⭕️عقبنشینی چهارکیلومتری دریای مازندران؛ آشیان زمستانی پرندگان در خطر خشکیدن
📌سدسازی، انحراف آب و افت جریان رود ولگا، از اصلیترین عوامل کاهش آب ورودی به این دریا در سه دههٔ گذشته محسوب میشود
♦️تازهترین آمار سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ایران نشان میدهد که خط آب دریای مازندران در بخشهایی از سواحل استان گلستان، از جمله حوالی بندر ترکمن و خلیج گرگان، سه تا چهار کیلومتر عقب رفته است. این عقبنشینی در بخشهایی از استانهای گیلان و مازندران هم بین ۵۰۰ تا ۸۰۰ متر گزارش شد.
با خشک شدن بخشهایی از بستر این دریا، سازمان منابع طبیعی ایران هشدار داد که اراضی تازه نمایانشده میتوانند به کانون خیزش گردوغبار در شمال ایران تبدیل شوند.
به گفتهٔ بهرام دلفان اباذری، مدیرکل دفتر جنگلکاری و پارکها و ذخیرهگاههای جنگلی سازمان منابع طبیعی، طرح کاشت نهال در نوار ساحلی با هدف تثبیت خاک و شن در مناطقی که آب از آنها عقب رفته است، از سال ۱۴۰۱ آغاز شد و از حدود هزار و ۷۰۰ هکتار اراضی ساحلی شناساییشده برای احیاء و نهالکاری در شمال ایران، تاکنون حدود ۵۵۰ هکتار زیر پوشش این طرح رفته است. با این حال اباذری میافزاید که طرح نهالکاری ردیف بودجه مستقلی ندارد و هزینهٔ اجرای آن از محل اعتبارات مسئولیت اجتماعی دستگاهها و بخش خصوصی تأمین میشود. او هزینهٔ کاشت و نگهداری هر هکتار را دستکم ۹۲ میلیون تومان اعلام کرد.
این آمار نشان میدهد که حدود هزار و ۱۵۰ هکتار از اراضی شناساییشده هنوز نهالکاری نشدهاند و در گزارش سازمان منابع طبیعی هم زمانبندی تکمیل طرح اعلام نشده است.
افت تراز آب شتاب گرفته است
احمدرضا لاهیجانزاده، معاون وقت محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست، آبان ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که تراز دریای مازندران در عرض پنج سال، حدود یک متر پایین آمد. او مهرماه امسال هم گفت که میانگین افت سالانه تراز دریا از حدود ۷.۵ سانتیمتر در فاصلهٔ سالهای ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۹، به حدود ۲۰ سانتیمتر بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ رسید. بررسی دادههای ماهوارهای و دیگر دادههای سنجش تراز آب در فاصله سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۳هم از شتاب گرفتن روند افت پس از سال ۱۳۹۸ حکایت دارد.
عدد چهار کیلومتر، جابهجایی افقی خط آب در بخشهایی از ساحل گلستان را نشان میدهد و در سواحل کمشیب، حتی چند سانتیمتر افت عمودی تراز میتواند آب را در سطح وسیعی عقب ببرد، در حالی که در امتداد سواحل پرشیبتر، کاهش مشابه نیزان تراز ممکن است به جابهجایی بسیار کمتری در خط ساحلی بینجامد. همین ویژگی خلیج کمعمق گرگان را در برابر افت تراز آسیبپذیرتر کرده است.
دریای مازندران پهنهای بسته است و تراز آن به موازنهٔ میان آب ورودی رودخانهها و میزان بارش و تبخیر بستگی دارد. افزایش دما و تبخیر فشار بر این موازنه را بیشتر کرده است. پژوهشی که خرداد امسال در نشریه «آینده زمین» منتشر شد، نشان میدهد که مجموع آب ورودی رودخانهها طی سه دههٔ گذشته کاهش یافته و بخش عمده این کاهش هم به دلیل افت جریان رود ولگا در روسیه بوده است. پژوهشگران در کنار تغییرات اقلیمی، سدسازی و انحراف آب رودخانهها را از عوامل موثر در کاهش ورودی آب دانستند.
بیشتر بخوانید...@indypersian