آفتابه‌داران مدرن

قدیم‌ها در وسط بازار در اصفهان، مدرسه‌ای بود به نام مدرسه‌ی ملااحمد. اهالی بازار از مستراح‌های این مدرسه به عنوان مستراح عمومی استفاده می‌کردند. در نبودِ لوله‌کشی آب، آفتابه‌ها را کنار حوض آب چیده بودند تا مردم بردارند و استفاده کنند و دوباره آنها را برگردانند، و چون آفتابه‌ها مسی بود، از ترس آفتابه‌دزدها یک نفر را اجیر کرده بودند تا آفتابه‌دار باشد و از آفتابه‌ها مراقبت کند. آفتابه‌دار داستان ما، کم‌کم از زور بیکاری شروع کرد به امر و نهی، و اگر کسی هر آفتابه‌ای را می‌خواست بردارد، می‌گفت: "اون یکی نه، این یکی را بردار!" اگر کسی هم اعتراض می‌کرد که "آخر چه فرقی می‌کند؟!"، برایش خطابه‌ای ایراد می‌کرد که "هر چیزی بالاخره مقرراتی دارد و کارها باید حساب شده باشد و من که بیخود و بی‌جهت اینجا ننشسته‌ام....". کم‌کم هم توهم برش داشت که واقعاً دارد کار مهمی انجام می‌دهد.

حالا ما در ادارات و سازمان‌های عریض و طویل دولتی کلی آفتابه‌دار مدرن (از وزیر گرفته تا کارمند معمولی) داریم: تعدادی کارشان این است که بخشنامه صادر کنند که آن آفتابه را بردار و آن آفتابه را بگذار. تعدادی هم کارشان انجام تحقیق و پژوهش برای اختصاص بهینه‌ی آفتابه برای اشخاص مختلف، یا دهک‌های مختلف، است. بعضی‌شان هم باید آمار آفتابه‌ها و نحوه‌ی عملکرد بقیه‌ی آفتابه‌داران را بسنجند و گزارش عملکرد تهیه کنند، و قس علیهذا! همه‌شان هم گمان می‌کنند، یا وانمود می‌کنند، که چه کارهای مهم و حیاتی انجام می‌دهند!

البته قصدمان خدای‌نکرده قیاس اینها با آن آفتابه‌دار مدرسه‌ی ملااحمد نیست. آن آفتابه دار کارش ضرری به کسی نمی‌زد، و بالاخره کار مفیدی هم می‌کرد (مواظبت از آفتابه‌ها)، و دستمزدش هم با رضایت از طرف متولیان مدرسه یا اهالی بازار داده می‌شد، و نه با زورگیری (با مالیات یا با تورم).

✅ @karkhone