پريبرام، چهار نوع طرز تعقل در اندیشه غربی متمایز می کند و آنها را اساس فرهنگ و تفکر کشورهای مختلف غربی در طول تاریخ خود می داند. ساختارهای اجتماعی و تصمیمات سیاسی در دنیای غرب، از دیدگاه وی، از این شیوه های تفکر نشات می گیرند: نومینالیسم (تفکر فرضیه ای)، یونیورسالیسم (ذات گرایی)، ارگانیسیسم و تفکر دیالکتیکی.

❇️ تعقل نومینالیستی ساختار اجتماعی کشورهای آنگلوساکسون را به وجود آورده است. این شیوه تعقل موجب پیدایش نهادهای دموکراتیک و اقتصاد رقابت آزاد در سیاست و زندگی اجتماعی این جوامع شده است.
❇️ تعقل یونیورسالیستی در قرون وسطی حاکم بلامنازع بود، با پیدایش تفکر نومینالیستی این شیوه تعقل از هم پاشید و تا حدود زیادی اعتبار خود را از دست داد. اما با این حال، تعقل یونیورسالیستی یا ذات گرا، هیچ گاه از بین نرفت و به شکل های مختلف تاکنون به حیات خود ادامه داده است.
❇️ تفکر ارگانیسیستی عمدتا در آلمان پا گرفت و به جنوب و شرق اروپا نیز نفوذ کرد. طبق این تفکر، جامعه یا ملت موجود زنده و هدفمندی است، اعضا باید کاملا تابع رییس جامعه باشند تا وحدت آن حفظ شود و بتواند ماموریت یاهدف جامعه را تحقق بخشد. ناسیونال - سوسیالیسم و فاشیسم شکل افراطی این تفکر به شمار می روند.
❇️ به دنبال تفسير خاصی که مارکس و انگلس از فلسفه هگل به دست دادند، نوعی تعقل دیالکتیکی رواج یافت که نسخه بلشویکی آن در روسیه با انقلاب اکتبر تحقق یافت. پریبرام معتقد بود که دنیای غرب را می توان به صورت صحنه مبارزه میان این شیوه های تفکر متضاد مشاهده کرده و توضیح داد. او در نتیجه گیری کتاب خود به نام الگوهای متضاد اندیشه» که به این موضوع اختصاص دارد، می نویسد: «مبارزه برای نهادهای دموکراتیک که مبتنی بر اصول آزادی و مسوولیت فردی اند و مبارزه برای حفظ شیوه های نومینا -لیستی تعقل اساسا مبارزاتی برای یک هدف به شمار می آیند.» او عقیده داشت که تفسیر تعقلی تاریخ می تواند از شدت مبارزه و خشونت کاسته و راه را برای سیاستهای صلح طلبانه باز کند.

از کتاب معرفت شناسی علم اقتصاد نوشته موسی غنی نژاد

@austrianschool⏪⏪⏪

Comments

Be the first to add a comment