‍ جهانی‌شدن معکوس و صنعت رباتیک

| لئو لوییس
/ فایننشیال تایمز

هفته گذشته توکیو مملو از مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری از سرتاسر جهان بود که مشتاق بودند بدانند ژاپن به عنوان بزرگترین شریک تجاری در جنگ سرد جدید چه می‌کند. در «کنفرانس سرمایه گذاری دایوا» صحنه آماده و جعبه‌های نهار بنتو (بقچه غذای خانگی ژاپنی) توزیع شد و در ادامه روبات‌ها و پشتیبان انسانی آنها کاری کردند که قانع‌کننده‌ترین پاسخ داده شد.

ژئوپلیتیک، امروز ساحت ارائه تحلیل‌هایی شده که به ویژه به کار آن دسته از شرکت‌های ژاپنی می‌خورد که به طور فزاینده‌ای با کمبود نیروی کار مواجه‌اند. جهان عملا دارد وارد مرحله‌ جدیدی می‌شود و منظومه‌ای از عوامل، که می‌توانیم آنها را چوب‌ها و هویج‌های فرایند جهانی‌شدن معکوس بنامیم، کاری کرده که آمریکا، چین، ژاپن و جاهای دیگر (به ویژه کره‌جنوبی و تایوان) ناچار به جانمایی جدیدی نظام ترتیبات تولیدی خود شوند و در پاسخ به جهانی‌شدن معکوس، این اتوماسیون است که می‌تواند بهترین راه حل باشد.

تا کنون در ذهنمان همیشه عادت داشتیم کارخانه‌های آینده را با تصویری از اتوماسیون شدید به خاطر آوریم، اما امروز در نتیجه مخاطرات جنگ‌سرد گونه و بروز عواملی که ناچار صنعت را در عرصه جهانی جانمایی مجددی می‌کند، اتوماسیون به شکل جدی‌تری در دستور کار کشورها قرار گرفته است.

تا پیش از همه‌گیری کووید-۱۹، پکن برنامه‌های خودکفایی صنعتی در عرصه فناورانه و محصولات تخصصی را ذیل تابلو «ساخت چین ۲۰۲۵» عادی جلوه می‌داد اما امروز کووید-۱۹ کاری کرده که آنها برای این برنامه سرعت بیشتری در نظر بگیرد و جنبه‌های تند ناسیونالیستی هم به آن بدهند.

هر چه وخامت روابط بین آمریکا و چین بیشتر شده، آمریکا نیز آزادانه سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تری را در اتمسفر جداسازی دنبال کرده است. تصویب قوانین «کاهش تورم» و «دانش و تراشه» در سال ۲۰۲۲ به این معنی بود که آمریکا و چین هر دو با سیاست‌های صنعتی برهنه و بر ضد یکدیگر وارد سال ۲۰۲۳ خواهند شد. در سه‌گانه آمریکا، چین و ژاپن، ژاپن که سیاست صنعتی‌اش در دو دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ هم دلیل و باعث نیک‌بختی برخی کشورها و هم مضل و عامل سیه‌بختی تعدادی کشور دیگر بوده، در این تنش ورود اندکی داشت و شاید اکنون این بی‌طرفی باعث شود که این کشور بهترین موقعیت را برای ایفای نقش «ربات‌ساز» دو دیگر کشور داشته باشد.

امروز اصطلاحاتی مانند «درون‌سپاری» (۱)‌ به معنای آوردن خط تولید از بیرون به داخل، «کرانه‌سپاری» (۲)‌ به معنای آوردن خط تولید از فواصل دور به نزدیک و «متحد‌سپاری» (۳)‌ به معنای آوردن خط تولید به کشورهای هم‌پیمان، عبارات پاک و مقدس بسته‌های ژئوپلیتیک شده‌اند. هر چقدر هم که در دنیای واقعی شرکت‌ها نسبت به این مساله شک و تردید داشته باشند، اما منافع مالی و ملی در کوتاه‌‌تر شدن و کمترجهانی‌ شدن زنجیره‌های ارزش، اتفاق‌نظر زیادی بین مقامات در اجرای این سیاست‌ها به همراه ‌آورده است.

هیچ اطمینانی وجود ندارد که این رویه جدید در کوتاه‌ و کمترجهانی شدن زنجیره‌های ارزش تا چه زمان ادامه خواهد داشت و شاید بهترین کار این باشد که همه فرض کنند این فرایند دائمی خواهد بود. بی‌شک تا زمانی که ملاحظات ژئوپلیتیک بر ملاحظات اقتصادی تفوق دارند، دیگر محاسبات اقتصادی که منجر به شکل‌گیری زنجیره‌های ارزش جهانی شده بود به کناری خواهد رفت. به طور مشخص، فشار بر صنایع در ایجاد زنجیره‌های تامین متعدد و کاهش وابستگی به چین، محدودیت‌های جدیدی را در توانایی آنها از منظر بکارگیری نیروی کار ارزانی که هر کجا که در دسترس بود می‌توانست به خدمت درآید، ایجاد می‌کند. در بسیاری از موارد، کاملا آشکار است که انتقال خطوط تولید به آمریکا یا ژاپن، آنها را در جایی مستقر می‌کند که با کمبود نیروی کار و کمبود مهارت شدیدی مواجه‌اند. همین پویایی‌ها و رویه‌های ضدجهانی‌شدن برای چین نیز صادق است و دقت کنیم امروز چین کشوری است که شکاف عرضه و تقاضای نیروی کار آن به طور پیوسته در حال افزایش است.

ادامه مطلب

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment