تلمیح و اقسام آن

تلمیح مصدر باب تفعیل واز ریشه ی لمح است که در لغت به معنی اشاره کردن آشکار ساختن وبه گوشه ی چشم به چیزی نگریستن است
کارکرد عمده ی تلمیحات جدید ،غنی تر کردن تلمیحات شعر فارسی .افزودن به دایره ی تلمیحات شعر سنتی است

همواره جایگاه تلميح را در بدیع دانسته اند اما نباید نسبت به ژرف ساخت آن بی اعتنا بود. از آن رو که میان کلام و تلمیحی که در آن به کار رفته است، معمولا تشبیهی وجود دارد (تشبیه مضمر و غالبا تشبیه مرکب به مرکب). بنابراین، - ارایه ی مزبور را می توان در قلمرو بیان نیز مورد بررسی و تحلیل قرار داد
در اینجا یاداوری این نکته نیز ضروری است که همیشه میان اجزای تشکیل دهنده ی تلميح، ارایه ی مراعات نظیر (تناسب ) هم مشاهده می شود؛ بنابراین، اساس تلميح بر با تشبیه و تناسب استوار است. مثال:
. یارب این اتش که بر جان من است . . . سرد کن آن سان که کردی بر خليل (حافظ) آمیختگی تلمیح و مراعات نظیر در بیت یاد شده: اتش، سردکن، حضرت ابراهيم، خلیل الله.. .
حافظ در بیت بالا خود و آتش عشقش را به آتش و حضرت ابراهیم مانند کرده است
رستمی باید که پیشانی کند با دیو نفس/
گر بر او غالب شویم افراسیاب افكنده ایم (معزی")

در تلمیح دست کم باید دو جزء از مثل، حدیث یا داستان در شعر ذکر شود. معمولا تناسب میان اجزای تلمیح در شعر .. مشخص است اما گاه روابط و تناسب تشبیه میان مطلب و آن داستان چندان واضح و آشکار نیست و فهم رابطه ی تشبیهی میان اجزای تلمیح به تأمل و تعمق بیشتری نیاز دارد. .. آہ! اسفندیار مغموم تو را آن به که چشم فرو پوشیده باشید

(شاملو)
منتقدان غربی با توجه به موضوع تلميح، چهار قسم برای آن برشمرده اند:

۱. اشاره به اشخاص و حوادث: بهشت گمشده از میلتون
.
٢. اشاره به زندگی شخصی، با نام خود گوینده که در فارسی استشهاد مینامند: شعر جان دان

٣. تلمیح استعاری: اشعار تی. اس. الیوت

۴. تلميح تقلیدی: شعر لندن ساموئل جانسن.»

(داد، ۱۳۸۵: ۸۷)
رشد _ زبان وادب فارسی

- قانع دوست از گروه ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment