمل و نقل خوک میتواند به تلف شدن، کاهش کیفیت و یا کاهش وزن آن منجر شود. به همین خاطر، حتی در صورت رقابتی بودن بازار خوک زنده، محدودیتها و دستاندازهایی که فروشندهی خوک در عرضهی کالایش با آن روبروست (استهلاکپذیری خوک، هزینههای بازدارندهی حمل و نقل و..)، توان چانهزنی دامپرور را کاهش میدهد و به بنگاههای خریدار خوک زنده، قدرت انحصاری میبخشد.
علاوه بر اینها، در صنعتی که تعداد انگشتشماری بنگاه اقتصادی فعالیت میکند و سهم عمدهی طرف تقاضای بازار دام و طیور را در اختیار دارد، امکان هماهنگسازی میان بنگاههای موجود تسهیل میشود، و بستر مساعدی برای
تبانی آشکار و پنهان کسبوکارها مهیا میگردد. تصادفی نیست که دادخواستهای حقوقی فراوانی علیه تبانی کمپانیهای صنعت بستهبندی گوشت مطرح شده و میشود؛ تبانیهایی علیه
تأمینکنندگان نهادههای تولیدشان (دامپروران و کارگران)، و حتی
مصرفکنندگانشان.
در چهار دههی اخیر، صاحبان و مدیران صنعت کشتار دام و بستهبندی گوشت آمریکا، به جامعهشان به خوبی اثبات کردهاند که نه از راه «آفرینش ثروت» برای جامعه، که از طریق «مَکِش ثروت» از بطن جامعه (از دامپروران، کارگران و مصرفکنندگان) پول در میآورند. بدون تردید، تضعیف عامدانهی قوانین و مقررات ضدّ انحصار توسط دولتهای مختلف، راه اقدامات سوء آنها را هموار کرده؛ اما از لابی قدرتمند این صنعت هم نباید غافل شد، که میتواند هر قدمی در راه قانونمندسازی صنعت کشتار دام و بستهبندی گوشت را به عقب بازگرداند.
✅ @karkhone