راه تشخیص رباعی و دوبیتی

رباعی یعنی شعری که از چهار مصراع درست شده باشد و دوبیتی یعنی شعری که از دو بیت تشکیل شده است وهر دو نوع شعر از لحاظ قافیه و نحوه ی قرار گرفتن آن یکسان هست و از
لحاظ ظاهر هیچ فرقی ندارند و تنها فرقی که وجود دارد یکی وزن هست که رباعی وزن خاصی دارد یعنی بر وزن ) لا حول و لا قوه الا بالله ( و از نظر وزن عروضی ) مفعولُ مفاعلن مفاعیلن فع(
یا با اختلاف جزئی در وزن .
دوبیتی از لحاظ قافیه و شکل آن با رباعی یکسان هست و وزن های متفاوتی دارد .
ولی ساده ترین راه تشخیص رباعی و دو بیتی تعیین نوع هجای اول هر مصراع است به این معنی که اگر اولین هجای هر مصراع ، هجای بلند باشد رباعی است و اگر اولین هجای هر مصراع کوتاه باشد ، دو بیتی است .
نوع هجا ها :
هجای بلند = صامت + مصوت بلند : با ،می ،سو
هجای بلند= صامت+ مصوت کوتاه+ صامت:بر: ب،ــَـ ، ر
؛دل:د، ــِـ ، ل ؛ مُر : م، ـــُــ، ر
هجای کوتاه = صامت + مصوت کوتاه : که : ک ، ــِــ ؛
پَ : پ، ــَـ ؛
پس اگر اولین هجای هر مصراع بلند باشد مثل :
بر) ب+ ــَـ + ر ( بر دوش زمانه لحظه ها سنگین بود
رباعی است.
یک ) ی+ ــِـ + ک ( یک رنگی و بوی تازه از عشق بگیر
بش) ب+ ــِـ+ ش( _) ه+ ـَــ+ر(
بشکن دل بی نوای ما را ای عشق
هر چند که از آینه بی رنگ تر است
از خاطر غنچه ها دلم تنگ تر است
بشکن دل بی نوای ما را ای عشق
این ساز شکسته اش خوش آهنگ تر است

ولی اگر اولین هجا ی هر مصراع کوتاه باشد دو بیتی است مثل :
پَ ) پ+ ــَـ(- ) گ + ـُــ (
پریشان شد درخت از حمله ی باد
گلی پرپر شد و از شاخه افتاد
در آن آشفتگی مرغ چمن گفت
چو رفتی از کنارم رفتی از یاد

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment