‍ یک دهه شکست غول‌های فناوری و ضرورت اصلاح سیاست‌ها
  
    
| راجر مک‌نامی
/لس آنجلس تایمز

از ۶۵ سال پیش به این سو (از زمان پرتاب ماهواره «اسپوتنیک» شوروی به فضا)، غول‌های فناوری (۱) در آمریکا مخزن اصلی ایجاد محصولات جذاب و حیرت‌انگیز و رشد اقتصادی بوده‌اند، اما طی یک دهه گذشته آنها راه خود را گم کرده‌اند و سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۲ را برای آمریکا می‌توان دهه از دست رفته به لحاظ صنایع فناوری‌محور نامید. فناوری دهه گذشته از مجاری فرهنگی، کالایی و مدل‌های تجاری به دموکراسی، سلامت و ایمنی مردم آسیب رسانده و تحولات اخیر (در حوزه زنجیره‌های ارزش و سیاست صنعتی)، فرصتی است تا نسبت به ترمیم آسیب‌ها و اصلاح سیاست‌ها اقدام لازم صورت گیرد. فناوری ظرف یک دهه گذشته به تشدید مشکلات انجامیده و نه حل آنها و این روند باید تغییر کند.

نکته اینجاست که غول‌های فناوری امروز دیگر بدون انگیزش‌های لازم از ناحیه دولت قادر به اصلاح مسیر خود نیستند. جریان فناوری امروز آمریکا که خاستگاه آن به سال ۲۰۰۰ بازمی‌گردد، اجازه داشته تا بدون محدودیت‌های نظارتی لازم رشد کند. کارآفرینان و سرمایه‌گذاران در این صنعت، در غیاب سیاست‌گذاری‌های صحیح و بدون در نظر گرفتن ارزش‌های بنیادی جامعه مانند ایمنی مصرف‌کننده، دموکراسی، سلامت عمومی و استقلال انسانی، صرفا اولویت اصلی خود را رشد هر چه سریع‌تر مقیاس و سود عظیم قرار داده‌اند. سال‌های پس از بحران مالی ۲۰۰۸ برای بیش از یک دهه دوره ثبات اقتصاد جهانی و نرخ تورم و نرخ بهره پایین بود. شرکت‌های فناوری از ثبات تجارت جهانی در این دوره صرفا برای بهینه‌کردن هزینه‌های کوتاه‌مدت خود استفاده کردند، در صورتی که می‌شد از این فرصت به شکل مطلوب‌تری برای مقابله با بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی بشر، مانند مقابله با تغییرات آب و هوایی و کاهش نابرابری‌ درآمد بهره برد.

اما در عوض چه کردیم؟ به شرکت‌ها اجازه دادیم تا اولویت‌ها را خود تعیین کنند و با راهبردهایی که هر مشکلی را در جامعه تشدید می‌کنند، صرفا در پی ثروت و قدرت بروند. در این میان هیچ صنعتی به اندازه فناوری آسیب ندید. برخی از فناوری‌های جدید، مانند تشخیص چهره، بدون هرگونه کاربرد موثری تامین مالی شدند. سایر صنایع جدید، مانند سرویس‌های حمل‌و‌نقل اشتراکی، قوانین و مقررات موجود را نادیده گرفتند، مقادیر هنگفتی از سرمایه را به سمت خود جلب کردند و با ایجاد انحصار و به امید سود، زیان‌های سرسام‌آوری به بار آوردند. در هوش مصنوعی، کارآفرینان ادعا می‌کردند که مجموعه داده‌های عظیم زندگی ما را بهتر می‌کنند در حالی که شواهد قطعی نشان از آن دارد که نتیجه بکارگیری آن تا به اینجا بسیار بد بوده است.

نرخ‌های بهره پایین و تورم سرمایه‌گذاران را تشویق می‌کرد تا ریسک‌ بیشتری بپذیرند و همچنان پول خود را مصروف استارت‌آپ‌های فناوری کنند. هر چه وعده‌های یک صنعت‌فناوری بزرگتر بود، ارزش‌گذاری آن صنعت بالاتر رفت و به ایده‌های احمقانه‌تری از ناحیه کارآفرینان منجر شد، تا به آنجا که برخی برنامه‌ها عملا با اصول اولیه علم فیزیک یا قواعد مالی در تناقض قرار گرفت. مثلا در حوزه وسایل نقلیه خودران، شرکت‌های فناوری مدعی شدند که دیگر نیازی به خطوط راهنما یا چراغ‌های ویژه نیست، بلکه هوش مصنوعی و حسگرهای موجود در خودرو به خوبی عمل خواهند کرد، در حالی که شواهد کاملا چیزی دیگری شد. هشدارهای برآمده از شک و تردید نسبت به ایده‌های جدید نتوانست بر شور و شوق سرمایه‌گذارانی که مصمم به مالکیت بخشی از نوآوری بزرگ بعدی بودند، فائق آید. نتیجه آن شد که امروز در روزهای ابتدایی سال ۲۰۲۳، بیش از ۱۰۰۰ استارت‌آپ با ارزشی معادل یک میلیارد دلار یا بیشتر داریم که بسیاری درآمد ناچیزی دارند یا اصلا درآمدی ندارند. از آنجا که تعداد اندکی از شرکت‌های فناوری جدید به درآمدزایی رسیده‌اند و تنها یکی از آنها یعنی «کوین بیس» در سال ۲۰۲۲ به فهرست «فورچون-۵۰۰» راه یافت و در رتبه ۴۳۷ قرار گرفت. گرچه بخش فناوری در ابتدای دوره همه‌گیری کووید رونق نسبی یافت اما اکنون با دیوار سختی برخورد کرده، شاخص «نَزدَک» در سال ۲۰۲۲ یک سوم ارزش خود را از  دست داد و ۴۴۸ سهم نیز با کاهش ارزش ۷۰ درصدی و بیشتر مواجه شده‌اند.

(۱) Big Tech: غول‌های فناوری / به پنج شرکت‌ بزرگ فناوری آمریکایی آلفابت (گوگل)، آمازون، اپل، متا (فیس‌بوک) و مایکروسافت،
بیگ‌تک یا غول‌های فناوری گفته می‌شود

ادامه مطلب

✅ @karkhone